Việt Nam góp phần thúc đẩy tiến trình hợp tác Á-Âu

Trong tháng 5 này, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần 9 (FMM 9, ngày 25-26/5/2009); Năm 2012, Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Văn hoá ASEM.

Bên cạnh việc hoàn thành tốt vai trò điều phối viên châu Á trong ASEM từ năm 2000 đến 2004, đóng góp lớn nhất của Việt Nam là tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao ASEM 5 tại Hà Nội tháng 10/2004.

Việc tham gia vào ASEM tạo thêm điều kiện thuận lợi cho Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh quan hệ ngoại giao song phương và đa phương, đồng thời tranh thủ cơ hội hợp tác thương mại, đầu tư, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, trao đổi văn hóa, đào tạo, giáo dục để phục vụ yêu cầu phát triển của đất nước. Tham gia với tư cách một thành viên bình đẳng, Việt Nam có cơ hội cùng xây dựng luật chơi chung của cả Á-Âu vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở hai khu vực và trên thế giới, từ đó góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam.

Việt Nam đã tổ chức hàng loạt hoạt động quan trọng, đặc biệt là Hội nghị Cấp cao ASEM 5 (2004); Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế lần thứ 3 (2001), gần đây nhất là Diễn đàn chính sách an ninh năng lượng (4/2008), Diễn đàn Du lịch ASEM (9/2008).

Hợp tác đa dạng và hiệu quả

Trong những năm qua, Việt Nam đã đưa ra 10 sáng kiến và đồng tác giả 15 sáng kiến khác  trong ASEM, trong đó có 14 sáng kiến đã được triển khai, tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực văn hoá, y tế, giao thông vận tải, an ninh năng lượng, khoa học-công nghệ, du lịch, kinh tế.

Trong lĩnh vực chính trị, đóng góp lớn nhất của Việt Nam phải kể đến là những nỗ lực chuẩn bị và tổ chức thành công Cấp cao ASEM 5, đưa ra những quyết định mở ra hướng mới cho hợp tác ASEM, đẩy mạnh hợp tác về kinh tế và văn hoá, Việt Nam đã thể hiện tốt vai trò tích cực của nước chủ nhà, chủ động dàn xếp điều hòa lợi ích giữa các thành viên ASEM, giải quyết tốt vấn đề mở rộng thành viên của Myanmar, góp phần quan trọng duy trì sự phát triển của tiến trình, đoàn kết trong khối các nước ASEAN.

Về hợp tác kinh tế-tài chính, Việt Nam đã thúc đẩy Hội nghị ASEM 5 thông qua “Tuyên bố Hà Nội về tăng cường hợp tác kinh tế ASEM chặt chẽ hơn”. Đây là văn kiện có tính định hướng hợp tác kinh tế ASEM. Việc Việt Nam tổ chức Diễn đàn Doanh nghiệp Á-Âu lần thứ 9 liền kề với Cấp cao ASEM 5, một mặt góp phần thúc đẩy kênh đối thoại giữa cộng đồng doanh nghiệp với Chính phủ, thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp đối với ASEM; mặt khác tạo khuôn mẫu cho tổ chức các Diễn đàn doanh nghiệp về sau. Đến năm 2006 (thời điểm kết thúc), các Bộ ngành của Việt Nam đã tranh thủ Quỹ Tín thác ASEM (ATF) trợ giúp triển khai có hiệu quả 21 dự án với giá trị gần 13,35 triệu USD trên các lĩnh vực Cải cách hệ thống tài chính, ngân hàng, doanh nghiệp, xóa đói giảm nghèo và cải cách hệ thống an sinh xã hội, được đánh giá cao.

Hợp tác trong các lĩnh vực khác cũng ghi nhận vai trò tham gia tích cực và chủ động của Việt Nam. Việt Nam là nước đi đầu đưa ra sáng kiến về hợp tác văn hóa, y tế, giao thông vận tải, môi trường, khoa học công nghệ, công nghệ thông tin và an ninh năng lượng. Đặc biệt, Việt Nam cũng là một trong những nước tiên phong trong đăng ký lĩnh vực Nhóm đi đầu (issue-based leadership) gồm phát triển nguồn nhân lực/giáo dục; Phòng chống HIV/AIDS/ Kiểm soát dịch bệnh bùng phát; Văn hoá/du lịch.

