Bộ KH&CN ưu tiên 20 nhóm chip chuyên dụng: Cơ hội mới cho ngành vi mạch Việt

Chip bán dẫn hiện diện trong hầu hết các thiết bị và hệ thống công nghệ hiện đại, nhưng không phải con chip nào cũng cần được sản xuất với quy mô lớn. Với những sản phẩm có yêu cầu riêng, chip chuyên dụng lại có lợi thế bởi được thiết kế để đáp ứng chính xác một bài toán.

Phát triển chip bán dẫn chuyên dụng thay vì dàn trải nguồn lực

Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định công thức C = SET + 1, trong đó S là Specialized - chip chuyên dụng. Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg tiếp tục xác định công nghệ chip bán dẫn và các sản phẩm chip chuyên dụng là nhóm công nghệ, sản phẩm chiến lược cần ưu tiên phát triển.

Chia sẻ tại hội thảo về chip bán dẫn chuyên dụng diễn ra mới đây, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, lựa chọn chip chuyên dụng không có nghĩa thu hẹp mục tiêu. Vấn đề là tập trung nguồn lực vào những nơi Việt Nam có nhu cầu thật, có thị trường, có đội ngũ thiết kế đang hình thành và có ngành công nghiệp điện tử đủ lớn để tạo ra sản phẩm cuối.

Những “đầu bài” có thể bắt đầu từ camera AI, thiết bị Internet vạn vật (IoT), lưới điện, trạm sạc, robot, thiết bị bay không người lái (UAV), viễn thông, y tế hay định danh số. Từ yêu cầu của sản phẩm, doanh nghiệp mới xác định kiến trúc chip, công nghệ chế tạo, phương án đóng gói, tiêu chuẩn đo kiểm và đường đi tới thị trường.

“Cách tiếp cận này phù hợp với những gì Việt Nam đang có. Đội ngũ thiết kế chip đã hình thành; ngành điện tử có quy mô và thị trường trong nước hiện diện ở nhiều lĩnh vực như viễn thông, AI, ô tô điện, năng lượng và chuyển đổi số. Nếu phát triển được chip chuyên dụng, doanh nghiệp Việt Nam có thêm cơ hội nâng tỷ lệ giá trị tạo ra trong sản phẩm điện tử, đồng thời tiến sâu hơn vào các khâu thiết kế, xác minh, kiểm thử và tích hợp chip”, ông Tuấn nhận định.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, doanh nghiệp phải bỏ chi phí cao để tiếp cận công cụ tự động hóa thiết kế điện tử (EDA) và thư viện sở hữu trí tuệ (IP). Mỗi lần sản xuất thử chip đều tốn kém và có rủi ro kỹ thuật. Với đơn hàng nhỏ, doanh nghiệp càng khó tiếp cận dịch vụ đóng gói, kiểm thử với chi phí hợp lý.

Sau khi có mẫu chip, bài toán vẫn chưa kết thúc. Chip phải được đưa vào bo mạch, hoàn thiện phần mềm, đánh giá độ tin cậy, chứng nhận rồi tích hợp vào sản phẩm. Trong khi đó, doanh nghiệp lại đứng trước một vòng luẩn quẩn: Chưa có khách hàng thì khó đầu tư; chưa có chip được kiểm chứng thì khách hàng khó đặt hàng.

Vì vậy, điều cần thiết không chỉ là hỗ trợ một doanh nghiệp thiết kế chip, mà là tạo được cả chuỗi từ nghiên cứu đến sản phẩm.

20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng

Bộ Khoa học và Công nghệ định hướng danh mục khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng sẽ tập trung vào những lĩnh vực như: trí tuệ nhân tạo, điện toán biên, viễn thông thế hệ mới, cảm biến, IoT, điện tử công suất và bảo mật phần cứng. Mục tiêu trước hết là tạo tín hiệu thị trường để doanh nghiệp biết nên nghiên cứu và đầu tư vào đâu.

Cùng với đó là cơ chế hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất thử đến đo kiểm và đánh giá chip. Cách làm được đặt ra là chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp ở giai đoạn đầu, nhưng quản lý bằng những kết quả kỹ thuật cụ thể.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, không quốc gia nào có thể tự chủ hoàn toàn. Điều quan trọng là làm chủ những khâu quyết định như kiến trúc hệ thống, thiết kế, xác minh, dữ liệu kiểm thử và quyền lựa chọn đối tác trong chuỗi cung ứng.

Vì vậy, hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn hay các doanh nghiệp quốc tế không chỉ nhằm thu hút vốn đầu tư mà còn để tiếp nhận tri thức, kinh nghiệm, phương pháp phát triển sản phẩm và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Song song với FDI chất lượng cao, cần hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp Việt Nam nhằm từng bước nâng cao năng lực nội sinh.

Bà An Chen, Phó Chủ tịch phụ trách Công nghệ và R&D của Qualcomm, khẳng định tập đoàn đang mở rộng các Trung tâm R&D tại Việt Nam để giải bài toán kết hợp bốn lĩnh vực: trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, phần mềm và kỹ thuật hệ thống. Thay vì gia công đơn thuần, Qualcomm đặt mục tiêu cùng Việt Nam đào tạo nguồn nhân lực làm chủ trọn vẹn chu trình thiết kế vi mạch (end-to-end), từ khâu Front-end (kiến trúc, logic) đến Back-end (layout, tape-out), hướng tới năng lực tự thiết kế các dòng SoC phức tạp.

Một mắt xích quan trọng khác là Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ cung cấp hạ tầng dùng chung về công cụ thiết kế, thư viện IP, phòng thí nghiệm, hỗ trợ sản xuất thử, đo kiểm và kết nối doanh nghiệp thiết kế với doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối. Đây được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể chi phí, rủi ro và thời gian đưa chip từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Con đường phát triển công nghiệp bán dẫn của Việt Nam chắc chắn còn nhiều khó khăn. Nhưng với định hướng đúng, chính sách đủ mạnh, sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế, chip bán dẫn chuyên dụng hoàn toàn có thể trở thành lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và đưa Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đầu tiên của Việt Nam

VOV.VN - Sáng nay (26/6), tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn với sự tham dự của đại diện các doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn bán dẫn quốc tế, viện nghiên cứu và các trường đại học trọng điểm trong lĩnh vực bán dẫn.