Chưa kiểm soát được thu nhập làm sao có thể đánh thuế

Bộ Tài chính đã trình Chính phủ phương án miễn thuế cho người có mức thu nhập đến 5 triệu đồng/tháng. Theo đó, đối tượng được miễn thuế khá hẹp, chỉ những người thu nhập đến 5 triệu đồng/tháng được miễn, còn những người có thu nhập đến 10 triệu đồng hoặc cao hơn sẽ không được miễn, giảm. Trong khi đó, một số đại biểu Quốc hội lại có ý kiến khác.

Phóng viên VOV phỏng vấn ông Lê Quốc Dung, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội về nội dung này.

** Bộ Tài chính đã đề xuất sửa đổi Luật Thế thu nhập cá nhân, ông có bình luận gì?

Ông Lê Quốc Dung: Theo tôi, từ khi xây dựng Luật này đến nay đã hơn 2 năm, trong khi mấy năm nay, giá cả liên tục tăng. Giá cả tăng cao như thế, trong khi theo Luật, mức khởi điểm nộp thuế chỉ là 4 triệu đồng. Nếu căn cứ theo đề xuất của Bộ Tài chính nâng mức khởi điểm chịu thuế từ 4 triệu đồng lên 5 triệu đồng, tức là tăng mức khởi điểm lên 25%, so với mức lạm phát, mức điều chỉnh này vẫn chưa ổn. Tôi lấy ví dụ, năm 2008, lạm phát là 19%; năm 2009 khoảng 7%; năm 2010 là 11,75%. Nếu lấy năm 2007 là mốc thực hiện thuế với mức khởi điểm là 4 triệu đồng thì mới tăng lên 25%, mà 3 năm qua, lạm phát đã cao đến thế, riêng 4 tháng đầu năm nay lạm phát đã gần 10%. Như vậy, mức khởi điểm chịu thuế là 5 triệu đồng không phù hợp với thực tế, vì  thực tế giá cả đã vượt lên rất nhiều.

** Vậy theo ông, nếu sửa đổi luật, điều cần quan tâm là gì? Có thể tính đến câu chuyện đánh thuế dựa trên mức thu nhập được kiểm soát dưới danh nghĩa lương mà chúng ta đang làm, chứ không phải là xác định cứng một  mức cố định 4 hay 5 triệu đồng như Bộ Tài chính đề xuất?

Ông Lê Quốc Dung: Hiện nay, nếu căn cứ vào lương rất khó để đánh giá. Vì lương của chúng ta là lương danh nghĩa, không phải lương thực tế, trong khi thực tế cuộc sống của người dân không phải là như thế. Những người có mức lương từ 5 triệu đồng trở lên tưởng như thế là cao, và có những người tưởng rằng lương thấp thì thu nhập thực tế lại cao hơn rất nhiều. Hiện giờ, cách mà chúng ta đánh giá và xác định “mốc” đánh thuế thu nhập cá nhân là chỉ đánh vào lương danh nghĩa. Còn lương không danh nghĩa, tức là thu nhập thực tế thì chúng ta không kiểm soát được. Vì vậy, đánh thuế theo cách của chúng ta đang làm là bất hợp lý.

Theo tôi, phải nghiên cứu kỹ để sửa, chứ không thể dịch theo tỷ lệ, vì tỷ lệ lại dựa trên những căn cứ không thực tế, không phản ánh thực tế cuộc sống. Làm như thế là hình thức, là giả tạo và không chuẩn mực. Tôi phân tích như thế để nói rằng, chính sách lương cơ bản hiện nay không cơ bản và rất bất hợp lý. Đồng thời, việc đánh thuế thu nhập theo con số danh nghĩa cũng không thực tế, không đầy đủ và khó đem lại tác động đúng. Ví dụ, cùng trong một ngành, hay cùng trong một cơ quan, lương danh nghĩa có khi rất thấp nhưng người ta lại có nhiều nguồn thu khác, Nhà nước làm sao kiểm soát được? Cứ dựa vào hệ thống lương thì thật bảo thủ, cũ kỹ và rất không phù hợp.

Đánh thuế TNCN chỉ dựa vào hệ thống lương là không phù hợp

** Nhưng về cơ bản, để kiểm soát được thu nhập của người dân, không chỉ dựa vào việc sửa Luật, vấn đề là “cơ sở hạ tầng tính thuế” và các điều kiện để kiểm soát thu nhập của chúng ta chưa đồng bộ?

Ông Lê Quốc Dung: Bây giờ phải cải cách lại chế độ lương và phải kiểm soát được tất cả các nguồn thu nhập. Điều này chúng ta cố gắng làm bằng nhiều cách. Kể cả việc thông qua tài khoản ngân hàng, thông qua thẻ card, thông qua các hệ thống của công nghệ thông tin… Tất cả các hoạt động thu nhập của người lao động, của công chức phải được kiểm soát một cách đồng bộ, chứ không để tình trạng cả xã hội tiêu tiền mặt như hiện nay.

Cái gốc của vấn đề là hiện nay chúng ta chưa xây dựng được một hệ thống chính sách cơ bản đúng. Anh không kiểm soát được thu nhập thì bảo sao được thu nhập đó là đúng? Tôi cho rằng, phải sửa vài bộ luật liên quan. Từ lương cho đến việc kiểm soát thu nhập của tất cả tầng lớp dân cư, tất cả mọi lĩnh vực, trên cơ sở ấy, để đánh giá thuế thu nhập cá nhân. Còn nếu không, cơ quan chức năng chỉ nên đánh giá thu nhập của những người có thu nhập cao để kiểm soát và thu thuế.

** Xin cảm ơn ông!./.