Về hợp tác về văn hóa, Việt Nam đã tích cực tham dự và triển khai nhiều hoạt động trong khuôn khổ ASEM, như chủ động đề xuất sáng kiến “Bảo tồn và phát huy di sản văn hoá trong các nước ASEM” (Pháp đồng tác giả) được Hội nghị Cấp cao ASEM lần thứ hai (Luân Đôn, 4/1998) thông qua.

Với vai trò điều phối của Việt Nam, Hội nghị ASEM 5 đã thông qua tuyên bố ASEM về Đối thoại giữa các nền văn hóa - văn minh, tạo khuôn khổ pháp lý đẩy mạnh hợp tác Á-Âu trong lĩnh vực văn hóa. Tại Hội nghị Cấp cao ASEM 7 (Bắc Kinh, 10/2008), Việt Nam đã đưa ra sáng kiến tổ chức Cuộc họp Quan chức cấp cao về “Phối hợp các hoạt động văn hóa nhằm tăng cường quảng bá hình ảnh ASEM” dự kiến sẽ được tổ chức tại Việt Nam vào khoảng cuối năm 2009. Sáng kiến này nhằm tạo cơ hội cho các quan chức cấp cao, chuyên gia và các thành viên ASEM kiểm điểm lại các hoạt động văn hóa trong ASEM; trao đổi để đề ra các hoạt động cụ thể và các dự kiến triển khai tiếp theo nhằm tận dụng hết những tiềm năng của đa dạng văn hóa đối với quan hệ đối tác toàn diện Á-Âu.

Về y tế, Việt Nam là nước đầu tiên đưa ra sáng kiến hợp tác y tế trong ASEM vào năm 1999 về “Kết hợp dược học cổ truyền với y dược học hiện đại trong chăm sóc sức khoẻ cộng đồng” (thông qua tại Hội nghị FMM 2, Berlin, 3/1999), được các nước đánh giá cao. Sáng kiến về “Xử lý dịch bệnh bùng phát trong cộng đồng” đồng tác giả với Trung Quốc (thông qua tại Hội nghị PMM 5, Bali 7/2003) không chỉ phát huy được thế mạnh về y dược học của Việt Nam mà còn đáp ứng đòi hỏi bức xúc của các thành viên trong bối cảnh dịch bệnh phức tạp thời đại toàn cầu hóa, được các nước hưởng ứng. “Hội thảo Hợp tác ASEM về kiểm soát HIV/AIDS”: đồng sáng kiến với Thụy Điển, Phần Lan, thông qua tại ASEM 5 (Hà Nội, 10/2004); tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh, 22-26/11/2005.

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, sáng kiến “Hội thảo ASEM về tuyến đường sắt tơ lụa Á-Âu” (thông qua tại Hội nghị FMM 6, Ai-len, 4/2004), Việt Nam đã đồng tác giả với Hàn Quốc và một số nước ASEM khác. Sáng kiến này góp phần mở ra triển vọng nối mạng đường sắt Á-Âu.

Việt Nam đã hợp tác chặt chẽ với các thành viên trong lĩnh vực môi trường, khoa học công nghệ, đồng thời phối hợp cùng EC tổ chức Hội thảo ASEM về Công nghệ sạch tại Hà Nội (9/2004) - sáng kiến đầu tiên trong khuôn khổ ASEM về lĩnh vực công nghệ sạch, một bước cụ thể đẩy tới nỗ lực hợp) tác ASEM bảo vệ môi trường. Việt Nam cũng đã tổ chức Cuộc họp SOM về Công nghệ Thông tin tại Việt Nam vào tháng 6/2006.

Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEM lần thứ 9 (FMM9) sắp tới với chủ đề "Tăng cường quan hệ đối tác Á-Âu nhằm ứng phó với khủng hoảng kinh tế tài chính và các thách thức toàn cầu” là một trong những sự kiện quan trọng nhất trong quan hệ quốc tế của Việt Nam và quan hệ hợp tác Á-Âu năm 2009.

Sự kiện quan trọng này là một thông điệp mạnh mẽ: Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, tham gia tích cực vào tiến trình hợp tác quốc tế và khu vực; nhất quán coi trọng và tích cực đóng góp cho tiến trình ASEM, tăng cường quan hệ hợp tác nhiều mặt với các thành viên ASEM; đồng thời giới thiệu với bạn bè quốc tế về những thành tựu trong công cuộc đổi mới đất nước./.