Bắc Ninh: Rối bời chuyện rác nông thôn

• Bảo vệ môi trường để phát triển bền vững làng nghề
• Hơn 70 điểm tiêu hủy chất thải không hợp vệ sinh

Mặc dù được đánh giá là chủ trương đúng và hợp lòng dân, nhưng việc triển khai xây dựng các điểm tập kết rác thải sinh hoạt ở nông thôn của tỉnh Bắc Ninh không những chậm về mặt thời gian mà còn nảy sinh nhiều vấn đề bất cập cần phải giải quyết.

Rác ngập 2 bên đường đi về trụ sở xã Bồng Lai, huyện Quế Võ, Bắc Ninh

Ra đường thấy rác

Về Bắc Ninh, hễ cứ rời những quốc lộ hay những khu phố chính ở TP. Bắc Ninh để đi vào những thôn, làng là gặp... rác. Rời ngã tư Phố Mới (Quế Võ, Bắc Ninh) hơn 1km, chúng tôi thấy một bãi rác thải cao như trái núi nằm án ngữ giữa dòng kênh tưới nước (thủy lợi) và khu ruộng trồng lúa của người dân.

Do không có nơi tập kết rác thải, nên từ nhiều năm nay, thị trấn Phố Mới đã tập kết rác sinh hoạt ra khu vực này. Ngày nắng, bãi rác bốc mùi hôi thối. Ngày mưa, rác trôi nổi khắp nơi làm tắc nghẽn các cống thoát nước, mương máng… Nhiều người dân có đất canh tác gần khu vực bãi rác còn thường xuyên bị mắc các bệnh ngoài da, các bệnh liên quan đến hô hấp do làm gần khu vực này trong thời gian dài.

Đi dọc các tuyến đường chính, đường liên xã, liên thôn ở Bắc Ninh, chúng tôi đều thấy những bao tải lớn nhỏ, những bọc nilon đựng đầy rác vứt chỏng chơ hai bên đường, các thùng vũng, thậm chí còn lấn cả ra đường, ra ruộng.

Lạ một điều, dù nhiều điểm tập kết rác thải sinh hoạt đã được xây dựng xong, nhưng rác vẫn vương vãi khắp nơi. Tại thôn Mai Ổ (xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ), điểm tập kết rác thải được khóa kín nhằm ngăn chặn người dân đổ rác vào, dù nó đã được xây dựng xong từ tháng 5/2011. Bãi rác này được xây dựng ngay cạnh trường học và nằm sát khu dân cư vừa mới được bàn giao đất.

Lý giải về sự trái khoáy này, ông Nguyễn Công Kiên, Chủ tịch UBND xã Mộ Đạo, biện bạch: “Mộ Đạo là 1 trong những xã hoàn thành 100% việc xây dựng điểm tập kết rác thải sinh hoạt. Tuy nhiên, để chuyển được rác đi thì phải chờ cấp trên và doanh nghiệp vận chuyển rác vào cuộc”.

Theo ông Hà Minh Họa, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ Môi trường Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh quy hoạch 575 điểm rác thải sinh hoạt nông thôn, hiện nay xây được khoảng 70%, còn lại đang trong quá trình xây dựng. Một số điểm do sơ xuất về quy hoạch không phù hợp, sơ xuất về lựa chọn địa điểm chưa thỏa đáng nên chưa triển khai được.

Đừng làm lấy lệ!

Theo quy định, các điểm tập kết rác thải sinh hoạt ở các thôn phải tránh xa khu dân cư, không phạm vào quy hoạch đã được phê duyệt và thuận tiện trong vận chuyển. Lượng rác tập kết về các điểm này sẽ được chuyển đi trong vòng 48 giờ. Thế nhưng, thực tế lại khác xa.

Trong các huyện, thị xã của Bắc Ninh, Yên Phong là huyện “đi đầu” trong việc xây dựng các điểm tập kết rác thải sinh hoạt. Đây cũng là đơn vị đầu tiên có doanh nghiệp đứng ra thu gom rác ở các điểm tập kết về bãi rác tập trung của tỉnh. Song, do triển khai thi công khi chưa có quy hoạch được duyệt nên một số điểm tập kết rác đang thi công dở phải đình chỉ hoặc đã xây dựng xong phần khuôn viên phải phá dỡ, gây lãng phí tài chính và chậm tiến độ.

Đến thôn Đông Xuyên, xã Đông Tiến (Yên Phong, Bắc Ninh), chúng tôi được Trưởng thôn Nguyễn Đắc Nhật cho hay: “Điểm tập kết rác của thôn được xây ở ngoài bãi sông từ cuối năm 2010. Từ đó đến nay, người dân trong thôn đã vận chuyển rác ra điểm tập kết, nhưng không thấy có xe nào đến vận chuyển rác đi. Rác đổ đầy, không có cả lối vào nên thôn phải huy động người ra cào rác gọn vào thành đống cao. Mới đây, xã lại thông báo điểm tập kết rác này vi phạm Luật Đê điều và Luật Bảo vệ môi trường vì nếu nước lên, bãi rác sẽ bị ngập. Đến nay, thôn chưa biết bố trí điểm tập kết rác ở địa điểm nào”.

Liên quan tới vấn đề này, ông Lê Danh Bắc, Phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Phong nhận định: “Việc xây các điểm tập kết rác sinh hoạt ở nông thôn là chủ trương tốt. Sau khi xây dựng bãi rác, có 45 điểm phát huy tốt, nhưng cũng có một số xã làm theo phương thức chống đối - xây nhiều bãi rác, nhưng xây xong lại không có rác ở điểm tập kết, thậm chí có 4 điểm tập kết rác còn vi phạm Luật Đê điều và Luật Bảo vệ môi trường”.

Tính đến nay, huyện Yên Phong đã lựa chọn được 66 vị trí để xây dựng điểm tập kết rác, trong đó 62 thôn đã động thổ thi công và 56 thôn hoàn thành cơ bản việc xây dựng khuôn viên, đang hoàn thiện đường vào bãi. Hiện tại, vẫn có 10 điểm tập kết rác đã xây dựng xong nhưng chưa có đường vào; 14 điểm khác đường vào hẹp nên dân không tập kết rác vào điểm tập kết.

Trong khi đó, việc chuyển rác đi cũng gặp khó khăn. Tính đến thời điểm này, Công ty TNHH Môi trường đô thị Hà Ngọc đã vận chuyển trên 10.000 tấn rác cho các xã của huyện Yên Phong, chi phí khoảng trên dưới 2 tỷ đồng, nhưng chưa được thanh toán. Do không có kinh phí nên doanh nghiệp này chỉ huy động được 2-3 xe vận chuyển rác, dẫn tới chưa vận chuyển được điểm này thì điểm khác rác đã dồn ứ lại, gây bức xúc trong nhân dân.

Hơn nữa, việc vận chuyển rác về bãi xử lý tập trung cũng không hề đơn giản vì bãi rác này đã quá tải từ lâu, trong khi khu xử lý rác khẩn cấp ở bãi rác Phù Lãng dự kiến đến tháng 12/2011 mới xong./.