Có sự xung đột giữa các Luật?

 Giữa tháng 9 vừa qua, 16 doanh nghiệp thành viên của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (chủ yếu là các doanh nghiệp trong nước) đã ký thỏa thuận áp dụng chung một biểu phí bảo hiểm vật chất xe ô tô. Theo đó, từ ngày 1/10/2008, phí bảo hiểm vật chất xe ô tô áp dụng cho xe mới đăng ký sử dụng lần đầu hay còn gọi là mức phí tối thiểu đã tăng từ 1,3% lên 1,56%/năm (chưa tính 10% thuế VAT).

Phí bảo hiểm cho ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa tăng từ 1,5% lên 1,83%, ô tô kinh doanh vận tải hành khách tăng từ 1,5% lên mức 2,07%. Đặc biệt, phí taxi tăng mạnh nhất (gấp 2,5) lần là mức 3,95%. 

Ông Phùng Đắc Lộc, Tổng Thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cho biết, cơ sở để tính mức phí tăng này là dựa vào thực tế tỷ lệ giải quyết bồi thường/số phí phải thu. Một yếu tố khách quan nữa là do chi phí sửa chữa xe và giá phụ tùng xe ngoài thị trường tăng lên rất nhanh. Ông Lộc cũng nhấn mạnh, đây là biểu phí tiêu chuẩn chứ không áp đặt doanh nghiệp thực hiện. Các doanh nghiệp tuỳ vào quỹ bồi thường của mình để có mức phí phù hợp.

Phí tăng sẽ tăng trách nhiệm của DN bảo hiểm?

Việc các doanh nghiệp bảo hiểm ký thỏa thuận áp dụng chung một biểu phí bảo hiểm vật chất xe ô tô đã gây ra phản ứng của nhiều khách hàng. Đại diện một số hãng taxi và nhiều khách hàng cho rằng, trong nền kinh tế cạnh tranh, việc đưa ra mức phí bảo hiểm như vậy sẽ làm mất tính cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm. Mặt khác, việc làm này cũng tước đi quyền tự do của khách hàng là tự lựa chọn cho mình đối tác.

Anh Phạm Dũng, cán bộ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và một số khách hàng cho biết, họ có thể chấp nhận mức tăng phí bảo hiểm, nhưng liệu sau khi tăng phí, trách nhiệm của Hãng có cao hơn trước trong việc xử lý bồi thường cho khách hàng. Bởi hiện nay, vẫn còn rất nhiều doanh nghiệp bảo hiểm chây ì, dây dưa trong việc bồi thường cho khách hàng.

Ông Phùng Đắc Lộc

Giải thích về sự tăng phí này, ông Phùng Đắc Lộc cho rằng, thị trường bảo hiểm vật chất xe ôtô trong những năm gần đây có dấu hiệu xấu đi, bởi sự cạnh tranh gay gắt, nên các doanh nghiệp bảo hiểm liên tục hạ phí để tranh giành khách hàng. Do đó, dẫn đến tỷ lệ bồi thường tăng rất nhanh, nghĩa là số tiền bồi thường/số phí bảo hiểm thu về tăng rất cao. Có nhiều doanh nghiệp số tiền giải quyết bồi thường/số phí bảo hiểm thu về lên tới 80-87%, còn phần lớn ở mức 50-60%. Còn nhiều trường hợp chưa giải quyết bồi thường như: xe gây tai nạn đang bị công an tạm giữ, xe đang trong thời gian sửa chữa, xe đang hoàn chỉnh hồ sơ thủ tục đòi bồi thường... Nên trên thực tế, số tiền phải bồi thường là rất lớn. Do cạnh tranh hạ phí như vậy nên thiếu quỹ bồi thường, nhiều doanh nghiệp “bí vốn” nên chậm trễ, dây dưa trong bồi thường.

