2010 – Kinh tế thành công trong thách thức

Năm 2010, GDP của Việt Nam đạt 6,78%, vượt mục tiêu kế hoạch mà Chính phủ đặt ra cho năm cuối cùng của kế hoạch 2006-2010 dù nền kinh tế Việt Nam còn gặp nhiều thách thức. Như vậy, tăng trưởng của Việt Nam năm 2010 vẫn cao nhất trong khu vực ASEAN. Cho dù lạc quan về những tín hiệu tốt đối với kinh tế đất nước 2011 và cả những thành công của kinh tế 2010, nhưng Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc vẫn băn khăn nhiều điều, kể cả trong công tác điều hành và hoạch định và thực thi chính sách.

Nhân dịp bước sang năm 2011, phóng viên VOV phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc.

Năm 2010 là năm thành công

PV: Sau một năm nhiều sóng gió kinh tế nước ta có khá nhiều điểm khởi sắc nhưng có rất nhiều điểm chúng ta cần lưu ý. Bộ trưởng cảm nhận trong công tác điều hành kinh tế và thành tựu kinh tế 2010 là như thế nào?

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch Đầu tư Võ Hồng Phúc (Ảnh: VNE)

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Năm 2010 là năm đầy thách thức đối với chúng ta, trước hết là khủng hoảng tài chính, kinh tế thế giới vẫn tác động vào nền kinh tế. Điều thứ hai, năm 2010 là năm thiên tai nặng nề cả khu vực miền Trung. Những yếu kém của nền kinh tế vẫn đang bị ảnh hưởng cho nên hạn chế những thành tựu trong năm.

Dù sao, năm 2010 tôi cho là năm thành công. Trước hết về tăng trưởng kinh tế, chúng ta đã có mức tăng trưởng kinh tế vượt mục tiêu Quốc hội đề ra. Bây giờ tăng trưởng kinh tế là 6,78%, cao hơn mục tiêu của Chính phủ đề ra và cao hơn nhiều so với mục tiêu của Quốc hội yêu cầu.

Bên cạnh đó cũng có một vài điểm mà chúng ta cần phải đánh giá một cách đầy đủ hơn nhằm điều hành tốt hơn, là vấn đề lạm phát. Lạm phát trong Nghị quyết điều hành của Quốc hội không vượt quá 7%, Chính phủ cố gắng phấn đấu điều hành để không vượt quá 8%, tuy nhiên hiện nay lạm phát của chúng ta bình quân là 9,19%. Nếu so tháng 12/2010 với tháng 12/2009 là 11,75%, một chỉ số lạm phát khá cao.

Điều này buộc chúng ta phải suy nghĩ có biện pháp quyết liệt hơn đảm bảo cho mục tiêu kiềm chế lạm phát ổn định kinh tế vĩ mô của chúng ta thời gian tới đây thắng lợi.

PV: Năm qua kinh tế VN đạt những thành tựu đáng nói. Nhưng nếu nhìn vào phương thức điều hành kinh tế vì mô vẫn còn đó những nỗi lo, đặc biệt là chỉ số lạm phát đã quá cao do hệ luỵ của mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng cao, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Bộ trưởng nhìn nhận nó như thế nào?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Không phải chúng ta coi trọng mục tiêu tăng trưởng. Mục tiêu tăng trưởng Chính phủ luôn luôn xác định vào cỡ khoảng 6,5%. Thực tế hiện nay con số này là 6,78%, không cao như trước đây chúng ta dự tính là 7%. Các biện pháp điều hành đảm bảo mục tiêu tăng trưởng ở mức hợp lý. Ảnh hưởng chính ở đây là chúng ta không dự báo được xu thế biến động của giá cả thị trường thế giới.

Vừa qua, những tháng cuối năm, đặc biệt là tháng 11, 12, chỉ số giá thế giới tăng rất cao như giá vật tư, nguyên liệu, thực phẩm, đặc biệt là giá vàng tăng lên rất cao ảnh hưởng tới giá cả của chúng ta. Nước láng giềng chúng ta như Trung quốc, trước đây vấn đề lạm phát không lớn nhưng bây giờ chỉ số lạm phát lớn do tác động của giá cả thế giới.

