Đảm bảo đáp ứng nhu cầu ngoại tệ hợp pháp?

• Quản lý ngoại hối: Lúng túng trong thực thi chính sách
• Quản lý ngoại hối và lộ trình chống đô la hoá

Thời gian gần đây, không ít người dân và doanh nghiệp gặp khó khăn khi mua ngoại tệ. Trước thực trạng này, tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ diễn ra chiều 15/3 về tình hình triển khai Nghị quyết 11 về các giải pháp kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô và an sinh xã hội, một trong những chỉ đạo của Thủ tướng là đảm bảo đủ nguồn ngoại tệ để bán cho người dân, doanh nghiệp khi có nhu cầu hợp lý, đảm bảo đủ nguồn cung ngoại tệ cho nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu. Điều này cho thấy, bên cạnh giải pháp kiểm soát chặt chẽ, ổn định thị trường ngoại tệ, Chính phủ cũng rất quan tâm và có biện pháp linh hoạt đáp ứng nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Lâu nay, việc mua ngoại tệ tại ngân hàng, đối với người dân, thậm chí cả doanh nghiệp gặp không ít khó khăn. Bởi vậy, họ đành chấp nhận mua ở thị trường tự do với mức giá cao hơn. Nay, thị trường ngoại tệ tự do ngừng hoạt động, người có nhu cầu buộc phải đến ngân hàng để đổi ngoại tệ. Khó mua và vẫn còn nhiều vướng mắc là suy nghĩ của nhiều người về vấn đề này.

Trước thực trạng này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang cân nhắc một số giải pháp tạo điều kiện cho cá nhân có thể mua được ngoại tệ tại ngân hàng với giá hợp lý, đồng thời tạo điều kiện để ngân hàng đáp ứng tốt nhu cầu này, góp phần xóa bỏ hoạt động bất hợp pháp của thị trường ngoại tệ tự do.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, muốn thực hiện được thì cần phải gỡ được nút thắt về giá. Nghĩa là khi tìm ra mức giá mà người bán và người mua chấp nhận được, lúc đó ngân hàng mới thu hút được ngoại tệ từ phía doanh nghiệp và người dân có ngoại tệ. Ngược lại, ngân hàng cũng mới có ngoại tệ để đáp ứng nhu cầu hợp pháp.

Về vấn đề này PGS-TS Phan Thị Thu Hà, giảng viên khoa Ngân hàng- Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội cho rằng: “Đây không phải là vấn đề của hệ thống ngân hàng thương mại. Bởi ngân hàng thương mại chỉ là người mua được thì mới bán được. Cốt lõi vấn đề ở đây là tỷ giá. Nếu cho rằng đó là một tỷ giá hợp lý trên thị trường thì Ngân hàng Nhà nước phải trở thành người cung USD rất là tốt cho thị trường. Nếu việc đó không làm được thì thị trường tự do vẫn hoạt động. Cho nên người ta có thể quản lý tỷ giá trong quan hệ xuất - nhập khẩu, mua những lô lớn. Còn trong phục vụ sinh hoạt của dân chúng thì chúng ta phải để cho các ngân hàng thương mại nới rộng tỷ giá ở mức cần thiết để đảm bảo người bán sẵn sàng bán USD cho ngân hàng thương mại để có USD bán lại cho dân chúng”.

Thực tế, khi có nhu cầu chi tiêu ngoại tệ ở nước ngoài, nhiều người dân phải cố gắng lo được ngoại tệ cần thiết. Tuy nhiên, theo ông Lê Đức Thọ, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Công thương Việt Nam, ngoài việc sử dụng nguồn ngoại tệ từ ngân hàng, người dân có thể lựa chọn sử dụng thẻ thanh toán quốc tế để thanh toán. Hiện nay, với hệ thống ngân hàng lớn, kết nối thông suốt với các tổ chức phát hành và thanh toán thẻ quốc tế, việc sử dụng thẻ thanh toán quốc tế khi đi công tác, chữa bệnh ở nước ngoài là hình thức thanh toán không dùng tiền mặt rất thuận tiện và an toàn. Ông Lê Đức Thọ cho biết: “Thẻ tín dụng hoàn toàn có thể chuyển đổi và thanh toán theo tỷ giá quy định của Nhà nước. Và các ngân hàng hiện nay ở Việt Nam cũng phát hành rất nhiều thẻ tín dụng cho các khách hàng của mình. Đây là hình thức sử dụng ngoại tệ chính thức và các ngân hàng hoàn toàn đáp ứng được”.

Việc thị trường tự do ngừng hoạt động như thời gian vừa qua đã cho thấy những dấu hiệu tích cực bước đầu của việc triển khai Nghị quyết 11, trong đó có việc kiểm soát chặt chẽ, ổn định thị trường ngoại tệ. Biện pháp quản lý thị trường ngoại tệ tự do nhận được sự đồng thuận cao của xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh quản lý chặt chẽ, vẫn cần những giải pháp linh hoạt để đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân, cũng như doanh nghiệp.

Trong bối cảnh hiện nay, người có nhu cầu ngoại tệ cũng cần hướng đến phương thức giao dịch, thanh toán hiện đại để tiết kiệm thời gian lại đảm bảo an toàn, tiện lợi. Qua đó góp phần giảm bớt căng thẳng trong việc cung ứng ngoại tệ tiền mặt, chống tình trạng đô la hoá như hiện nay.