“Cái roi” quất đã đủ mạnh?
Kiểm soát thường xuyên và thực thi chính sách là cần thiết để tránh tình trạng công bố một kiểu, nhưng làm một kiểu
Đồng thuận trần lãi suất huy động không quá 14%, rồi lại tự phá vỡ đồng thuận. Câu chuyện này đã lặp đi lặp lại nhiều lần và vừa rồi lại tái diễn. Cuối tuần qua, Ngân hàng Nhà nước đã có biện pháp xử lý cảnh cáo hai Ngân hàng thương mại Cổ phần Kiên Long và Phương Tây, vì vi phạm vượt trần lãi suất huy động (với mức lần lượt là 17,8%/năm và 15,7%/năm). Động thái này thể hiện quyết tâm của NHNN chặn vượt trần lãi suất.
Như vậy, các đơn vị vi phạm đã bị Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công khai tên tuổi. Tuy nhiên trước đó, theo lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, việc lãi suất huy động đến 17%/năm không những đã xuất hiện mà còn xuất hiện trên diện rộng. Điều này đồng nghĩa với việc có thể còn những đơn vị vi phạm chưa bị phát hiện. Vậy thực tế mức lãi suất huy động cao nói lên điều gì? Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, có khả năng một số ngân hàng thiếu khả năng thanh khoản.
Lãnh đạo Hiệp hội đặt câu hỏi: Vậy tại sao lại thiếu khả năng thanh khoản trong lúc này? Liệu có phải NHNN hút một lượng tiền lớn 132.000 tỷ đồng về trong mấy ngày qua, khiến các NHTM có phần căng thẳng thanh khoản? Đó là một cách nhìn nhận có lý.
Tuy nhiên, liệu các NHTM có thiếu thanh khoản thực hay không? Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu khẳng định, không phải nguyên nhân hút tiền về đã đẩy lãi suất huy động lên cao, bởi thị trường mở hoạt động bình thường. Thay vào đó, Thống đốc cho rằng: quản lý chất lượng tín dụng của một số ngân hàng có vấn đề. Có tình trạng đảo nợ ở một số chi nhánh ngân hàng. Khi thị trường biến động, sẽ dẫn đến rủi ro.
Và để xử lý căng thẳng lãi suất, Thông tư số 02 được NHNN ban hành ngày 3/3, yêu cầu các NHTM thực hiện lãi suất huy động không quá 14%. Nếu vi phạm sẽ bị xử lý theo pháp luật. Theo lãnh đạo một NHTM, có lẽ đây là cơ sở pháp lý đầu tiên để kiểm soát lãi suất. Vẫn biết đây là biện pháp hành chính, nhưng cần thiết trong lúc này, bởi nó tỏ rõ thông điệp chính sách của NHNN. Hơn nữa, với cách làm cũ, thì khó ngăn cản được vượt trần lãi suất.
"Cái roi" đã được quất xuống bằng việc NHNN xử phạt hai NHTM CP Kiên Long và Phương Tây. Nhưng lùi lại cách đây vài tháng, NHNN đã phát hiện tình trạng vượt trần lãi suất, đã xử phạt, và lại tái diễn. Điều này khiến chúng ta đặt câu hỏi cái roi quất xuống đã đủ mạnh hay chưa? Trong công văn xử lý, NHNN yêu cầu lãnh đạo hai NHTM này có quyết định xử lý kỷ luật nghiêm khắc đối với tập thể và cá nhân liên quan vì đã có hành vi vi phạm mức lãi suất huy động vốn tối đa bằng đồng Việt Nam. Ở đây có thể hiểu, mức độ nghiêm khắc sẽ do NHTM đó tự quyết định.
Trong một buổi họp mới đây, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu nhấn mạnh: “Quan điểm của NHNN là kêu gọi tất cả cá nhân, đơn vị làm việc tuân thủ pháp luật, và sẽ xử lý nghiêm túc các vi phạm, không để tái phạm. Nhưng lâu lâu vẫn để xảy ra tái phạm thì đây là vấn đề đau đầu với nhà quản lý”.
Do vậy, kiểm soát thường xuyên và thực thi chính sách là cần thiết để tránh tình trạng công bố một kiểu, nhưng làm một kiểu. Nhất là trong bối cảnh hiện nay, vấn đề lãi suất, tỷ giá nói riêng, chính sách tiền tệ nói chung, là công cụ quan trọng để thực thi thành công Nghị quyết 11 của Chính phủ về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội./.