Phát hiện sớm để giảm tử vong
Suy tim là bệnh gây tử vong cho gần nửa số bệnh nhân không may mắc phải. Tuy nhiên, đây là bệnh có thể phòng ngừa được và nếu được chẩn đoán và điều trị sớm thì cơ hội sống của bệnh nhân sẽ tăng lên.
Tần suất bệnh nhân bị suy tim mới hàng năm trên thế giới đang tăng rất cao. Việc chẩn đoán sớm và chính xác bệnh suy tim vẫn còn gặp nhiều khó khăn nếu chỉ dựa trên các dấu hiệu lâm sàng vì chúng thường không đặc hiệu. Suy tim được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì luôn là hệ quả sau cùng của những bệnh lý tim mạch khác, với tỉ lệ tử vong mỗi năm là 45% trên tổng số nạn nhân mới mắc bệnh.
Theo PGS. TS. Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Y khoa BV Tim Tâm Đức: “dù chưa có một nghiên cứu chính thức về tỉ lệ mắc bệnh suy tim ở Việt Nam, song theo tần suất mắc bệnh của thế giới, ước tính có khoảng 320,000 đến 1,6 triệu người nước ta bị suy tim”.
Suy tim là tình trạng cơ tim mất khả năng bơm đủ máu theo nhu cầu của cơ thể. Đây là bệnh thường diễn tiến chậm chạp trong nhiều năm mà không có biểu hiện triệu chứng. Trong quá trình này, do phải làm việc nhiều hơn để cố gắng cung cấp máu cho các cơ quan nên cơ tim bị giãn ra. Lâu dần tim sẽ phì đại và cuối cùng là suy tim với đầy đủ triệu chứng.
 |
| Giáo sư James L. Januzzi |
“Tuy nhiên, đây là bệnh có thể phòng ngừa được và nếu được chẩn đoán và điều trị sớm thì sẽ tăng cơ hội sống cũng như nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân” – Giáo sư James Januzzi khẳng định tại Hội nghị Khoa học Thường niên lần IV về các chất đánh dấu sinh học cơ tim, do Hội Tim mạch học TP. HCM kết hợp với Roche Diagnostics tổ chức tại TP. HCM sáng 11/6/2010.
Theo Giáo sư James Januzzi, bằng cách đo nồng độ chất đánh dấu cơ tim NT-proBNP trong máu, các bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác bệnh suy tim, thậm chí có thể phát hiện sớm suy tim ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
NT-proBNP là chất được phóng thích từ tim khi thành cơ tim bị giãn ra.
Tuyên bố chung Quốc tế về ứng dụng lâm sàng của NT-proBNP đề nghị đưa xét nghiệm NT-proBNP thành công cụ tầm soát thường quy để phát hiện sớm các bất thường của tim và dự đoán các biến chứng tim mạch ở bệnh nhân có nguy cơ cao hoặc bị suy tim để từ đó có các biện pháp can thiệp sớm.
Ông giải thích thêm: “Các cách chữa trị bằng thuốc hoặc chế độ sinh hoạt thích hợp có thể rất hiệu quả đối với những trường hợp suy tim nhẹ hoặc trung bình. Tuy nhiên cần lưu ý một điều là phải bắt đầu điều trị suy tim từ giai đoạn sớm vì khi tổn thương cơ tim đã hình thành ở giai đoạn nặng thì không gì có thể cứu vãn, cuối cùng dẫn đến tử vong”.
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Phạm Nguyễn Vinh, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Nội, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và là Giám đốc Y khoa Bệnh viện Tim Tâm Đức cho biết: “Ở Việt Nam, hiểu biết của người dân về suy tim còn rất hạn chế. Trong khi đó, tại một số nước phát triển như Hoa Kỳ thì nhận thức rất tốt về bệnh này. Nguy cơ suy tim tăng lên nếu bệnh nhân mắc các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Do vậy, việc tầm soát thường qui bằng xét nghiệm NT-proBNP có thể giúp nhóm bệnh nhân này kiểm soát tốt và thậm chí có thể ngăn bệnh.”
Cũng theo PGS. Phạm Nguyễn Vinh: “Hiện nay, khi bệnh nhân đến khám vì khó thở, thì thường bị chẩn đoán nhầm là bệnh do phổi hơn là do tim. Do đó bệnh nhân nên tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ điều trị xem có cần làm thêm xét nghiệm hay không để giúp loại trừ bệnh chính xác hơn.”
 |
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), những yếu tố nguy cơ chính của bệnh tim bao gồm tăng huyết áp, tăng mỡ máu (cholesterol), đái tháo đường, béo phì, và tiền sử gia đình. Những người có một trong những nguy cơ chính này cần được tầm soát thường xuyên bằng xét nghiệm NT-proBNP, và tiếp tục theo dõi bằng xét nghiệm này trong trong quá trình điều trị.
Nếu việc xét nghiệm NT-proBNP được các bác sĩ thực hiện để kiểm soát suy tim ở nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao thì lợi ích y tế đạt được rất nhiều, giảm nguy cơ mắc các biến chứng mạn tính của tim (thường gọi là biến chứng tim mạch), thậm chí giảm cả tỉ lệ tử vong.
Ngoài hiệu quả phát hiện và điều trị sớm, xét nghiệm NT-proBNP còn giúp hướng dẫn điều trị suy tim. Vì các liệu pháp hữu hiệu trong điều trị suy tim đều làm giảm nồng độ NT-proBNP, nên ứng dụng xét nghiệm này vào việc “hướng dẫn” điều trị rất hấp dẫn.
Một nghiên cứu gần đây tên là PROTECT (viết tắt từ cụm từ Pro-BNP Outpatient Tailored Congestive Heart Failure Therapy – Dùng chất ProBNP để hướng dẫn điều trị suy tim sung huyết cho bệnh nhân ngoại trú) cho thấy: những bệnh nhân được điều trị với sự “hướng dẫn” của xét nghiệm NT-proBNP thì kết quả tốt hơn thay vì chỉ điều trị dựa vào phán đoán lâm sàng.
Suy tim là một trong những bệnh mạn tính có chi phí điều trị tốn kém nhất với những lần nhập viện mà 80% chi phí trực tiếp nằm ở khâu chẩn đoán suy tim. Do đó, theo Giáo sư Januzzi: “Tiềm năng áp dụng phương pháp điều trị theo hướng dẫn của xét nghiệm NT-proBNP để nâng cao kết quả và giảm chi phí y tế là một bước đi quan trọng sắp tới trong xử trí suy tim”./.