Cá tra hướng tới mục tiêu phát triển bền vững

• Phát triển cá tra hướng tới mục tiêu chăn nuôi bền vững
• Xuất khẩu thủy sản: Phải biết cách lùi và tiến

Năm 2010, trong bối cảnh bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009 kéo dài nên xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam gặp nhiều khó khăn. Nhiều nước nhập khẩu có xu hướng dựng lên các rào cản kỹ thuật, rào cản thương mại nhằm hạn chế nhập khẩu. Bên cạnh đó, những khó khăn nội tại của Việt Nam như giảm phát và lạm phát, giá cả vật tư đầu vào liên tục tăng đã ảnh hưởng không nhỏ đến nghề nuôi cá tra ở các tỉnh ĐBSCL. Tuy nhiên, vượt lên thách thức, cá tra Việt Nam vẫn từng bước phát triển và ngày càng đi đến mục tiêu bền vững.

Theo số liệu báo cáo của các địa phương, đến hết năm ngoái, tổng diện tích nuôi cá tra đạt hơn 5.400 ha, đạt hơn 90% kế hoạch năm. Mặc dù diện tích thả nuôi năm ngoái ít hơn năm 2009 nhưng do nâng cao năng suất nên sản lượng cá thu hoạch đạt hơn 1,1 triệu tấn, vượt hơn 4% so với năm 2009. Năng suất trung bình đạt hơn 260 tấn/ha/vụ; trong đó địa phương thả nuôi nhiều nhất là Đồng Tháp với hơn 1.800 ha, ít nhất là Kiên Giang 30 ha.

So với các năm trước, năm 2010 vừa qua không có tình trạng dư thừa cá nguyên liệu. Một số địa phương do làm cơ chế chính sách tốt nên đã khuyến khích doanh nghiệp chế biến, doanh nghiệp thức ăn tham gia nuôi cá tra nên diện tích tăng so với năm 2009. Bên cạnh đó, chất lượng cũng ngày càng nâng lên.

Ông Trần Văn Hùng, Tổng giám đốc Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Hùng Cá nằm trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói: “Chúng tôi tập trung chương trình nuôi cá sạch để hướng tới mục tiêu chất lượng từ vùng nuôi tới bàn ăn. Hiện các đơn đặt hàng đã rất nhiều vì các nước chuộng cá nuôi sạch”.

Tại hội nghị bàn giải pháp phát triển cá tra, hướng tới mục tiêu chăn nuôi bền vững diễn ra tại Cần Thơ mới đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ban chỉ đạo sản xuất và tiêu thụ cá tra ĐBSCL cho rằng năm 2010 vừa qua, tình hình sản xuất và tiêu thụ cá tra có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn bộc lộ những tồn tại có nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành hàng cá tra như: giá vật tư đầu vào để nuôi cá tra liên tục tăng, lạm phát và lãi suất ngân hàng cao dẫn đến giá thành sản xuất tăng cao. Vấn đề liên kết trong sản xuất mặc dù có những tiến bộ so với năm 2009 nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, tỷ lệ hộ nuôi nhỏ lẻ treo ao cao; việc tuân thủ hợp đồng giữa người nuôi và nhà chế biến còn lỏng lẻo. Mặt khác, việc chậm ban hành các văn bản về quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật... từ các cơ quan chức năng và các rào cản thương mại, rào cản kỹ thuật do các thị trường tiêu thụ và vụ WWF đã làm ảnh hưởng đến tình hình nuôi cá tra trong nước.

Bà Phạm Thị Hòa, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh An Giang kiến nghị: “Chúng ta phải có một tiêu chuẩn riêng cho Việt Nam trong sản xuất và chế biến cá tra. Khi đó mới có thể liên thông với quốc tế. Ví dụ như khi chúng ta xuất đi nước nào thì chỉ cần liên thông với nước nhập sản phẩm thôi. Có như vậy thì mới đỡ cho doanh nghiệp và người nông dân sẽ dễ dàng hơn”.

Năm 2011, dự báo tình hình kinh tế thế giới tiếp tục có những diễn biến phức tạp, nền kinh tế thế giới phục hồi chậm sau khủng hoảng. Bên cạnh đó, các rào cản thương mại, rào cản kỹ thuật vẫn tiếp tục xuất hiện không những từ các nước có truyền thống mà còn xuất phát từ một số nước, khu vực mới và đặc biệt là các tổ chức tư vấn, tổ chức phi Chính phủ can thiệp. Trong dự báo bối cảnh có khả năng tiếp tục ảnh hưởng đến sản xuất và tiêu thụ cá tra, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn để người nuôi tiếp tục đầu tư vụ mới với dự kiến diện tích nuôi: 6.000 -  6.300 ha. Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và các kênh ngoại giao nhằm khẳng định cá tra Việt Nam đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và được bán với giá hợp lý.

Theo ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, ngành thủy sản sẽ tiếp tục triển khai việc áp giá sàn xuất khẩu cho một số thị trưởng chính; duy trì thị trường đã có tiếp tục mở rộng thêm thị trường mới và mở rộng hình thức xuất khẩu theo mô hình xuất khẩu vào thị trường Nga. Đẩy mạnh công tác xây dựng các bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn về đánh giá chất lượng cá tra, quy trình nuôi Việt GAP; Áp dụng các quy trình công nhệ tiến tiến đã được công nhận như Globall GAP, SQF,HACCP... trong nuôi và chế biến.

Ông Vũ Văn Tám cho rằng: “Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sẽ tập trung triển khai điều chỉnh quy hoạch chi tiết nuôi cá tra ở ĐBSCL. Trong năm nay chúng tôi sẽ đưa ra bộ tiêu chuẩn cho Việt Nam. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng tiêu chuẩn chất lượng cá tra. Bộ sẽ tham mưu cho Chính phủ để ban hành nghị định về sản xuất và tiêu thụ cá tra”.

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, các thành phần trong chuỗi giá trị nuôi và chế biến cá tra ĐBSCL đang tập trung mọi nỗ lực để đưa ra sản phẩm cá tra đạt chất lượng cao. Bên cạnh đó, thông tin vui ngay đầu năm mới là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sẽ tập trung phối hợp với Ban vận động thành lập Hiệp hội cá tra Việt Nam sớm hoàn thành hồ sơ pháp lý trình Bộ Nội vụ và tổ chức Đại hội thành lập Hiệp hội cá tra Việt Nam trong quý I này. Đây sẽ là một tín hiệu tốt nhằm hướng tới nghề nuôi cá tra bền vững ở khu vực ĐBSCL và cả nước./.