Cam kết để cùng hưởng lợi

Từ ngày 1/7/2009, Việt Nam phải cung cấp danh sách các trang trại, vườn trồng và cơ sở bao gói 5 loại trái cây (thanh long, vải, chuối, dưa hấu và nhãn) xuất khẩu sang Trung Quốc. Điều này ảnh hưởng như thế nào đến việc xuất khẩu trái cây của Việt Nam?

Ông Phạm Đồng Quảng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt, Bộ NN&PTNT: Đây là cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu theo hướng đúng ngạch, có quản lý

PV: Ông đánh giá như thế nào về việc tiêu thụ hàng hóa nông sản Việt Nam tại thị trường Trung Quốc?

Ông Phạm Đồng Quảng: Trung Quốc dân số đông, công nghiệp, du lịch, dịch vụ phát triển mạnh, tiêu thụ nhiều hàng hóa nông sản, trong khi đó do điều kiện thời tiết, khí hậu, có một số rau quả nhiệt đới ở Việt Nam mà Trung Quốc không sản xuất được, một số rau quả ở Việt Nam sản xuất quanh năm thì Trung Quốc chỉ sản xuất được một mùa vụ, bởi thế nên nhu cầu nhập khẩu hàng nông sản từ Việt Nam của Trung Quốc là rất lớn. Theo Tổng cục Hải quan, 4 tháng đầu năm 2009, kim ngạch xuất khẩu rau, hoa, quả của Việt Nam đạt 127,8 triệu USD, riêng thị trường Trung Quốc đạt 12,9 triệu USD, chiếm 10% thị phần và chắc chắn còn tăng trong thời gian tới.

PV: Theo thỏa thuận giữa Bộ NN&PTNT với Bộ Giám sát chất lượng thanh tra kiểm định Trung Quốc, từ ngày 1/7/2009, Trung Quốc và Việt  Nam phải cung cấp cho nhau danh sách: tên, địa chỉ, quy mô sản xuất, xuất khẩu của các tổ chức, cá nhân thu mua 5 mặt hàng: thanh long, vải, chuối, nhãn, dưa hấu xuất khẩu sang Trung Quốc. Điều này ảnh hưởng như thế nào đối với việc đưa hàng của Việt Nam sang Trung Quốc, thưa ông?

Ông Phạm Đồng Quảng: Với quy mô sản xuất nhỏ, lẻ thì đây là thách thức đối với Việt Nam nhưng cũng là cơ hội tốt để chúng ta đẩy mạnh xuất khẩu theo hướng đúng ngạch, có quản lý. Việc quản lý nguồn gốc, xuất xứ các loại hàng xuất khẩu là thông lệ của thế giới. Việt Nam và Trung Quốc đến giờ mới thực hiện. Việt Nam không chỉ xuất khẩu hàng hóa nông sản sang Trung Quốc mà còn là nước nhập khẩu các mặt hàng nông sản từ Trung Quốc. Vì vậy, với cam kết này, Việt Nam cũng được hưởng lợi. Khi cam kết được thực hiện, chất lượng hàng hóa nông sản được đảm bảo, người tiêu dùng sẽ tin tưởng. Và như vậy, việc tiêu thụ hàng nông sản giữa hai nước chắc chắn sẽ tăng mạnh.

PV: Việc triển khai thu thập thông tin 5 mặt hàng nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc đã được tiến hành như thế nào, thưa ông?

Ông Phạm Đồng Quảng: Bộ NN&PTNT đã giao cho các cục liên quan có trách nhiệm tổng hợp thông tin những đơn vị sản xuất kinh doanh, xuất khẩu 5 mặt hàng này. Riêng Cục Trồng trọt đã có 3 công văn hướng dẫn gửi các sở NN&PTNT trên cả nước. Đến nay đã có 39 tỉnh, thành phố có báo cáo về các đơn vị sản xuất, kinh doanh trên địa bàn có hoạt động xuất khẩu 5 loại trái cây này sang Trung Quốc. Có những tỉnh, thành phố thực hiện việc rà soát thông tin một cách tích cực nhưng cũng có những địa phương vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc này, nên thông tin đến bà con nông dân chưa đầy đủ.

PV: Thỏa thuận giữa Việt Nam và Trung Quốc đã có từ đầu năm 2009, nhưng tại sao gần đây mới thực hiện rà soát, có chậm quá không thưa ông?

Ông Phạm Đồng Quảng: Ngay sau khi có thỏa thuận, Bộ NN&PTNT đã họp với các ngành, địa phương và ngay từ đầu tháng 4, Cục Trồng trọt đã có văn bản hướng dẫn đến Sở NN&PTNT các địa phương. Tuy nhiên, như tôi đã nói ở trên, một số sở NN&PTNT triển khai chưa tốt.

Thời gian tới, đề nghị sở NN&PTNT các địa phương phải có trách nhiệm triển khai mạnh mẽ hơn, những sở chưa có báo cáo thì phải tổng hợp có báo cáo lên, những sở báo cáo những chi tiết cũng đề nghị bổ sung và bà con nông dân cũng nên phối hợp với các sở vì quyền lợi của chính bản thân mình.

