Bài 3: Tái cơ cấu Vinashin- diện mạo mới như thế nào?

>> Bài 2: Vinashin và bài học giám sát, quản lý / Bài 1: Con tàu Vinashin đã “mắc cạn” thế nào?

Trong một bước đi nhằm cải cách tổng thể, Chính phủ đã có định hướng trong việc tái cấu trúc nền kinh tế, trong đó tái cơ cấu các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước là một trong những vấn đề quan trọng nhất. Riêng với Vinashin, Chính phủ đã quyết định lập Ban Chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin do Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng làm Trưởng Ban.

Việc tái cơ cấu Vinashin nhằm đạt 4 mục tiêu: Duy trì và phát triển ngành công nghiệp đóng tàu và sửa chữa tàu biển; sử dụng có hiệu quả năng lực, cơ sở vật chất đã và đang đầu tư; không làm ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của các tổ chức tín dụng; đảm bảo đời sống, việc làm cho người lao động. Lộ trình phát triển cho một “Vinashin mới” được xác định là đến năm 2012 hết lỗ và năm 2014 sẽ có lãi.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng cho biết: “Việc thứ nhất, mình đàm phán nợ để chậm lại, có thể giảm đi và xử lý những nơi làm ăn không hiệu quả, thu lại tiền, từng bước đẩy mạnh sản xuất. Thay được lãnh đạo từ cấp cao và lãnh đạo cấp dưới, tạo ra cách làm ăn, cách quản trị mới, các đơn hàng không bị hủy, trở lại hoạt động. Những đơn hàng đắp chiếu bây giờ cũng hoạt động trở lại, ví dụ hiện nay lại tiếp tục đóng tàu. Trong thời gian vừa rồi giao được mấy con tàu rồi. Đồng thời cũng đóng được một số thiết bị phụ trợ.

Về tái cơ cấu thì đã chuyển giao những con tàu cho Vinalines - chuyên ngành về vận tải biển - để hoàn thiện, bắt đầu đưa vào sản xuất. Có nghĩa là những ngành chính của Tập đoàn bắt đầu hoạt động. Nhờ đó, một là công nhân đào tạo có chuẩn quốc tế về đóng tàu không bị mất đi, hai là có công ăn việc làm thì người lao động phấn khởi. Bước đầu như vậy. Tới đây sẽ làm bước hai. Mục tiêu cuối cùng đặt ra là tạo ra một ngành công nghiệp đóng tàu của Việt Nam, Vinashin có vai trò chủ lực, không phải làm tất cả”.

Sau khi được Chính phủ và các bộ ngành cùng chung tay để tái cơ cấu lại, về mặt tổ chức, Tập đoàn đã chuyển quyền điều hành 5 dự án và 12 đơn vị về Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam và Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam. Các dự án về Tập đoàn Dầu khí Việt Nam đã khởi động trở lại, hơn 1.000 công nhân của Nhà máy Đóng tàu Dung Quất nghỉ việc đã trở lại làm việc và đến tháng 1/2011, nhà máy này sẽ hạ thủy tàu chở dầu 104.000 tấn. Hầu hết các tàu trong đội tàu viễn dương chuyển về Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam cũng hoạt động trở lại.

Về sản xuất kinh doanh, Tập đoàn đã hỗ trợ một phần vốn cho các đơn vị đóng tàu lớn, hiện đang thực hiện các dự án đóng tàu xuất khẩu; giải quyết cơ bản công ăn việc làm, các vấn đề nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội cho người lao động. Đến ngày 31/10 vừa qua, Tập đoàn đã bàn giao được 32 tàu với tổng giá trị 278 triệu USD.

Riêng thời điểm từ khi Chính phủ chỉ đạo tái cơ cấu Vinashin đến tháng 10/2010, Tập đoàn đã bàn giao được 10 tàu đóng mới cho khách hàng với tổng giá trị hợp đồng đạt trên 50 triệu USD. Tập đoàn đã phát động phong trào thi đua, hoàn thành kế hoạch sản xuất năm 2010, quyết tâm phấn đấu từ nay đến hết năm sẽ bàn giao thêm 35 tàu với số tiền thu về còn lại tại mốc bàn giao tàu khoảng 152 triệu USD. Tương lai không xa, diện mạo mới của Vinashin sẽ có nhiều điểm mới.

Cụ thể về vấn đề này, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng nói: “Với công nghiệp đóng tàu, nước ngoài vẫn có thể làm, tư nhân có thể làm, nhưng Vinashin phải là chủ lực để đóng những con tàu lớn, sửa chữa tàu lớn, có thể tham gia vào công nghiệp tàu thủy của quốc phòng.

