"Tiền mất, tật mang"!

Cả tin đến mù quáng

Ông Hoàng Văn Phái ở 385 Kim Ngưu, Hà Nội bị liệt nửa người bên phải do tai biến mạch máu não. Ông đã chạy chữa nhiều nơi mà không khỏi. Khi đọc quảng cáo về bài thuốc đông y cổ truyền Tâm não khang của Công ty hữu hạn Dược phẩm Khải Việt - dùng cho người bị liệt nửa người sau tai biến chữa lâu không khỏi, khi dùng thuốc có thể đứng dậy chạy được, ông như người “chết đuối vớ được cọc”. Ngay sau đó, ông đã đến ngay cửa hàng 273 đường Kim Liên kéo dài để mua thuốc.

Tại đây, ông đã được chủ cửa hàng tư vấn: "Với bệnh của ông phải uống 3 liều (tức 3 hộp lớn gồm 30 hộp nhỏ) trong thời gian 150 ngày sẽ khỏi, giá một hộp lớn/1 liều là 3.690.000 đồng". Tuy nhiên, khi uống được 17 ngày thì chân phải của ông bị phù nề. Gọi điện thoại tới cửa hàng để phản ánh, ông nhận được tư vấn tạm dừng thuốc. Ông dừng uống thuốc 5 ngày thì bớt phù nề và được Công ty tư vấn uống thuốc tiếp 18 ngày. Khi uống hết thuốc, cả hai chân ông đều bị phù nề, đau nhức và đi lại khó khăn hơn. Ông đi khám bác sỹ thì được biết viên nang Tâm não khang đã ảnh hưởng đến thận, gây phù nề chân.

Theo TS. Vương Ngọc Tuấn, Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng, trường hợp như ông Phái không phải là ít. Đối với ông Phái, nếu như không có sự cả tin đến mức mù quáng vào quảng cáo thì chắc ông sẽ không phải lâm vào tình trạng “tiền mất tật mang”.

Ít dám “vượt rào”

Theo khảo sát gần đây của Công ty Báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report), đối với những hàng hóa có giá trị cao như ô tô, xe máy, trên 70% người tiêu dùng Việt Nam tin tưởng rằng một thương hiệu nổi tiếng sẽ đại diện cho một hàng hóa đáng tin cậy. Nói đến tivi thì người tiêu dùng nghĩ ngay đến Sony, xe máy thì Honda… và họ thường ngại tiếp cận thương hiệu mới. Chính sự lệ thuộc vào thương hiệu cũ đã tạo nên tâm lý không dám thử cái mới, không dám vượt qua rào cản khiến cho người tiêu dùng chịu nhiều thua thiệt như hiện tượng sữa ngoại, xe Honda bị… làm giả. Đôi khi người tiêu dùng mua hàng mà không có chính kiến của mình, theo tâm lý đám đông, thấy người khác mua thì mình cũng mua, tốt thì cùng tốt, xấu thì cùng xấu.

Nói cách khác, quyết định mua hàng của người tiêu dùng mang nhiều cảm tính, theo kiểu phong trào và ít có chính kiến riêng. Các quyết định mua hàng thậm chí chỉ dựa trên những kinh nghiệm hoặc lời khuyên của người đi trước. Chẳng hạn, thế hệ bố mẹ đã tin dùng thì mình cũng lựa chọn mặc dù chấp nhận mức giá cao hơn so với các sản phẩm cùng loại và bỏ qua những xu hướng phát triển mới, sản phẩm mới trên thị trường.

Không chỉ lệ thuộc vào thương hiệu, hầu hết người tiêu dùng Việt Nam rất “dễ tính” trong tiêu dùng, nếu chẳng may mua phải một sản phẩm hỏng hay một dịch vụ tồi họ rất dễ “chép miệng cho qua” mà quên mất rằng mình có quyền chính đáng được hưởng. Theo một thống kê, gần như 100% các vụ khiếu nại, khiếu kiện của người tiêu dùng Việt Nam liên quan đến lĩnh vực hàng hóa không đảm bảo chất lượng đều dừng lại ở mức độ tiếp thu ghi nhận, thương lượng và hoà giải. Doanh nghiệp chỉ muốn dừng lại ở đó và người tiêu dùng cũng chỉ muốn cho qua, đỡ mất nhiều thời gian. Tâm lý của người tiêu dùng thường không muốn làm lớn chuyện. Họ cho đó là chuyện nhỏ, khiếu nại cốt để nhận được lời đính chính, xin lỗi từ phía doanh nghiệp. Điều này chứng tỏ bản thân người tiêu dùng chưa có ý thức khiếu nại, tố cáo các vi phạm của doanh nghiệp.

Đánh mất mình

Giám đốc một công ty kinh doanh điện máy tại Hà Nội cho rằng, người tiêu dùng khiếu nại về chất lượng sản phẩm là vì bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi. Tuy nhiên, không phải khiếu nại nào của người tiêu dùng cũng xuất phát từ thiện chí.

Mới đây, công ty ông đã phải giải quyết một vụ khiếu nại của người tiêu dùng mua máy tính xách tay với giá 32 triệu đồng và bị hư đĩa cứng chỉ sau 2 tuần sử dụng. Trung tâm bảo hành của công ty kiểm tra, xác định nguyên nhân đĩa cứng hư không phải do lỗi kỹ thuật mà đã bị va đập mạnh, giả thuyết là người sử dụng đã làm rơi máy tính từ trên cao. Song, chủ nhân máy tính không chấp nhận giải thích này, khăng khăng máy hư do lỗi kỹ thuật và đòi bồi thường bằng 1 chiếc máy mới. Công ty nhờ đến cơ quan giám định độc lập để kiểm tra. Kết quả, nguyên nhân máy hư được xác định giống như công ty kết luận. Cuối cùng, chủ máy tính phải thừa nhận là đã làm rơi máy từ trên cao xuống, song tiếc của nên yêu cầu công ty hỗ trợ. “Nếu người tiêu dùng trung thực ngay từ đầu nhà sản xuất có thể thông cảm để hỗ trợ. Nhưng trường hợp này thì không...” - vị giám đốc này lắc đầu.

Ông Nguyễn Văn Sơn, Phó chánh văn phòng Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng kể: “Có trường hợp người tiêu dùng còn bơm dị vật vào chai Coca Cola rồi đòi doanh nghiệp phải bồi thường bằng cách cho con mình đi Mỹ du học”. Đã đến lúc người tiêu dùng cần phải trang bị cho mình một vốn hiểu biết để chống lại nạn hàng giả, hàng nhái. Nhưng cũng đừng tự đánh mất mình trước những mối lợi nhỏ./.