Tỷ giá những tháng cuối năm có biến động lớn

Bên cạnh đó chúng ta còn bị tác động nhiều bởi thiên tai. Thiên tai làm cho nông nghiệp bị ảnh hưởng, đặc biệt là giá lương thực, thực phẩm ở miền Trung lên cao, đẩy chỉ số giá tiêu dùng lên cao. Chính phủ đã có những phản ứng kịp thời để khắc phục, tuy nhiên do dự báo chưa kịp thời nên các biện pháp đưa ra chậm hơn so với mong. Chẳng hạn vấn đề điều hành về hệ thống ngân hàng. Phản ứng chậm nên hoạt động ngân hàng không ổn định.

Ví dụ như kiểm soát tỷ giá. Tỷ giá những tháng cuối năm có biến động lớn giữa giá USD và giá tiền VND. Trong khi các nước xung quanh chúng ta USD mất giá đồng nội tệ của các quốc gia này ổn định giữ được giá trị. Nhưng chúng ta thì ngược lại, USD mất giá, tiền đồng VN mất giá theo USD cho nên ảnh hưởng của khủng hoảng bị tác động kép.

Bài học là chúng ta phải điều hành kiên quyết

PV: Rõ ràng trong công tác điều hành cũng như công tác thực thi chính sách, phối hợp chính sách, chúng ta vẫn còn những bài học. Bài học năm 2010 là gì thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Bài học của chúng ta là cần nắm bắt kịp thời tình hình, dự báo đúng tình hình và khi thấy vấn đề rồi thì phải cương quyết xử lý dứt điểm. Có một số lúc nào đó ta có hơi dùng dằng giải quyết như vấn đề tỷ giá. Khi bán USD ra bình ổn tỷ giá chúng ta chần chờ và chúng ta không kiên quyết không giải quyết một cách kịp thời. Bài học lớn nhất là phối hợp chính sách và có giải pháp kịp thời và quyết liệt.

PV: Vượt qua nhiều dự đoán, nếu nói năm 2010 là năm thành công thì chỉ tiêu xuất khẩu cũng có những khởi sắc nhất định, hay một sự bất ngờ khi các nhà tài trợ cam kết tài trợ cho VN 7,9 tỷ USD. Bộ trưởng cảm nhận như thế nào về vị thế của Việt Nam cũng như cái cách mà các nhà tài trợ nhìn vào Việt Nam, cũng như là những thành tựu chúng ta đạt được về xuất khẩu?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Các nhà tài trợ và cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao khả năng phát triển kinh tế của Việt Nam. Họ nhìn vào thành tựu của chúng ta trong quá khứ. Đồng thời họ cũng nhìn thấy được tương lai và hướng đi của chúng ta. Họ cho rằng hướng đi của chúng ta là đúng, mặc dù còn một vài điểm có lúc nào đó có vấp váp nhỏ nhưng tổng thể chung những chính sách vĩ mô của chúng ta là đúng. Các định hướng chiến lược chúng ta là đúng, các đường lối phát triển kinh tế của chúng ta là đúng.

Cho nên các nhà tài trợ rất tin tưởng vào sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Và họ cho rằng chúng ta cần cẩn trọng hơn và có những quyết sách phù hợp thì sẽ đảm bảo chúng ta thực hiện được những mục tiêu chúng ta đặt ra trong 5 năm tới

Vinashin là bài học đau xót của Chính phủ

PV: Thưa Bộ trưởng, trở lại năm 2010, chúng ta đang phải giải quyết rất nhiều nút thắt của nền kinh tế, thậm chí là phải giải quyết những vấn đề bộc lộ phát sinh khi chúng ta điều hành nền kinh tế trong đó có câu chuyện xử lý sai phạm của Vinashin từ mô hình tập đoàn chẳng hạn. Đây là một vấn đề rất lớn. Bộ trưởng đánh giá sự kiện này như thế nào và có những trăn trở như thế nào về những nút thắt kinh tế mà chúng ta đang phải giải quyết?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Phải nói rằng là Vinashin là một bài học đau xót cho Chính phủ và cho chính chúng ta. Vinashin đã gây ra một tổn hại lớn cho nền kinh tế phải thừa nhận như vậy. Hiện nay số nợ quá lớn. Đồng thời các đầu tư của Vinashin không mang lại hiệu quả. Đó là bài học chúng ta cần nghiên cứu kỹ để khỏi phải vấp lại những hiện tượng Vinashin khác.

