Bình ổn thị trường vàng: "Thuốc" chưa đủ liều

• Giá vàng tăng hơn 500.000 đồng/lượng 

• Từ 10/10, cấm thế chấp vàng cho mục đích đầu cơ  

Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có những nỗ lực ổn định thị trường vàng. Tuy nhiên, các giải pháp này được các chuyên gia kinh tế đánh giá là chưa thực sự hiệu quả và có phần mạo hiểm.

“Những biện pháp mà NHNN vừa triển khai theo hướng sử dụng nhiều công cụ thị trường hơn là các giải pháp hành chính. Nhưng đến nay, những biện pháp này mới chỉ có tác dụng tạm thời, ngắn hạn và có giới hạn. Thị trường vàng có sức công phạt với nền kinh tế, tác động đến sự ổn định của tỷ giá VND/USD” – Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh nhận xét khi trao đổi với phóng viên vov.vn.

Giá vàng trong nước vẫn cao hơn thế giới hàng triệu đồng và liên tục được điều chỉnh theo "ý muốn" của DN kinh doanh vàng. (ảnh V.H)

PV: Vậy trong tình hình hiện nay chúng ta phải áp dụng biện pháp nào cho hiệu quả, thưa ông?

Ông Lê Đăng Doanh: Trên thế giới, các nước có các mô hình về sàn vàng công khai, được quản lý chặt chẽ, công khai minh bạch cả việc xuất – nhập vàng để bảo đảm có sự thông thương giữa thị trường vàng thế giới và trong nước.

Việt Nam không phải là nước sản xuất ra nhiều vàng. Thế nhưng việc chênh lệch giá quá lớn như hiện nay là khó chấp nhận, mức chênh lệch này chỉ nên vào khoảng 400.000 đồng/lượng. Khi làm được điều này thì sẽ không “khuyến khích” việc nhập lậu vàng nữa. Nhưng hiện nay mức chênh lệch này đang tăng lên, điều đó chứng tỏ việc dùng vàng ở một số ngân hàng để can thiệp có lẽ chưa đủ. Bởi vì, theo ước đoán, trong dân Việt Nam hiện nay có khoảng 300-500 tấn vàng (khoảng 24-25 tỷ USD), trong đó có một phần quan trọng là nhập lậu. Để có thể cân bằng được với khối lượng vàng này thì cần một lượng vàng lớn hơn rất nhiều. Điều này hiện rất khó làm được. Cho nên, tôi vẫn thiên về hướng nên tiến tới có một thị trường vàng công khai. NHNN cần có cơ chế công khai, minh bạch hơn trong việc qui định những doanh nghiệp nào, ngân hàng nào được nhập bao nhiêu, theo một cơ chế như thế nào… thì sẽ rõ ràng hơn.

PV: Liệu các biện pháp mà NHNN đang áp dụng như bán vàng bình ổn giá có phù hợp hay không, thưa ông?

Ông Lê Đăng Doanh: Nếu bán vàng để bình ổn giá thì phải cần một lượng rất lớn. Hãy mường tượng, con số này khoảng 300-500 tấn vàng trong dân thì cần một lượng vàng đối trọng với nó. Tôi nghĩ là tình hình sẽ còn phức tạp chứ không phải chỉ giải quyết được bằng sự can thiệp của một số ngân hàng với một lượng vàng giới hạn nhất định như thời gian qua.

PV: Thời gian qua, việc điều chỉnh tỷ giá diễn ra rất dè dặt. Điều này có mâu thuẫn gì với việc bình ổn thị trường vàng hay không, thưa ông?

Ông Lê Đăng Doanh: NHNN đã cam kết hết sức mạnh bạo là duy trì tỷ giá dao động trong mức 1% trong các tháng cuối năm. Nhưng khác với lãi suất, tỷ giá không hoàn toàn nằm trong sự kiểm soát của NHNN. Vì nó còn phụ thuộc vào cân đối thương mại, cán cân thanh toán… Cho nên cam kết này rất phức tạp không phải dễ dàng duy trì được. Vì thế, thời gian qua, NHNN tiếp tục điều chỉnh tỷ giá lên nhưng với giới hạn thấp để giữ cho có tâm lý tỷ giá đang được NHNN theo dõi và điều chỉnh một cách chặt chẽ.

PV: Vậy theo ông, trong tình hình hiện nay việc duy trì quota nhập khẩu vàng có còn ý nghĩa và cần thiết?

