Vấn đề chính sách tiền tệ chưa được trả lời thoả đáng

Là thành viên thứ hai của Chính phủ đăng đàn trả lời chất vấn trong sáng nay (12/11), Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Giàu đã lần lượt trả lời các câu hỏi chất vấn của đại biểu Quốc hội về kết quả của những lời hứa đã được thực hiện thời gian qua.

Kết quả thực hiện lời hứa trước đại biểu Quốc hội ở kỳ họp thứ 3 được coi là ấn tượng nhất của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nằm ở nhóm vấn đề về thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt, điều hành trong linh hoạt, vừa đảm bảo mục tiêu kiềm chế lạm phát, vừa góp phần tăng đầu tư sản xuất kinh doanh để ngăn chặn đà suy giảm kinh tế. Thực hiện lời hứa này, ngành Ngân hàng đã tập trung vào 2 mục tiêu chủ yếu đó là kiểm soát tổng phương tiện thanh toán ở mức hợp lý (10 tháng qua, tổng phương tiện thanh toán tăng 10,59%, so với cùng kỳ năm ngoái (tăng 32%), chỉ bằng 1/3 và kiểm soát chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ tín dụng (10 tháng đầu năm, tăng trưởng dư nợ tín dụng là 19,6%, so với cùng kỳ năm ngoái (tăng 37%), thì chỉ bằng 56% của năm ngoái. Thực hiện kiểm soát 2 chỉ tiêu này, Ngân hàng Nhà nước đã rút về được khoảng 35.000 tỷ đồng số tiền mặt lưu thông trên thị trường, góp phần kiềm chế lạm phát.

Tại kỳ họp này, tuy chỉ có 5 chất vấn của đại biểu Quốc hội gửi đến Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, nhưng đây lại là những vấn đề vô cùng quan trọng, liên quan mật thiết đến chính sách tiền tệ, công tác kiềm chế lạm phát thời gian qua và hiện tượng giảm phát có thể xảy ra vào thời gian tới. Trong 60 phút dành cho Thống đốc Nguyễn Văn Giàu, có 7 lượt chất vấn của đại biểu đã được Thống đốc trả lời. Tuy chưa thật đầy đủ và thoả đáng như nhận xét của một số đại biểu Quốc hội, nhưng bước đầu Thống đốc đi thẳng vào vấn đề, cách trả lời chặt chẽ, rõ ràng và đặc biệt đã cung cấp tương đối nhiều thông tin ở một lĩnh vực mà các đại biểu Quốc hội cũng như cử tri nhân dân ít có điều kiện tìm hiểu.

Việt Nam từng có 3 năm giảm phát

Là người đầu tiên chất vấn Thống đốc Ngân hàng, đại biểu Nguyễn Thị Nguyệt Hường (đoàn Hà Nội) đề nghị Thống đốc làm rõ trách nhiệm của Ngân hàng trong việc điều hành chính sách tỷ giá chưa được linh hoạt và khó dự đoán làm cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lúng túng và khó khăn trong hoạt động và thanh toán. Đại biểu cũng đề nghị Thống đốc nêu rõ định hướng về chính sách tỷ giá trong thời gian tới, cụ thể trong năm 2009 sẽ như thế nào để hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu mà Quốc hội vừa thông qua.

Trả lời câu hỏi này, Thống đốc Nguyễn Văn Giàu khẳng định chính sách tỷ giá được xây dựng trên cơ sở quan hệ cung cầu thị trường có hỗ trợ cho xuất khẩu. Năm ngoái, đồng tiền của các nước lên giá nhưng chúng ta vẫn duy trì đồng tiền giữ giá và mất giá. Đây là một biện pháp để hỗ trợ xuất khẩu. Trong thời gian tới, định hướng, chính sách về tỷ giá của chúng ta cũng vẫn theo quan hệ cung cầu thị trường nhưng theo định hướng chung của Chính phủ.

Đại biểu Nguyễn Thị Nguyệt Hường cũng bày tỏ sự bức xúc về chính sách tiền tệ thắt quá chặt và bất ngờ trong một thời gian dài vừa qua của Ngân hàng, cho rằng nó như một cú phanh gấp đối với các doanh nghiệp. Dù đã có  sự nới lỏng ở mức thận trọng, tuy nhiên việc khôi phục hoạt động bình thường của doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp vừa và nhỏ không phải là dễ dàng, còn rất khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn tín dụng. Đại biểu đề nghị Thống đốc trả lời câu hỏi để vừa kiềm chế lạm phát, vừa phòng chống nguy cơ thiểu phát, thì định hướng và giải pháp để điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước là thế nào, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 6,5% năm 2009.

