Bài 2: Lỗ hổng và câu chuyện quản lý

>> Bài 1: Giải mã giá vàng, USD và những hệ luỵ

Về nguyên lý, khi nhu cầu mua tăng, giá đồng USD trên thị trường tự do cũng tăng theo. Lúc này Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thường chọn giải pháp “bơm tiền” ra thị trường nhằm giải quyết tình trạng căng thẳng hoặc có sự điều chỉnh tỷ giá để giảm bớt áp lực. Tuy nhiên, điều đó khiến cho nguồn ngoại tệ dự trữ bị ảnh hưởng cũng như gây ra những bất ổn trong chính sách quản lý. 

Ngược lại, khi giá vàng tăng cao, người dân lại đổ xô đi mua, dẫn tới tình trạng mất cân đối cung - cầu thì khi đó NHNN buộc phải cho nhập khẩu vàng.

Thế nhưng nhập vàng lại tác động đến các yếu tố vĩ mô khác như: nhập siêu, thâm hụt thương mại và gián tiếp gây sức ép lên tỷ giá. Đây chính là bài toán khó và là áp lực đối với NHNN trong công tác điều hành.

Mới đây nhất, NHNN đã ban hành Thông tư 22 nhằm mục tiêu hạn chế việc huy động và cho vay vàng của các ngân hàng, với kỳ vọng sẽ góp phần giúp bình ổn thị trường vàng và ngoại hối. Tuy nhiên, phản ứng thị trường trong ngắn hạn, cụ thể là trong vài ngày qua là chưa như kỳ vọng.

Trong bối cảnh thị trường như thế, chuyên gia kinh tế Phạm Tất Thắng cho rằng, cần có giải pháp tạo sự cân bằng giữa giá vàng trong nước và thế giới. Hiện nay, giá vàng trong nước có “độ trễ” so với giá vàng thế giới. Đây là kẽ hở cho đầu cơ, thao túng đẩy cao giá vàng.

Nhìn ở góc độ thị trường, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đề xuất 3 giải pháp. Thứ nhất, việc giá vàng tăng theo tâm lý của người dân do xuất phát từ sự bất ổn của nền kinh tế. Để ổn định được vấn đề này thì chúng ta phải ổn định được nền kinh tế vĩ mô.

Thứ hai, cần đẩy mạnh thông tin tuyên truyền để ổn định tâm lý người dân. Vì thực tế, lúc tâm lý người dân ổn định, tình trạng đầu cơ được hạn chế.

Thứ 3, trong kinh doanh vàng, cần có biện pháp cân bằng giá vàng trong nước và thế giới. Đồng thời, nhiệm vụ quan trọng của NHNN là phải ổn định sức mua của đồng tiền. Vì lạm phát được biểu hiện qua sức mua của đồng tiền. Sức mua ấy thể hiện ở khả năng mua hàng hóa trong nước và mua hàng hóa tại nước ngoài thông qua tỷ giá.

Trong khi đó, uỷ viên Uỷ Ban Kinh tế của Quốc hội - TS Trần Du Lịch cho rằng, giải pháp quan trọng nhất cho vấn đề này là thực hiện nghiêm Pháp lệnh quản lý Ngoại hối để chống đầu cơ, kinh doanh trái phép vàng và USD trên thị trường tự do.

Theo ông Trần Du Lịch, ở Việt Nam, chính sách thu hút ngoại tệ lỏng lẻo, còn dẫn đến tình trạng ai có ngoại tệ cũng có thể gửi ngân hàng. Rồi những điểm, đại lý mua ngoại tệ cho các ngân hàng của chúng ta biến thành nơi kinh doanh ngoại tệ, hình thành “thị trường chợ đen”.

Ông Trần Du Lịch dẫn chứng: “Chúng ta sang các nước lân cận, cầm đồng USD, đi đổi tiền của nước sở tại vào ngày nghỉ không được vì ngân hàng không mở cửa. Đó là kỷ cương trong quản lý ngoại tệ. Dư luận nói quá nhiều tới tác động “thị trường chợ đen” áp đảo thị trường chính thức, mà trên pháp lý là bất hợp pháp. Việc không chấp hành dẫn tới giá nhiều mặt hàng, dịch vụ niêm yết bằng USD”.

Bởi vậy, ông Trần Du Lịch cho rằng, trong tình trạng biến động hiện nay, chúng ta cần tỉnh táo, không để việc điều chỉnh tỷ giá theo “thị trường chợ đen”. Theo ông Trần Du Lịch, biến động giá vàng liên quan đến đồng USD. Bởi vậy, việc điều chỉnh chính sách cần phải tính toán cẩn trọng đối với 2 mối quan hệ này.

Đồng tình quan điểm này, ông Đỗ Minh Phú - Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng cho rằng: “Khuynh hướng ngoại tệ, tỷ giá đồng USD tác động đến giá vàng. Tỷ giá USD tăng thì giá vàng chắc chắn sẽ tăng lên theo. Nguyên nhân do việc nhập khẩu vàng thường quy đổi theo giá USD”.

Hiện nay, NHNN đang đứng trước bài toán khó, đó là trong bối cảnh lạm phát đang tăng, nếu điều chỉnh tỷ giá sẽ tạo áp lực lên lạm phát.

Trong khi đó, TS Trần Du Lịch cho rằng, siết chặt thị trường vàng và USD cần được ưu tiên trong điều hành của NHNN. Ngân hàng Trung ương và Nhà nước nên tập trung nguồn ngoại tệ cho những nhu cầu nhập khẩu thiết yếu đảm bảo cho doanh nghiệp không phải mua “thị trường chợ đen”. Đó là biện pháp trước tiên. Thứ hai, phải mạnh tay trong thiết lập kỷ cương trong kinh doanh vàng, USD trên “thị trường chợ đen”. Đồng thời, Chính phủ có tín hiệu giống như các nước khác sẽ dẹp bỏ sự tồn tại của thị trường bất hợp pháp. Để làm được như vậy, ông Trần Du Lịch cho rằng: “Phải vừa chống, vừa phải xây nhưng xây trước thì mới phát huy tác dụng”.

Rõ ràng đã và đang có những bất cập trong quản lý cả thị trường ngoại hối và thị trường vàng. Sức ép của những bất cập đó chắc chắn sẽ tác động lên thị trường và sẽ tạo thêm những lo lâu cho sự ổn định của các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế- một thách thức mà Chính phủ đang phải đối mặt từ nay đến cuối năm 2010 và cả năm 2011./.