Theo ông Đinh Quang Tấn, Trưởng phòng bảo hiểm xe cơ giới Công ty Bảo Việt, bảo hiểm hoạt động trên nguyên tắc lấy số đông bù số ít, quỹ bảo hiểm được xây dựng trên tỷ lệ tổn thất toàn thị trường, chính vì vậy cạnh tranh bằng việc hạ phí đã khiến doanh nghiệp bảo hiểm thua lỗ trông thấy. Đối với một doanh nghiệp bảo hiểm, điểm cốt yếu nhất là năng lực phục vụ và dịch vụ sau bán hàng mới tạo ra sức thu hút đối với khách hàng. Việc thu phí bảo hiểm không mang tính chất quyết định đến khả năng phát triển của doanh nghiệp đó. Nhiều doanh nghiệp bảo hiểm trong 1-2 năm đầu doanh thu tăng rất nhanh, nhưng tới năm thứ 3, tình trạng tài chính bắt đầu suy giảm và dẫn đến tình trạng khách hàng không được bồi thường, bồi thường kéo dài, chậm trễ…

Tạm ngừng việc tăng phí đến khi có kết luận điều tra

Trước phản ứng gay gắt của dư luận về thỏa thuận tăng giá của các doanh nghiệp bảo hiểm, ông Bạch Văn Mừng, Cục trưởng Cục quản lý Cạnh tranh (Bộ Công thương) cho biết, Cục đã chính thức có quyết định điều tra sự việc này. Bởi theo ông Mừng, việc tăng phí bảo hiểm vật chất xe ô tô của các doanh nghiệp bảo hiểm có dấu hiệu vi phạm Luật Cạnh tranh. Quá trình điều tra sơ bộ được thực hiện theo quy định là 30 ngày. Theo đó, có thể đến trung tuần tháng 12/2008, Cục sẽ có kết luận điều tra.

Việc Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương vào cuộc, theo ông Phùng Đắc Lộc là do trong quá trình thực hiện, một số đại lý và cán bộ bảo hiểm đưa ra mức phí tiêu chuẩn (khung phí tiêu chuẩn của Hiệp hội) cho khách hàng, đồng thời cho đây là quy định bắt buộc của Hiệp hội nên mới dẫn đến việc công luận hiểu sai và lên tiếng.

Ông Phùng Đắc Lộc khẳng định: “Cách làm của Hiệp hội là hoàn toàn đúng theo Luật Bảo hiểm. Nhưng biểu hiện của một số doanh nghiệp ký kết tại hội nghị CEO phi nhân thọ (trong tháng 9 vừa qua) thì lại “có vẻ” vi phạm Luật Cạnh tranh. Bởi ở đây có sự xung đột giữa Luật Cạnh tranh và Luật Bảo hiểm. Đó là Luật Cạnh tranh chỉ khống chế những doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp chiếm lĩnh vị trí thống lĩnh thị trường (chiếm lĩnh trên 30% thị phần đối với 1 DN, 40% đối với 2 DN, 50% đối với 3 doanh nghiệp…). Còn trong Luật Bảo hiểm thì cho phép một doanh nghiệp mới, không cần chứng minh năng lực sản xuất kinh doanh, thậm chí chỉ cần có đủ vốn pháp định là có thể cạnh tranh với doanh nghiệp đang hoạt động bằng cách hạ phí bảo hiểm. Điều này dẫn tới nguy hại là các doanh nghiệp nhỏ có thể phá giá, làm lũng đoạn thị trường. Vì thế, việc tăng phí vật chất ô tô là nhằm hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh hiện nay. Nếu đối chiếu với Điều 9 của Luật Cạnh trạnh quy định thì các thoả thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm là các các thoả thuận ấn định giá hàng hoá một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, thì giữa 2 Luật này lại có sự xung đột”.

Ông Phùng Đắc Lộc cũng cho biết, tại buổi làm việc với Cục Quản lý cạnh tranh mới đây, ông thừa nhận, hình thức tổ chức ký kết là có dấu hiệu vi phạm Luật Cạnh tranh, còn nội dung văn bản thì được phép làm. Bởi tất cả những việc ký kết như vừa qua theo đúng các quy định trong Luật Bảo hiểm. Nếu có sự “xung đột” với Luật Cạnh tranh thì cũng sẽ ưu tiên thực hiện theo Luật chuyên ngành trước.

Ông Phùng Đắc Lộc cũng cho rằng, Hiệp hội hiện đã có thông báo cho các doanh nghiệp tham gia ký kết tạm dừng việc tăng phí bảo hiểm vật chất xe ô tô trong thời gian chờ kết luận của Cục quản lý cạnh tranh.

Trong khi chờ quyết định của các cơ quan chức năng, không thể khẳng định được Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam và các doanh nghiệp bảo hiểm có thực sự vi phạm Luật Cạnh tranh hay không. Tuy nhiên, trong việc này, Hiệp hội và các doanh nghiệp bảo hiểm cũng cần nhìn nhận lại để sự liên kết vừa đúng luật, vừa tăng hiệu quả kinh doanh lại không gây “sốc” trong dư luận./.