Về vấn đề này, Thống đốc Nguyễn Văn Giàu cho rằng chính sách tiền tệ thắt chặt được bắt đầu từ ngày 28/5/2007 khi chúng ta quyết định nâng dự trữ bắt buộc, dự trữ tiền gửi bắt buộc của các tổ chức tín dụng tại Ngân hàng Nhà nước từ 5% lên 10%. Đến 16/1/2008 tiếp tục tăng 1%. Thống đốc cho rằng không thể nói chính sách này được thực hiện quá bất ngờ bởi trong Chỉ thị số 06 ngày 2/11/2007, Ngân hàng Nhà nước đã có trao đổi với các tổ chức tín dụng và cũng đưa ra những tín hiệu dự báo. Đến ngày 16/1/2008 Ngân hàng Nhà nước mới công bố nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc.

Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, thực hiện mục tiêu vừa kiềm chế lạm phát, vừa chống thiểu phát là câu hỏi rất lớn, Ngân hàng Nhà nước đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình thế giới và tình hình trong nước. Thống đốc cũng cho biết nước ta đã có 3 năm thiểu phát, năm 1999, năm 2000 và năm 2001. Đánh giá về thiểu phát là nhìn vào chỉ số tăng giá bình quân giảm liên tục, thậm chí âm, nhưng kinh tế tăng trưởng vẫn cao. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục rút kinh nghiệm thực tiễn ở Việt Nam, tham mưu cho Chính phủ điều hành linh hoạt để tránh tình trạng làm tổn thương kinh tế vĩ mô và bất lợi cho quá trình điều hành tăng trưởng mục tiêu kinh tế mà Quốc hội thông qua.

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (đoàn Ninh Thuận) đặt câu hỏi với Thống đốc cho rằng có hay không sự cao bằng trong cách áp đặt hạn mức tín dụng 30% cho toàn bộ hệ thống ngân hàng và không dựa theo một chuẩn mực nào. Thống đốc Nguyễn Văn Giàu khẳng định việc tăng trưởng dư nợ 30% là chỉ tiêu điều hành định hướng của Chính phủ, chúng ta căn cứ vào các quy định về tỷ lệ rủi ro và đảm bảo tính an toàn để quản lý. Có thể khẳng định rằng hoàn toàn không có sự cào bằng, đến nay trong tổng số 94 Ngân hàng thương mại, có 29 ngân hàng thương mại đã cho vay vượt qua 30% còn các tổ chức khác có khi tăng 15-17%.

Trong quá trình chất vấn, nhiều đại biểu cho rằng công tác kiềm chế lạm phát thời gian qua bước đầu đã có kết quả, ngoài sự cố gắng của ngành Tài chính và nhiều ngành, nhiều cấp khác, còn phải kể đến vai trò rất lớn của ngành Ngân hàng. Tuy nhiên, tiền tệ được xem là lĩnh vực vô cùng phức tạp, đặc biệt trong thời gian tới vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường, nhiều đại biểu đề nghị Thống đốc và ngành Ngân hàng phải rút kinh nghiệm nhiều hơn nữa trong công tác của ngành, đặc biệt trong lĩnh vực kiềm chế chống lạm phát, xử lý những tình huống về tiền tệ, tài chính.

Để tập trung thực hiện thành công Nghị quyết của Quốc hội vừa thông qua, tiếp tục kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, đề phòng những rủi ro do thiểu phát, trong phát biểu kết thúc phần trả lời chất vấn của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng yêu cầu ngành Ngân hàng cần quan tâm hơn nữa, chú trọng việc áp dụng đồng bộ, kiên quyết các biện pháp về chính sách tiền tệ, tài chính, tín dụng, trong đó đặc biệt là chính sách tiền tệ bởi đây là lĩnh vực rất khó và phức tạp. Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, biện pháp thắt chặt tiền tệ thời gian qua bước đầu đã cho thấy là rất cần thiết, đã góp phần làm giảm quá trình lạm phát, tuy nhiên ngành Ngân hàng cần phải lưu ý thắt chặt nhưng vẫn phải linh hoạt, cào bằng nền kinh tế sẽ khó khăn, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều rủi ro. Để góp phần ổn định nền kinh tế vĩ mô, ngành Ngân hàng cần quan tâm đặc biệt tới các biện pháp bảo đảm an toàn và khả năng thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại. Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao những biện pháp mạnh của Thống đốc và ngành Ngân hàng thời gian qua để kịp thời chấn chỉnh việc bùng nổ các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên thời gian tới, ngành vẫn phải quan tâm đến những vấn đề này cũng như kết hợp tốt chính sách tiền tệ với chính sách tài khoá.

Đầu giờ chiều nay (12/11), Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân tiếp tục đăng đàn trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội./.