Đẩy mạnh xuất khẩu gạo sang châu Phi
Do xuất qua trung gian nên giá gạo Việt Nam vào thị trường này bị đẩy lên khá cao. Vụ Châu Phi, Tây Á - Nam Á đưa ra một số lưu ý cho các doanh nghiệp
Thống kê của Tổng cục Hải quan Việt Nam cho thấy, tính đến hết tháng 7, kim ngạch xuất khẩu gạo sang một số thị trường chính ở châu Phi đã đạt 325 triệu USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2010.
Năm 2010, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 558,4 triệu USD năm 2010, chiếm khoảng 32% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa sang châu Phi và 30% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam ra thế giới. Trong suốt 10 năm qua, gạo luôn là mặt hàng xuất khẩu số 1 của Việt Nam sang thị trường này và hiện có chỗ đứng tại 34 nước trong châu lục.
Theo Vụ Châu Phi Tây Á Nam Á (Bộ Công thương), mặc dù trong thập kỷ qua, xuất khẩu gạo Việt Nam sang châu Phi thường chiếm từ 25 đến 30% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của nước ta ra thế giới song chủ yếu thực hiện qua trung gian là các thương nhân châu Âu và Lebanon. Đáng lưu ý là kể cả khối lượng gạo xuất vào Ai Cập và Nam Phi sau đó cũng được tái xuất sang các nước khác, chẳng hạn từ Ai Cập xuất sang một số nước Trung Đông, Tây Phi và từ Nam Phi xuất sang các nước miền Nam Châu Phi. Do xuất qua trung gian nên giá gạo Việt Nam vào thị trường này bị đẩy lên khá cao.
Để tăng cường xuất khẩu gạo sang thị trường châu Phi, đồng thời hạn chế khâu trung gian, Vụ Châu Phi, Tây Á - Nam Á lưu ý các doanh nghiệp số điểm sau:
Một là về công tác thông tin, cần thường xuyên thu thập và xử lý các thông tin cập nhật về thị trường gạo.
Hai là để tìm kiếm đối tác, doanh nghiệp có thể liên hệ với các Thương vụ Việt Nam tại châu Phi để nhờ giới thiệu. Hiện Việt Nam có 5 cơ quan đại diện thương mại tại Ai Cập, Algeria, Moroco, Nam Phi và Nigeria. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên tham gia các đoàn nghiên cứu chính sách và xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương cũng như các cơ quan hữu quan khác tổ chức, tham dự các diễn đàn doanh nghiệp, các cuộc triển lãm trong nước và quốc tế. Việc tìm kiếm đối tác trên mạng Internet là khá rủi ro, nhất là ở khu vực Tây và Trung Phi, vì vậy nếu trong giao dịch thấy có biểu hiện bất thường, doanh nghiệp cần liên hệ với Vụ Thị trường Châu Phi, Tây Á, Nam Á hoặc các Thương vụ Việt Nam tại châu Phi để nhờ tư vấn.
Ba là cần có chiến lược đầu tư về mặt hàng, thị trường trọng điểm để đáp ứng được nhu cầu thực tế. Chẳng hạn, đối với hai thị trường Nam Phi và Nigeria, cần tăng cường sản xuất hoặc tìm nguồn cung cấp gạo đồ phù hợp. Đồng thời phát triển những hình thức thương mại mới để nâng cao hiệu quả kinh doanh, gắn xuất khẩu với nhập khẩu. Vừa qua đã có một số doanh nghiệp Việt Nam áp dụng thí điểm phương thức đổi gạo Việt Nam lấy điều châu Phi hoặc đổi gạo lấy vàng nhằm hạn chế việc xuất khẩu qua trung gian. Thời gian tới có thể mở rộng mô hình này sang các mặt hàng khác mà Việt Nam nhập khẩu nhiều từ châu Phi như bông, gỗ.
Bốn là chú trọng công tác đào tạo cán bộ phụ trách thị trường châu Phi, cụ thể nâng cao kiến thức ngoại thương cũng như ngoại ngữ. Thời gian qua, việc không thông thạo ngoại ngữ lại thiếu hiểu biết về quy định xuất nhập khẩu, tập quán kinh doanh… đã gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp trong việc thâm nhập thị trường này.
Năm là doanh nghiệp cũng cần chủ động, mạnh dạn mở chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc đầu tư kho ngoại quan về gạo tại một số thị trường trọng điểm, có vị trí địa lý chiến lược, tình hình chính trị ổn định như Senegal, Ghana để tạo điều kiện thúc đẩy xuất khẩu vào thị trường sở tại cũng như các nước khác trong khu vực.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải kiên trì trong các hoạt động kinh doanh tại châu Phi. Quá trình giải quyết giấy tờ, các thủ tục hành chính quan liêu làm cho công việc kinh doanh ở các nước châu Phi rất mất thời gian. Các doanh nghiệp không nên nghĩ rằng có thể sang một nước châu Phi, gặp gỡ đối tác giao dịch trong một tuần là có thể ký được hợp đồng. Để đi đến một giao dịch, có thể phải mất từ 3-6 tháng thậm chí một năm.
Qua tìm hiểu, các doanh nghiệp châu Phi cho biết gạo của Việt Nam có chất lượng tốt và giá cả cạnh tranh, vì vậy đại đa số doanh nghiệp châu Phi muốn chuyển sang nhập khẩu gạo trực tiếp từ Việt Nam chứ không thông qua các tổ chức trung gian nhằm giảm giá thành./.