Chặn đà tăng giá

• Xem xét tái cấu trúc lại hệ thống ngân hàng thương mại
• Phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khoá và chính sách tiền tệ

Sau khi chặn được đà tăng giá trong các tháng 4,5,6, đến tháng 7, CPI lại tăng vọt và dự báo, CPI trong tháng 8 tiếp tục tăng so với tháng 7. Cần làm gì để chặn đà tăng giá trong những tháng cuối năm?

Ông Nguyễn Lộc An, Vụ phó Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công thương): Thực hiện dự trữ lưu thông bắt buộc

Bộ Công thương đã chủ động làm việc với Bộ NN&PTNT đưa ra các giải pháp để ổn định cung cầu thực phẩm. Giải pháp cho nguồn cung thịt, hai bộ thống nhất trước mắt áp dụng các giải pháp tình thế, điều chuyển nguồn thịt từ phía Nam ra phía Bắc để điều hòa cung cầu.

Về lâu dài, chỉ thị cho các địa phương tìm cách tăng nguồn cung bằng cách đảm bảo nguồn cung về giống, thức ăn chăn nuôi, xử lý dịch bệnh, ưu tiên phát triển đàn gia cầm nhanh cho thu hoạch để cung cấp cho thị trường, qua đó giảm nhiệt giá cả mặt hàng thịt. Riêng rau xanh, các địa phương cập nhật thông tin thị trường tới người dân, điều chỉnh kế hoạch gieo trồng và bổ sung hạt giống để người dân đẩy mạnh trồng rau, nhất là những loại rau nhanh cho thu hoạch.

Bộ Công thương đã khẩn trương hoàn thiện dự thảo quyết định trình Thủ tướng Chính phủ về dự trữ lưu thông bắt buộc đối với các mặt hàng thiết yếu. Bản chất của dự trữ lưu thông bắt buộc là tận dụng nguồn lực của các DN sản xuất, kinh doanh trong nước thực hiện nghĩa vụ dự trữ hàng hóa bắt buộc. Mức dự trữ được tính toán trên cơ sở nguồn lực của DN và sự thiết hụt nguồn cung có thể xảy ra.

DN thực hiện dự trữ lưu thông bắt buộc là những DN có thị phần lớn, đủ sức đối phó với những bất ổn cung cầu trên phạm vi toàn quốc. Dự trữ lưu thông bắt buộc ngoài việc cung cấp kịp thời, đầy đủ hàng hóa cho thị trường còn cắt bớt các tầng lớp trung gian, hàng hóa từ người sản xuất phân phối đến thẳng người tiêu dùng, giúp cơ quan quản lý chủ động quản lý việc tăng giá bất hợp lý, phòng chống đầu cơ, găm hàng gây thiệt hại đến người tiêu dùng.

Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta không ngăn cấm tư thương nước ngoài thu mua hàng hóa của Việt Nam. Nếu không có sự cạnh tranh, nông dân sẽ bị ép giá, lợi nhuận rơi vào một nhóm nhỏ thao túng thị trường, nông dân sẽ là người chịu thiệt thòi.

Vì vậy, để có môi trường cạnh tranh lành mạnh, đảm bảo lợi ích cho người nông dân, Bộ Công thương tiếp tục tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường mới, khuyến khích xuất khẩu những mặt hàng mang tính thời vụ cao, tổ chức cho thương nhân nước ngoài gặp gỡ, ký kết hợp đồng dài hạn với nông dân. Bộ Công thương cũng phối hợp với Bộ NN&PTNT xác định những mặt hàng nguyêu liệu hạn chế xuất khẩu để phục vụ sản xuất trong nước.

Ông Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế: Cần chú ý phát triển hệ thống bán buôn, bán lẻ

Các mặt hàng lương thực, thực phẩm qua nhiều tầng nấc trung gian nên khi đến tay người tiêu dùng giá bị đẩy lên cao. Chúng ta thấy những người đi xe thồ bán rau quả, giá rẻ hơn những bà ngồi chợ, chúng ta tưởng là của nhà họ trồng được nhưng không phải. Họ đã đến các cơ sở đầu mối bán buôn lấy lại. Rồi các bà ngồi chợ lại lấy lại hàng qua họ. Cứ qua tay một người thì giá cả lại đội lên một ít. Mặt hàng lương thực, thực phẩm chiếm trên 39% CPI.

Sự tăng giá của hai mặt hàng này sẽ kéo chỉ số giá tiêu dùng tăng lên. Rõ ràng, việc thiếu quan tâm, phát triển những trung tâm bán buôn và hệ thống bán lẻ ở các thành phố lớn đã ảnh hưởng tới giá cả hàng hóa. Vì vậy, chúng ta cần quy hoạch lại, có chiến lược và chính sách cần thiết để phát triển hệ thống bán buôn, bán lẻ (theo đúng nghĩa) theo hướng phân bổ nhiều hơn, rộng hơn, thuận lợi hơn, kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Điều này còn giúp cho việc phát triển sản xuất. Nếu qua nhiều tầng nấc trung gian, người sản xuất thu được lợi nhuận thấp sẽ không thiết tha với việc sản xuất, họ tham gia vào các khâu trung gian, làm giảm nguồn cung cho thị trường. Bên cạnh đó cần kiểm soát độc quyền, xử lý nghiêm, kịp thời những vi phạm cạnh tranh theo Luật Cạnh tranh.

Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính): Tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh

Sau những trận mưa bão vừa qua, giá cả các mặt hàng lương thực, thực phẩm tăng đột biến. Việc kiểm soát giá các mặt hàng này trong những tháng cuối năm gặp khó khăn gì, thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Nguồn cung hàng hóa trong những tháng cuối năm gặp khó khăn nhất định nên việc kiểm soát giá cũng khó khăn hơn. Kinh tế thế giới gặp nhiều khó khăn, vì vậy, việc nhập khẩu các mặt hàng nguyên liệu cơ bản phục vụ cho sản xuất trong nước cũng không thuận lợi. Mặt khác, lạm phát có xu hướng tăng cao ở nhiều quốc gia, đẩy giá cả tăng, vì thế, chúng ta phải "nhập khẩu lạm phát" từ nước ngoài vào trong nước.

Sản xuất trong nước gặp khó khăn bởi giá đầu vào cao, lãi suất cao, tín dụng bị kiểm soát chặt chẽ, thiên tai, dịch bệnh luôn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ sẽ tăng mạnh vào những tháng cuối năm chuẩn bị cho Tết Nguyên đán, gây áp lực cho nguồn cung, tạo sức ép tăng giá.

Người dân cho rằng, các mặt hàng tăng giá một cách có hệ thống mà không có cơ quan nào đứng ra kiểm soát giá và ngăn chặn? Theo ông có đúng không?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Nói không có cơ quan nào đứng ra ngăn chặn hoặc kiểm soát giá là không đúng. Những mặt hàng quan trọng, thiết yếu thuộc diện bình ổn giá, Bộ Tài chính cùng với Sở Tài chính các địa phương phối hợp với các ngành, các cấp kiểm soát qua hình thức đăng ký, kê khai giá. Chúng ta phải chấp nhận một điều, khi đã thực hiện xóa bao cấp thì việc kiểm tra, kiểm soát chỉ dừng ở mức để giá tăng ở mức có thể chấp nhận được.

Ví dụ có doanh nghiệp (DN) vận tải khi giá xăng dầu tăng 24% thì họ cho rằng cước vận tải cũng phải tăng 24%. Chúng ta phải kiểm tra để phát hiện ra rằng, tỷ trọng chi phí xăng dầu ở trong giá cước chỉ chiếm 40%, vì vậy, khi giá xăng dầu tăng lên 24% thì DN chỉ được điều chỉnh giá cước tăng 9%, chứ không thể lợi dụng xăng dầu tăng giá để điều chỉnh giá cước tăng tới 24%.

Đối với các mặt hàng xi măng, sắt thép, hay các mặt hàng khác, Bộ Tài chính đã tổ chức nhiều đoàn thanh tra kiểm tra việc hạch toán chi phí của DN, hạn chế phần nào việc DN lợi dụng biến động của thị trường để điều chỉnh giá tăng không hợp lý.

Xin ông cho biết các biện pháp quản lý giá đối với các mặt hàng thiết yếu sẽ được triển khai như thế nào trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Tiến Thỏa: Đầu tiên, chúng ta cần kiểm tra, nắm lại tình hình cung cầu hàng hóa, nhất là các mặt hàng lương thực, thực phẩm để có những biện pháp không để thiếu hàng, gây sốt giá thông qua việc điều hòa giữa sản xuất trong nước và xuất nhập khẩu; thực hiện điều chuyển hàng hóa từ nơi có nguồn cung dồi dào sang tỉnh, thành có nguồn cung thiếu.

Thứ hai, tiến hành ngay việc tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, đặc biệt là chú trọng khôi phục nhanh đàn gia súc, gia cầm thông qua áp dụng các giải pháp kịp thời tiếp cận vốn, lãi suất, chính sách thuế xuất nhập khẩu để thúc đẩy sản xuất trong nước, giúp DN giảm chi phí đầu vào, tăng cung cho thị trường.

Thứ ba, các địa phương tiếp tục mở rộng chương trình bình ổn giá, khuyến mãi giảm giá, kiểm soát giá đối với các mặt hàng thuộc diện bình ổn giá.

Thứ tư, thực hiện kiểm tra, kiểm soát thị trường, xử lý nghiêm những trường hợp thu gom thực phẩm để đầu cơ, găm hàng, có thể áp dụng các biện pháp đặc biệt trong tình hình hiện nay như các biện pháp về thuế, hàng rào kỹ thuật, thậm chí cả biện pháp hành chính để quản lý chặt chẽ việc xuất khẩu lương thực, thực phẩm bằng con đường phi chính thức sang các nước lân cận./.