Áp lực trả nợ trực tiếp tăng 18,5%: Cảnh báo sớm về "sức khỏe" nợ công
VOV.VN - Các chỉ tiêu nợ công vẫn trong ngưỡng an toàn, song nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ năm 2025 tăng tới 18,5% đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia trong trung và dài hạn.
Bên lề kỳ họp Quốc hội, đại biểu Trần Thế Anh (đoàn Ninh Bình) cho biết, về tình hình vay, trả nợ công giai đoạn 2021–2025 và định hướng giai đoạn 2026–2030, ông cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ và cơ quan thẩm tra; đồng thời đánh giá các kết quả đạt được là tích cực, phù hợp với tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Nghị quyết số 23/2021/QH15.
Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh một vấn đề đáng lưu ý, đó là nợ công tuy vẫn an toàn về chỉ tiêu, nhưng áp lực trả nợ đang gia tăng nhanh và tiềm ẩn rủi ro tỷ giá hối đoái.
Theo số liệu báo cáo, dự nợ công năm 2025 khoảng 4,3 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 11% so với năm 2024. Đáng chú ý, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ trong năm 2025 tăng tới 18,5%. Điều này cho thấy một xu thế đáng lo ngại khi tốc độ tăng nghĩa vụ trả nợ đang cao hơn tốc độ tăng dư nợ.
Đồng thời, là tín hiệu cảnh báo sớm với hai hệ quả lớn: áp lực chi trả nợ sẽ ngày càng lớn, làm thu hẹp dư địa chi cho đầu tư phát triển và nếu vốn vay không tạo ra tăng trưởng, sẽ dẫn đến tình trạng vay để trả nợ thay vì vay để phát triển.
Từ đó, đại biểu đề nghị, vấn đề cốt lõi không còn là vay bao nhiêu, mà là sử dụng vốn vay có hiệu quả hay không. Chính phủ nhiệm kỳ mới cần chuyển mạnh từ “kiểm soát quy mô vay” sang “kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn vay”, coi đây là yếu tố quyết định để bảo đảm nợ công an toàn và bền vững. Bởi, nếu không nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, áp lực trả nợ gia tăng sẽ trở thành rủi ro hiện hữu đối với an toàn nợ công quốc gia.
Ở góc nhìn khác, đại biểu Tô Huy Vũ (đoàn Hà Nội) cũng bày tỏ quan tâm đến kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia và kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030, đặc biệt là các giả định về nguồn thu.
Theo đại biểu, kế hoạch đặt mục tiêu thu nội địa từ sản xuất kinh doanh lên tới 10,88 triệu tỷ đồng, chiếm 66% tổng thu ngân sách, với tốc độ tăng bình quân 14 -15% mỗi năm; riêng giai đoạn 2027 - 2030 phải đạt 16 - 17%/năm là mức tăng rất cao so với thực tế.
Trong khi đó, báo cáo của Chính phủ cho thấy giai đoạn 2021 - 2024, thu nội địa từ sản xuất kinh doanh chỉ tăng bình quân khoảng 8%/năm, nếu loại trừ yếu tố nền thấp của năm 2020 thì chỉ khoảng 6%. Như vậy, để đạt mục tiêu tăng thu 16 - 17% trong khi GDP tăng khoảng 10%, hệ số co giãn thu thuế trên GDP phải đạt 1,6 - 1,7 lần.
Mặt khác, theo diễn biến các năm trước, hệ số này thường chỉ dao động từ 1 đến 1,3; thậm chí trung bình giai đoạn vừa qua chỉ đạt khoảng 0,6. Điều này cho thấy mục tiêu tăng thu ngân sách đang được đặt ra ở mức rất cao.
Từ thực tế đó, đại biểu Tô Huy Vũ đề nghị, cần làm rõ hơn các cơ sở của dự báo, trong đó phân tích cụ thể phần tăng thu đến từ tăng trưởng GDP tự nhiên, từ cải cách chính sách thuế, từ cải thiện công tác quản lý thu, cũng như từ việc tiết giảm chi phí.
Bên cạnh việc kiểm soát quy mô nợ công, bài toán lớn đặt ra là nâng cao chất lượng quản lý tài khóa, bảo đảm tính khả thi của các chỉ tiêu thu - chi, đồng thời sử dụng hiệu quả từng đồng vốn vay để giảm áp lực trả nợ trong tương lai.
Sửa Luật Quản lý nợ công: Mở đường cho dòng vốn ODA chảy hiệu quả hơn
VOV.VN - Việc sửa Luật Quản lý nợ công được xem như bước đi kịp thời, quan trọng khơi thông nguồn lực cho phát triển khi rút ngắn thời gian xét duyệt vốn vay ODA xuống còn tối đa 14 tháng. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng "Chỉ khi đó, các khoản vay mới có hiệu quả".