Ông Vũ Đình Phượng (Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Bắc Giang): Khó khăn, thách thức nhưng cũng là cơ hội

Từ khi Việt Nam gia nhập WTO, chúng tôi cũng tích cực tuyên truyền để người dân nhận thức được đến một lúc nào đó, muốn đưa hàng hóa xuất khẩu thì phải thực hiện những cam kết, như cam kết vừa rồi giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tuy vậy, trước thông tin trên, bà con nông dân vẫn có phần lo lắng.

Thực hiện sự chỉ đạo của Bộ NN&PTNT, từ ngày 1/4, chúng tôi đã phối hợp với UBND các huyện, thành phố tiến hành kiểm tra, rà soát, những cơ sở xuất khẩu vải thiều sang Trung Quốc.

Theo rà soát thì hiện tại ở Bắc Giang có 57 tổ chức, cơ sở bao gói vải thiều xuất khẩu sang Trung Quốc, chúng tôi đã lập danh sách gửi Cục Trồng trọt. Mùa vụ vải thiều này, Bắc Giang tiêu thụ tương đối thuận lợi và hiện nay, vải đã bước vào cuối vụ, nhưng để chuẩn bị cho những mùa vải năm sau, thì thời gian tới, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh việc tuyên truyền, phổ biến toàn bộ cam kết cho các hộ nông dân trên các bản tin khuyến nông, khuyến ngư và trên trang Web khuyến nông của tỉnh, trên các phương tiện thông tin đại chúng. Bên cạnh đó, Bắc Giang thực hiện quy hoạch vùng vải thiều an toàn, và mở rộng ứng dụng sản xuất vải thiều theo tiêu chuẩn VIET GAP (chất lượng, an toàn và truy nguyên được nguồn gốc), phấn đấu từ nay đến 2010, 20% diện tích vải thiều của tỉnh Bắc Giang đạt tiêu chuẩn Viet GAP, đến năm 2015 đạt 100%.

Hiện tại, Bắc Giang đang tiến hành dự án nâng cao chất lượng và an toàn sản phẩm nông nghiệp. Chúng tôi sẽ tiếp tục xây dựng, quảng bá cũng như giữ vững uy tín thương hiệu vải thiều Bắc Giang. Với tập quán và quy mô sản xuất nhỏ của bà con nông dân như hiện nay thì việc thực hiện cam kết giữa Việt Nam và Trung Quốc là một khó khăn, thách thức nhưng cũng là cơ hội bởi nếu chúng tôi làm tốt không những sẽ đưa vải thiều Bắc Giang xuất khẩu sang Trung Quốc mà còn xuất khẩu đến các nước khác nữa.

Ông Đào Trần Nhân (Phó Vụ trưởng Vụ Châu Á – Thái Bình Dương, Bộ Công thương): Cần thay đổi phương thức buôn bán

Các DN Việt Nam cần tuân thủ đúng các quy định của Trung Quốc để tránh việc ách tắc hàng hóa khi xuất khẩu. Phía Trung Quốc cũng tạo khó khăn nào trong buôn bán với Việt Nam, song các DN Việt Nam cũng cần thay đổi phương thức buôn bán với Trung Quốc, bằng cách chuyên nghiệp hóa, có hợp đồng, hóa đơn, chứng từ. Hàng hóa phải có xuất xứ, nguồn gốc và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; đồng thời cần bỏ thói quen cho Trung Quốc là thị trường tiêu thụ hàng hóa rẻ, chất lượng thấp. Trung Quốc đang thay đổi chính sách nhập khẩu của mình theo hướng nâng cao chất lượng các sản phẩm. Nếu đáp ứng nhu cầu này, hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc sẽ ít bị ảnh hưởng. Bộ Công thương đã lập  Tổ công tác để phổ biến cho DN và nhằm tháo gỡ khó khăn khi DN Việt Nam xuất khẩu các loại hoa quả nói trên vào Trung Quốc. Có thể bước đầu quy định này sẽ ảnh hưởng tới xuất khẩu hoa quả của Việt Nam, nhưng về lâu dài sẽ tạo sự bài bản, thuận lợi cho buôn bán giữa hai nước.

Ông Phùng Hữu Hào (Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm, thủy sản, Bộ NN&PTNT): Làm tốt, doanh nghiệp sẽ bán được hàng nhiều hơn

Nếu làm tốt yêu cầu chứng nhận nguồn gốc và chất lượng, đảm bảo an toàn vệ sinh, các DN sẽ bán được nhiều hàng hơn thay vì cách buôn bán theo kiểu “đi chợ” như hiện nay: hàng không có nguồn gốc, không thể ký trước hợp đồng thu mua, dẫn đến ép giá, ứ đọng ở cửa khẩu… Ngoài ra, việc kiểm tra, quản lý của các cơ quan chức năng của hai nước cũng dễ dàng và chặt chẽ hơn trước. Khi phát hiện một loại hoa quả của Trung Quốc có vấn đề về chất lượng, cơ quan chức năng Việt Nam có thể yêu cầu đình chỉ việc nhập khẩu và ngược lại./.