Có truy thu được nghìn tỷ đồng?

Tại sao bị truy thu thuế?

Để thực hiện giấc mơ nội địa hóa ô tô, chúng ta có những chiến lược và sự kết hợp của nhiều chính sách, trong đó có Quyết định 05/2005 của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định mức độ rời rạc của các linh kiện và Thông tư 184/2010 của Bộ Tài chính quy định mức thuế cho các linh kiện ô tô nhập khẩu. Thông tư 184 căn cứ vào quy định mức rời rạc để dựng lên hàng rào thuế, đảm bảo thúc đẩy việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ô tô của Việt Nam. Doanh nghiệp (DN) sẽ được hưởng mức thuế từ 0-27% nếu đáp ứng được các quy định về mức độ rời rạc; nếu chỉ cần một linh kiện phụ tùng không đảm bảo mức độ rời rạc, DN sẽ bị áp thuế theo thuế suất xe nguyên chiếc là 82%.

Chiểu theo Quyết định 05/2005, mới đây, Chi cục Hải quan Hải Dương phát hiện một số linh kiện phụ tùng như: ống xả được cắt thành hai khúc, gương chiếu hậu tích hợp xi-nhan… được Công ty Ford Việt Nam nhập khẩu về không đáp ứng mức độ rời rạc. Theo Quyết định 05/2005, bảo đảm yếu tố rời rạc thì gương chiếu hậu không có đèn xi-nhan, ống xả phải được cắt thành 3 khúc. Do vậy, theo Thông tư 184 sẽ phải áp thuế theo thuế suất xe nguyên chiếc, mức thuế 82%. Từ đây, cơ quan chức năng yêu cầu Ford Việt Nam nộp bổ sung hàng chục tỷ đồng tiền thuế. Câu chuyện chưa dừng ở đây.

Trao đổi với phóng viên VOV, ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính khẳng định, tình trạng này không chỉ xảy ra với Ford Việt Nam mà với các DN lắp ráp ô tô như: Toyota, Vidamco, Vinamotor… cũng gặp phải tình trạng tương tự. Theo ông Tuấn, nếu thực hiện đúng theo Quyết định 05, con số truy thu của các DN lắp ráp ô tô ở Việt Nam phải lên tới nghìn tỷ đồng.

Không đồng tình với cách giải quyết của ngành Hải quan, Công ty Ford Việt Nam đã có văn bản cầu cứu tới Bộ Công thương. Qua trao đổi với các bộ, Bộ Tài chính đã có văn bản chỉ đạo tạm thời thông quan giải phóng lô hàng và treo nợ thuế. Bước đi này được các chuyên gia kinh tế đánh giá là cần thiết và linh hoạt trong cách điều hành của cơ quan quản lý, nhằm không ảnh hưởng tới việc sản xuất kinh doanh của DN.

Gương chiếu hậu tích hợp xi-nhan

Việc không đơn giản

Theo lý giải của ông Phạm Văn Dũng, Phó Giám đốc Tài chính Công ty Ford Việt Nam, việc thiết kế một mẫu xe là cho chiến lược toàn cầu, chứ không chỉ dành riêng cho thị trường Việt Nam với mục đích để lách thuế.

Xung quanh vấn đề này, một số DN khẳng định với phóng viên, Quyết định 05/2005 được xây dựng dựa trên trình độ sản xuất ô tô đầu những năm 2000. Trong khi đó, công nghệ sản xuất ô tô của DN liên tục thay đổi theo hướng đáp ứng nhu cầu thị hiếu của khách hàng. Chính vì vậy mới có chuyện đèn xi-nhan được tích hợp với gương chiếu hậu… Cho nên, Quyết định 05/2005 quy định độ rời rạc đèn xi-nhan và gương chiếu hậu phải rời nhau nay không còn phù hợp nữa.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn cũng thừa nhận, các cụm linh kiện không theo quy định của Quyết định 05/2005 là ống xả, gương chiếu hậu, kính trượt... là do sự tiến bộ của công nghệ ô tô, chứ không phải chủ ý khai báo của DN. Vì vậy, theo đúng quy định thì phải truy thu toàn bộ thuế bằng thuế nhập khẩu nguyên chiếc là 82%, nhưng thực tế số linh kiện này chỉ chiếm 1-2% giá trị xe mà thu thuế cả xe như quy định là bất hợp lý. Vì vậy, theo ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, “những vấn đề mới phát sinh từ công nghệ của ngành ô tô thế giới chúng ta nên cập nhật và sửa đổi là điều nên làm”.

Trao đổi với báo chí mới đây, ông Nguyễn Quân, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, nếu linh kiện nào không đạt độ rời rạc thì áp thuế cái đó, chứ không nên như Bộ Tài chính quy định là chỉ cần một bộ không đạt độ rời rạc sẽ bị áp thuế nguyên chiếc xe. Điều này được một cán bộ thuế cho rằng nếu theo cách hiểu này, DN cứ đi nhập khẩu linh kiện không đảm bảo độ rời rạc và như vậy lại càng không có lợi cho chính sách nội địa hóa ô tô của Việt Nam.

Còn ông Trần Văn Vinh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng lại phê bình DN khi không thực thi hết trách nhiệm của mình. DN có sự thay đổi về công nghệ sản xuất và thấy sự khác biệt về quy định rời rạc nhưng không báo cáo cơ quan quản lý Nhà nước mà cứ âm thầm bán hàng tràn lan để rồi lại kêu Quyết định 05/2005 đã lỗi thời.

Xem ra, việc tiến hành truy thu cả nghìn tỷ đồng không phải đơn giản khi những quy định của chúng ta không còn sát với thực tế; chưa xác định được trách nhiệm của DN tới đâu trong việc khai báo thay đổi công nghệ sản xuất. Từ đó cơ quan quản lý Nhà nước mới có sự thay đổi về điều hành quản lý.

Được biết, thời gian tới sẽ diễn ra cuộc họp của đại diện các bộ, ngành và Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam để rà soát xem có cần thiết phải sửa đổi Quyết định 05/2005 hay không./.