Ông Lê Đăng Doanh: Trong tình hình hiện nay, việc làm này vẫn còn giá trị vì nó vẫn có tác động về mặt tâm lý. Thực tế, việc duy trì quota nhập khẩu vàng cũng góp phần ổn định cung-cầu thị trường vàng trong nước. Nhưng theo tôi, chừng nào chưa có một thị trường vàng công khai và người dân cứ theo những thông tin đồn thổi để lao vào mua vàng thì chưa thể bình ổn được thị trường vàng trong nước vẫn còn hết sức xa vời. Điều này sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu ngoại tệ và làm khó cho các cân đối kinh tế vĩ mô và bình ổn tỷ giá.

PV: Với những diễn biến trên thị trường tiền tệ và vàng thời gian qua, mong muốn kéo vàng trong nước và thế giới chênh lệch ở mức 400.000 đồng/lượng có thực hiện được, thưa ông?

Ông Lê Đăng Doanh: Muốn rút ngắn được chênh lệch này về mức hợp lý thì cần phải có biện pháp rộng lớn, mạnh mẽ hơn, nhưng hiện giờ tôi chưa thấy có biện pháp gì thực sự hiệu quả cả. Giải pháp đó phải làm thế nào để huy động được 500 tấn vàng trong dân vào ngân hàng để thị trường trong nước có thể liên thông với thị trường thế giới.

PV: Vâng, xin cảm ơn ông!

Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành: Cần cấm hẳn vàng miếng tự do Rủi ro, lỗ, thì NHNN là người mất tiền - ông Bùi Kiến Thành. Vừa rồi, NHNN cho phép các NHTM có tài khoản gửi bằng vàng dùng vàng đó đẩy ra thị trường để tăng cung, theo đó, NHNN không phải chi ngoại tệ để mua vàng. Đây chỉ là giải pháp tình thế để giải quyết cơn sốt trên thị trường. Giải pháp này có những nguy hại riêng. Bởi khi đã dùng hết các nguồn vàng đó thì lấy đâu ra? Nếu người gửi vàng muốn lấy vàng ra thì lấy nguồn ở đâu để trả cho họ. Chính vì vậy, động thái này chỉ hạ nhiệt được cơn sốt chứ không giải quyết được vấn đề cung - cầu trên thị trường. Tại sao ở Việt Nam lại không cho mua bán USD tự do để tích trữ mà lại cho mua vàng tự do? Tại sao không đô la hóa nền kinh tế trong khi lại chấp nhận vàng hóa nền kinh tế? Chúng ta phải đặt câu hỏi, trong điều kiện Việt Nam hiện nay, việc mua bán vàng tự do có hợp lý không? Chính sách của chúng ta là không đô là hóa nền kinh tế thì tại sao lại vàng hóa nó. Việt Nam có đủ giàu có để cung cấp ngoại tệ để nhập vàng rồi tạo thị trường mua bán vàng miếng tự do hay không? Những điều này hoàn toàn không có lý do. Phải rất khổ cực chúng ta mới có được nguồn ngoại tệ. Suy cho cùng, việc mua bán vàng tự do là không hợp lý. Nhà nước nên có chính sách cấm hẳn vàng miếng tự do, cũng như cấm hẳn việc mua USD tự do. Nguồn ngoại tệ đáng lý ra phải tập trung cho phát triển sản xuất, an sinh xã hội, không lý gì lại được dồn cho việc nhập khẩu vàng, không tạo ra sản xuất, công ăn việc làm, an sinh xã hội mà chỉ tạo ra một thị trường đầu cơ vàng. Các NHTM muốn mua bán vàng cũng phải dùng đến ngoại tệ và phải qua NHNN (mở tài khoản để NHNN cấp ngoại tệ). Rủi ro, lỗ, thì NHNN là người mất tiền. Tại sao mấy “ông lớn” lại có đặc quyền đầu cơ vàng trên thế giới, trong khi họat động này không đem lại lợi ích gì cho quốc gia? Trước đây, chúng ta đã dẹp bỏ sàn vàng nay lại muốn mở ra. Chúng ta chưa đủ phát triển để làm xây dựng sàn vàng vào thời điểm này. Thậm chí, việc quản lý thị trường chứng khoán vẫn còn nhiều điều phải bàn, tình trạng làm giá, sai luật phổ biến mà vẫn chưa giải quyết được./.