Vinashin là bài học đắt giá của kinh tế Việt Nam năm 2010

Vấn đề xây dựng những tập đoàn lớn của nhà nước là vấn đề được khẳng định trong Nghị quyết Trung ương 3 cũng như trong văn kiện Đại hội X, chúng ta kiên trì thực hiện con đường đó. Thế nhưng chúng ta phải có một cách đi phù hợp hơn đặc biệt trong mô hình phát triển của từng tập đoàn, đảm bảo phát triển đó không quá nóng, phát triển đó phù hợp với khả năng của mình phù hợp với nguồn lực và phù hợp với trình độ quản lý của chính chúng ta.

Vinashin là điển hình của sự phát triển nóng vội, phát triển vượt qua khả năng tài chính cũng như khả năng quản lý của tập đoàn. Sắp tới đây chúng ta phải có những biện pháp để nâng cao hơn nữa hiệu quả của doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là cấu trúc lại doanh nghiệp nhà nước đảm bảo khả năng cạnh tranh tốt hơn, hiệu quả hơn, năng động hơn.

Có nhiều thách thức cho năm 2011

PV: Thưa Bộ trưởng, có thể nói là năm 2010 đi qua có rất nhiều vấn đề lớn. Nhìn vào triển vọng của năm 2011, Bộ trưởng có thể thấy những tín hiệu nào tác động thế nào đến kinh tế Việt Nam?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Năm 2010 sẽ để lại một số khó khăn cũng như thuận lợi cho nền kinh tế Việt Nam. Trước hết về thuận lợi chúng ta vẫn lấy được đà tăng trưởng. Năm 2010 chúng ta tăng trưởng cao hơn năm 2009 và quý 4 tăng trưởng cao hơn quý 2, quý 3.

Năm 2011, chúng ta có thuận lợi là khởi đầu chúng ta có đà đi lên của nền kinh tế. Thứ hai trong bước đầu chúng ta đã thực hiện một số chương trình đầu tư đặc biệt là các chương trình đầu tư từ nhà nước có hiệu quả, tạo tiền đề để tăng trưởng trong thời gian tới. Đầu tư doanh nghiệp Nhà nước, cũng như đầu tư của Nhà nước đang mang lại hiệu quả, tạo thành nhiều tiền đề để tăng trưởng kinh tế thời gian tới.

Bên cạnh đó, cũng có 1 điều thách thức lớn là ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát cao. Lạm phát cao của năm 2011 đang bị ảnh hưởng lớn, vì cả quí IV/2010, và đặc biệt là tháng 12 này, lạm phát tăng cao, tăng gần 2%, tháng giêng 2011 cũng là tháng Tết, chắc chắn là chỉ số sẽ còn tăng nữa, nên sẽ ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Xét về mặt chung, vấn đề dự trữ ngoại tệ cũng mỏng hơn 2011, bên cạnh đó một số vấn đề về cân đối lớn của nền kinh tế như vốn đầu tư, cân đối năng lượng là những khó khăn, đặc biệt là năng lượng.

Chúng tôi tính toán rằng, năng lượng trong năm 2011 sẽ khó khăn, sẽ thiếu năng. Nên năm 2011, chúng ta phải đi vào mô hình tăng trưởng mới trong lộ trình thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế 5 năm tới, những khó khăn này sẽ tác động đến nền kinh tế đất nước, cho nên kinh tế 2011 chúng ta sẽ phải hết sức nỗ lực vì dự báo sẽ có những khó khăn, thậm chí khó hơn 2010.

PV: Thưa Bộ trưởng, ngoài những vấn đề Bộ trưởng vừa nói, người ta cũng nói đến khó khăn về nút thắt kinh tế mà chúng ta đã nhiều năm chưa giải quyết được như: nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng yếu. Ví dụ như về hiệu quả đầu tư chẳng hạn, Bộ trưởng cũng chính là người chịu trách nhiệm chính. Bộ trưởng nói gì về điều này cho năm 2011?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Năm 2011 chúng ta cần tiếp tục phải thực hiện các giải pháp đặc biệt là các giải pháp lớn, 3 đột phá trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội là phát triển cơ sở hạ tầng, phát triển nhân lực và thể chế. Nếu chúng ta thực hiện tốt 3 điều đó sẽ tạo điều kiện để đạt được các mục tiêu đề ra.

*Xin cám ơn ông./.