Ứng dụng nền tảng số và AI trong chứng nhận, truy xuất nguồn gốc

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ Dự án "Trao quyền cho nông dân sản xuất nhỏ thông qua chứng nhận và khả năng truy xuất nguồn gốc bằng AI cho nền nông nghiệp bền vững tại Việt Nam", thuộc Chương trình Aus4Innovation – chương trình hợp tác kéo dài 10 năm giữa Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT), Cơ quan Khoa học Quốc gia Australia (CSIRO) và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Dữ liệu, tiêu chuẩn và AI nâng cao năng lực cạnh tranh nông sản

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số, năng lực cạnh tranh của nông sản không chỉ được quyết định bởi chất lượng sản phẩm mà còn bởi khả năng chứng minh chất lượng thông qua dữ liệu, tiêu chuẩn và tính minh bạch.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, việc ứng dụng nền tảng số và trí tuệ nhân tạo cần hướng tới mục tiêu hỗ trợ người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn, giảm chi phí tuân thủ, gia tăng tính minh bạch và nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đại biện lâm thời Đại sứ quán Australia tại Việt Nam Renée Deschamps cho biết, dự án là minh chứng cho hiệu quả hợp tác giữa Australia và Việt Nam trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nông nghiệp. Theo bà, nền tảng V-Standard không chỉ ứng dụng AI và công nghệ xử lý dữ liệu theo thời gian thực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động chứng nhận, truy xuất nguồn gốc mà còn lấy người nông dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tạo điều kiện tiếp cận các thị trường có giá trị cao.

Chuyển giao nền tảng số V-Standard

Điểm nhấn của hội thảo là lễ chuyển giao nền tảng số V-Standard từ Trường Đại học Griffith cho STAMEQ dưới sự chứng kiến của lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, Chương trình Aus4Innovation cùng các đối tác thực hiện dự án.

Sự kiện đánh dấu bước chuyển quan trọng từ kết quả nghiên cứu sang ứng dụng thực tiễn, đồng thời khẳng định cam kết của Việt Nam và Australia trong việc chuyển giao tri thức, công nghệ và các giải pháp đổi mới sáng tạo phục vụ chuyển đổi số nông nghiệp. Sau khi tiếp nhận, STAMEQ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan vận hành, hoàn thiện và mở rộng nền tảng phục vụ hoạt động chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng nông sản.

AI hỗ trợ giảm tới 40% thời gian đánh giá

V-Standard là nền tảng số hỗ trợ toàn diện quá trình áp dụng tiêu chuẩn nông nghiệp, từ quản lý trang trại, mùa vụ, lô đất, ghi nhật ký sản xuất điện tử, quản lý minh chứng, đánh giá sự phù hợp đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng mã QR và kết nối với cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

Phiên bản trên thiết bị di động cho phép nông dân và hợp tác xã quản lý sản xuất, ghi nhật ký điện tử, tải minh chứng bằng hình ảnh hoặc tài liệu; đồng thời hỗ trợ nhập liệu bằng giọng nói và công nghệ nhận dạng ký tự (OCR), giúp giảm đáng kể khối lượng hồ sơ giấy.

Một trong những điểm nổi bật của nền tảng là việc tích hợp AI hỗ trợ người sử dụng trong quá trình áp dụng tiêu chuẩn và chuẩn bị chứng nhận. AI có thể rà soát minh chứng, nhận diện các tiêu chí còn thiếu, gợi ý kết quả đánh giá ban đầu và hỗ trợ chuyên gia chuẩn bị hồ sơ. Theo nhóm phát triển, tính năng này giúp giảm tới 40% thời gian đánh giá tại hiện trường, trong khi quyết định chứng nhận cuối cùng vẫn do tổ chức chứng nhận hoặc chuyên gia có thẩm quyền thực hiện, bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy.

Ngoài việc rút ngắn thời gian đánh giá, nền tảng còn cho phép lưu trữ tập trung toàn bộ hồ sơ, theo dõi dữ liệu sản xuất theo thời gian thực, hỗ trợ lập kế hoạch đánh giá, thẩm tra và giám sát sau chứng nhận hiệu quả hơn.

Những kết quả bước đầu tích cực

Đến tháng 5/2026, V-Standard đã quản lý dữ liệu của 147 nông trại, 19 hợp tác xã/nhóm sản xuất, 150 lô đất, 127 mùa vụ và 142 loại sản phẩm; tạo 230 tài khoản người dùng, tiếp nhận 1.015 tài liệu minh chứng và ghi nhận 620 bản ghi theo dõi hệ thống.

Các kết quả bước đầu cho thấy nền tảng có tiềm năng số hóa toàn diện quy trình quản lý tiêu chuẩn, giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy, tăng cường tính minh bạch trong sản xuất và chứng nhận, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc cũng như nâng cao hiệu quả phối hợp giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức chứng nhận.

Đồng thời, hệ thống góp phần hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nông nghiệp hiện đại, tạo điều kiện để nông sản Việt Nam đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc của thị trường quốc tế.

Ông Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch STAMEQ cho biết, sau khi tiếp nhận nền tảng, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác trong và ngoài nước hoàn thiện V-Standard, mở rộng phạm vi ứng dụng, kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc và hạ tầng dữ liệu chất lượng quốc gia, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động đánh giá sự phù hợp và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Hướng tới hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp minh bạch

Bên cạnh việc giới thiệu V-Standard, hội thảo còn cập nhật các giải pháp truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn GS1, kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia; giới thiệu quy trình chứng nhận theo các tiêu chuẩn Việt Nam và quốc tế, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ các hợp tác xã đang ứng dụng nền tảng trong quản lý sản xuất và chuẩn bị chứng nhận.

Các đại biểu đánh giá, việc kết hợp giữa tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và AI sẽ góp phần tạo lập hệ sinh thái dữ liệu minh bạch cho nông nghiệp Việt Nam, giúp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng, tăng niềm tin của người tiêu dùng và mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu.

Việc chuyển giao V-Standard không chỉ là kết quả của sự hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Australia trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp, nâng cao hiệu quả hoạt động chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch, bền vững, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Truy xuất nguồn gốc - "chìa khóa" giúp doanh nghiệp ứng phó phòng vệ thương mại

VOV.VN - Khi Thông tư 31 của Bộ Công Thương chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7, truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp nâng cao niềm tin của người tiêu dùng mà còn là "lá chắn" hỗ trợ doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trước các vụ việc phòng vệ thương mại.