Cảnh báo rủi ro tăng tín dụng ngoại tệ
Tăng trưởng dư nợ ngoại tệ cao đang mang nhiều yếu tố tiêu cực hơn tích cực, có nhiều rủi ro cho cả doanh nghiệp, ngân hàng và cả nền kinh tế
Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay đó là trong lúc gặp khó khăn khi vay tiền đồng vì lãi suất quá cao từ 18-20%/năm, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng chuyển sang vay ngoại tệ, chủ yếu là USD với lãi suất khá rẻ chỉ khoảng 5%/năm. Bằng chứng là tăng trưởng tín dụng ngoại tệ 6 tháng qua đã lên tới 23%, trong khi tăng trưởng tín dụng nội tệ chỉ có 3%.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia tài chính, với doanh nghiệp, cái lợi trước mắt là rõ, nhưng hệ lụy có thể xảy ra khi thực trạng này tích tụ những rủi ro cho nền kinh tế và cho chính các doanh nghiệp. Đây là vấn đề cần cảnh báo.
Trao đổi với phóng viên VOV, một số doanh nghiệp cho rằng, sở dĩ họ thích vay USD vì nó có lợi hơn rất nhiều. Ông Đỗ Văn Vẻ, Phó Tổng Giám đốc Công ty SX - XNK Hương Sen (Thái Bình) chia sẻ: “Hiện tại đúng là lãi suất tiền đồng cao, lãi suất USD thấp, các doanh nghiệp cứ chỗ nào lãi suất thấp thì thích. Khi nhập hàng, lãi suất thấp doanh nghiệp sẽ có lợi hơn. Trong khi đồng USD tương đối ổn định, không tăng đáng kể, rõ ràng lãi suất USD thấp sẽ “hút” doanh nghiệp vay nhiều hơn”.
 |
Bà Dương Thu Hương, Nguyên Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng cũng thừa nhận: “Người vay ngoại tệ sẽ được lợi rất nhiều. Giả sử, nếu doanh nghiệp vay ngoại tệ rồi đổi sang tiền đồng và đổ vào sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp có thể lãi đến 10%/năm sau khi trừ hết các loại chi phí, nhờ chênh lệch lãi suất giữa vay tiền đồng và USD. Còn nếu doanh nghiệp vay ngoại tệ (USD) từ ngân hàng để đổi sang tiền đồng, chưa cần sản xuất kinh doanh gì, mà gửi lại chính ngân hàng, lãi có thể lên tới 18%/năm. Đó là kẽ hở về chính sách, khiến doanh nghiệp thích vay ngoại tệ”.
Doanh nghiệp thích vay ngoại tệ và ngân hàng cũng thích cho vay ngoại tệ. Nói như thế bởi trên thực tế, tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng trong năm nay đang bị khống chế ở mức 20% nên nhiều ngân hàng cũng muốn chuyển hướng sang kinh doanh ngoại tệ để bù đắp cho mục tiêu lợi nhuận đã đề ra. Tuy nhiên, theo bà Dương Thu Hương, nếu dư nợ tín dụng ngoại tệ của hệ thống ngân hàng cứ tăng dần và với tốc độ như hiện nay, trong 3-6 tháng nữa sẽ phát sinh hệ lụy, đe dọa sự mất cân đối giữa nguồn vốn và sử dụng vốn trong hệ thống ngân hàng.
Theo ước tính của một chuyên gia tài chính hàng đầu, hiện chênh lệch giữa huy động và cho vay bằng đồng USD đã lên tới 85.000 tỷ đồng quy đổi. Dưới con mắt của Tiến sĩ Thẩm Dương - Trưởng Khoa Quản trị kinh doanh - Đại học Ngân hàng HCM, các DN tăng cường vay nợ bằng ngoại tệ, có thể lợi trước mắt, nhưng cũng đang tự mình tích lũy rủi ro tỷ giá và tình trạng đó cũng được nhìn nhận là quá trình “đô la hóa tiền vay”: “Những nguy hiểm mà doanh nghiệp vay nợ ngoại tệ có thể gặp phải đó là phải chịu một sức ép tỷ giá rất cao. Sức ép tỷ giá cao dẫn tới khó khăn trong công cuộc chống lạm phát”.
Trên thực tế, khi có biến động tỷ giá nói chung, phần lớn các doanh nghiệp trong nước đều tỏ ra rất sốc. Điển hình là năm 2010, khi tỷ giá biến động, có khá nhiều DN chuyển từ lãi sang lỗ ngay lập tức. Ông Đỗ Văn Vẻ thừa nhận: “Đúng là rất khó dự đoán, đồng đô la biến động cao doanh nghiệp sẽ gặp rủi ro”.
Báo cáo tài chính năm 2010 được công bố mới đây cho thấy, có DN trong nước lỗ do tỷ giá đã lên tới hàng trăm tỉ đồng, điều này cho thấy các DN này đã hứng chịu sốc rủi ro tỷ giá năm 2010 là khá lớn.
Rõ ràng với những rủi ro vừa phân tích sẽ là những cảnh báo đáng chú ý đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về tình trạng hiện nay để có những biện pháp xử lý sớm. Theo nhiều chuyên gia tài chính, có 2 việc Ngân hàng Nhà nước cần phải tính đến, đó là siết chặt cho vay ngoại tệ trên cơ sở siết chặt đối tượng và điều kiện được vay ngoại tệ.
Tiến sĩ Thẩm Dương đề xuất: “Cần cân nhắc tường quan giữa lãi suất cho vay ngoại tệ với lãi suất cho vay tiền đồng: lãi suất cho vay ngoại tệ phải kém hấp dẫn hơn, thậm chí không có ý nghĩa, cho nên dứt khoát phải đẩy mức lãi suất cao lên, và đẩy lãi suất VND phải giảm xuống; lãi suất đô la tăng lên tương ứng thì lãi suất VND cũng phải giảm xuống tương ứng. Đối với tiền gửi ngoại tệ, chúng ta đã có lộ trình chuyển từ cho vay ngoại tệ sang mua bán ngoại tệ thì chúng ta cần phải làm tiếp và làm kiên quyết hơn”.
Như vậy, xem xét ở cả 2 giác độ vi mô và vĩ mô, nhiều chuyên gia bình luận, tăng trưởng dư nợ ngoại tệ cao đang mang nhiều yếu tố tiêu cực hơn tích cực, có nhiều rủi ro cho cả doanh nghiệp, ngân hàng và cả nền kinh tế do đó cần có biện pháp xử lý sớm./.