Ngoài ra, sẽ cơ cấu lại nợ, những khoản nợ sẽ giãn ra, lùi lại, và thậm chí đàm phán có thể giảm xuống, nhưng rồi cũng phải trả. Một là phải làm ra để trả, đóng được tàu thì bán được tàu, có tiền trả nợ. Hai là phải cơ cấu lại, bán nhượng bớt đi, cổ phần bớt đi lấy tiền trả. Ba là sau khi mình thực hiện cơ cấu lại nợ, mình có thể thực hiện những biện pháp tài chính chuyển nợ cũ thành nợ mới, nợ mới có thể dài hơn sẽ đủ sức trả. Làm được như vậy thì sẽ hạn chế tối đa thiệt hại. Phương châm là làm gì có hiệu quả, có lợi thì làm, làm gì bị thua lỗ thì có cái phải chịu, có những cái phải cho phá sản. Những doanh nghiệp con có thể cho phá sản, rồi bán”.

Với những giải pháp tái cơ cấu của Chính phủ và các bộ, ngành cùng với sự nỗ lực của tập thể lãnh đạo và cán bộ công nhân viên, Vinashin bước đầu đã cơ bản ổn định được tư tưởng cho đa số người lao động. Nhiều lao động nghỉ việc nay đã trở lại làm việc tại các nhà máy. Tin vui nhất là Tập đoàn Vinashin cũng vừa bán được 4 con tàu đóng mới trị giá gần 110 triệu USD (1 tàu 53.000 tấn, 1 tàu 56.000 tấn, 2 tàu 17.000 tấn) cho khách hàng và chuyển nhượng được một số dự án đầu tư ngoài ngành chính để thu hồi vốn; đang dồn sức hoàn tất những con tàu đang đóng dở dang.

Trao đổi với phóng viên VOV, ông Trương Văn Tuyến, Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Vinashin cho biết, về cơ bản hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các đơn vị đóng tàu của Tập đoàn tuy bước đầu được cải thiện và đang tiếp tục được đẩy mạnh, nhưng Tập đoàn vẫn còn rất nhiều khó khăn cần phải giải quyết khẩn trương hơn.

Ông Tuyến nói: “Chúng tôi đã soạn thảo một đề án tái cơ cấu và đề án này được thực hiện từ thượng tầng trở xuống, bản thân bộ máy quản lý của tập đoàn cũng phải cấu trúc lại làm sao phù hợp với tình hình nhiệm vụ mới. Đối với tất cả các công ty đơn vị thành viên, trên cơ sở nền tảng đó sắp xếp lại tổ chức sản xuất của mình để đúng với định hướng. Vấn đề đặc biệt là những doanh nghiệp trước đây thành lập mà không nằm trong phạm vi quy định thì phải tìm cách để sáp nhập, thoái vốn, cổ phần hoá, thậm chí có thể giải thể.

Với một định hướng như vậy, như chúng ta biết, tháng 6/2010 Chính phủ đã ra quyết định 926, đưa rất nhiều doanh nghiệp của Vinashin gia nhập vào 2 tập đoàn khác là Vinalines và PVN, chuyển giao một số doanh nghiệp sang các đơn vị này mang những dấu hiệu tích cực. Khi các đơn vị này nhận các dự án đầu tư, sẽ nhận số nợ tương ứng. Đồng thời các tập đoàn kia cũng vẫn có thể khai thác được những dự án còn dang dở.

Tiếp tục đưa ra lộ trình cắt giảm những doanh nghiệp không đi đúng theo ngành nghề. Về cơ bản đang hồi phục sản xuất trở lại… Nguồn lực sẽ được tập trung vào ngành nghề chính kể cả máy móc nhân lực tài chính giảm nhẹ gánh nặng về đầu tư, về nợ... tiếp tục duy trì được khả năng đóng tàu và sửa chữa tàu thậm chí là năng suất và công suất còn cao hơn mặc dù số doanh nghiệp ít đi.

Khi tái cơ cấu điều cần lưu ý là người lao động. Trong những doanh nghiệp giải thể, sáp nhập, doanh nghiệp mới phải tiếp quản không những chỉ có các khoản nợ mà còn tiếp quản người lao động. Đối với doanh nghiệp giải thể hoặc là sắp xếp lại người lao động, chúng tôi kiến nghị Chính phủ và Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội giải quyết đúng chế độ, đảm bảo quyền lợi cho người lao động, có thể hỗ trợ thất nghiệp hoặc chuyển đổi ngành nghề khác. Riêng đối với khoản tiền lương và tiền bảo hiểm xã hội trước đây chúng tôi kiến nghị Chính phủ cho tập đoàn vay với lãi suất ưu đãi”.

Thông tin mới nhất là hiện nay, Đề án tái cơ cấu tổ chức và Điều lệ tổ chức và hoạt động của Vinashin đã được Bộ Giao thông Vận tải thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ. Văn phòng Chính phủ đang lấy ý kiến của các bộ, ngành liên quan để Thủ tướng Chính phủ có thể xem xét, phê duyệt trong thời gian sớm nhất.

Đề án dự kiến đến năm 2012, sau khi tái cơ cấu, Vinahin sẽ còn khoảng 60 doanh nghiệp thành viên. Các doanh nghiệp còn lại sẽ được xử lý dưới các hình thức chuyển nhượng vốn, bán, sáp nhập, giải thể phù hợp với quy định của pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động./.

Bài 4: Vinashin- khi niềm tin quay trở lại.