Thủ tướng Lê Minh Hưng: Đã dùng ngân sách phải kiểm tra, giám sát chặt chẽ

Đơn giản hóa thủ tục nhưng không được buông lỏng kiểm tra, giám sát

Sáng 19/8, cho ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng việc hợp nhất hai luật là cần thiết nhằm xử lý những điểm giao thoa, chồng lấn, đồng thời đơn giản hóa thủ tục trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công là cần thiết nhằm xử lý những vấn đề giao thoa, chồng lấn và đơn giản hóa thủ tục trong quản lý, sử dụng nguồn lực nhà nước. Hai luật dù mới được sửa đổi, bổ sung trong năm 2024, 2025 nhưng sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, thực tế vẫn phát sinh những vướng mắc, bất cập.

Theo Thủ tướng, trước đây Bộ Kế hoạch và Đầu tư tham mưu xây dựng Luật Đầu tư công, còn Bộ Tài chính tham mưu xây dựng Luật Ngân sách nhà nước. Một bên liên quan đến phân bổ đầu tư công, một bên liên quan đến thu ngân sách và chi thường xuyên, trong khi đầu tư công cũng sử dụng nguồn ngân sách nhà nước. “Không cần thiết phải có hai luật. Cần phải hợp nhất lại”, Thủ tướng nêu.

Một định hướng quan trọng là hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm với kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm; đồng thời hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm với dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Theo Thủ tướng, các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi cũng cần được thống nhất đối với cả chi thường xuyên và chi đầu tư công, qua đó đơn giản hóa thủ tục và khắc phục tình trạng giao thoa, chồng lấn.

Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục rà soát, quy định đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phải được quy định rõ; những vấn đề cần phân cấp mạnh hơn cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, ngành và địa phương cũng phải xác định cụ thể phạm vi, trách nhiệm.

Cùng với phân cấp, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục nhưng không được buông lỏng kiểm tra, giám sát: "Đã động đến ngân sách là phải có kiểm tra, giám sát, phải đảm bảo hiệu quả”.

Đặc biệt, tất cả các khoản chi ngân sách nhà nước, gồm cả chi đầu tư công và chi thường xuyên, phải được đánh giá hiệu quả. Hiệu quả không chỉ được xem xét thuần túy về kinh tế mà phải đánh giá tổng thể cả các yếu tố về quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo và những yêu cầu khác, trên cơ sở kết quả đầu ra.

Thủ tướng khẳng định việc hợp nhất hai luật có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo để báo cáo Quốc hội cho ý kiến.

Phân cấp ngân sách phải đi đôi với phân cấp nguồn lực

Tại phiên thảo luận, Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đề nghị, đánh giá kỹ tác động của các quy định về phân cấp, phân quyền trong quản lý ngân sách nhà nước, nhất là khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Cần làm rõ mối quan hệ giữa phân cấp nhiệm vụ và phân cấp nguồn lực, bảo đảm địa phương được giao thêm nhiệm vụ phải có khả năng cân đối ngân sách và điều kiện tổ chức thực hiện. Với các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, bảo trợ xã hội và dịch vụ công thiết yếu, cần nghiên cứu cơ chế điều tiết phù hợp từ ngân sách Trung ương, hạn chế chênh lệch giữa các địa phương, nhất là vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ nguyên tắc ưu tiên nguồn lực cho phát triển con người, gồm giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, văn hóa, y tế, an sinh xã hội, bình đẳng giới và công tác dân tộc; đồng thời đánh giá tác động của cơ chế phân cấp mới đến việc thực hiện các luật, nghị quyết của Quốc hội.

Với các chương trình mục tiêu quốc gia, cần xác định rõ trách nhiệm, nguồn kinh phí và cơ chế điều hành giữa Trung ương và địa phương, tránh gián đoạn chương trình giảm nghèo, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi, xây dựng nông thôn mới, phát triển văn hóa, giáo dục.

Đồng thời, cần công khai ngân sách phải gắn với hiệu quả sử dụng nguồn lực. Không chỉ công khai dự toán, phân bổ, quyết toán và số liệu thu, chi, cần công khai kết quả thực hiện nhiệm vụ, tăng trách nhiệm giải trình và tạo điều kiện để các cơ quan dân cử, tổ chức xã hội và người dân giám sát.

Về cơ chế sử dụng nguồn tăng thu, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) cho rằng, cần phân định rõ các trường hợp Chính phủ được chủ động quyết định và những trường hợp làm phát sinh việc phân bổ nguồn lực mới. Với các khoản giảm bội chi, trả nợ, bổ sung dự phòng hoặc ứng phó tình trạng khẩn cấp, việc trao quyền chủ động cho Chính phủ là phù hợp. Tuy nhiên, trường hợp tăng chi đầu tư cho các chương trình, nhiệm vụ, dự án quan trọng có thể tạo nghĩa vụ ngân sách trong nhiều năm, cần có ngưỡng kiểm soát và cơ chế xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi vượt ngưỡng.

Đối với cơ chế ứng trước dự toán, đại biểu thống nhất mức trần 30% nhưng cho rằng quy định hiện nay mới tính theo từng dự án, chưa kiểm soát tổng nghĩa vụ ứng trước của một cấp ngân sách. Do đó, cần bổ sung một giới hạn tổng thể đối với số vốn ứng trước chưa thu hồi, đồng thời làm rõ trách nhiệm báo cáo về khoản vốn này.

Về chuyển nguồn, việc dự thảo quy định thời hạn đến ngày 31/12 năm sau được đánh giá là tiến bộ. Tuy nhiên, cần quy định rõ số vốn còn lại sau thời hạn này phải hủy dự toán, thu hồi về ngân sách; trường hợp tiếp tục có nhu cầu phải thực hiện lại thủ tục bố trí dự toán. Đồng thời, cần rà soát quy định đối với khoản tăng thu chuyển nguồn để tránh bỏ sót giới hạn thời gian.

Đáng chú ý, đại biểu đề nghị gắn việc phân bổ ngân sách với mục tiêu đầu ra và kết quả thực hiện. Kết quả đánh giá dự án cần trở thành căn cứ khi bố trí vốn giai đoạn tiếp theo. Những dự án chậm tiến độ, đội vốn, không đạt mục tiêu do nguyên nhân chủ quan phải được xác định trách nhiệm và ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mới của cùng cơ quan đề xuất.

Thu ngân sách 7 tháng đạt gần 1,9 triệu tỷ đồng

VOV.VN - Thu ngân sách 7 tháng đạt gần 1,9 triệu tỷ đồng, bằng 75% dự toán năm, đây là thông tin đáng chú ý trong báo cáo mới đây của Kho bạc Nhà nước.