Dệt may sống chung với những nghịch lý

• Ngừng giao dịch USD tự do
• Căn cơ các giải pháp phát triển kinh tế-thương mại
• Doanh nghiệp thiếu lao động sau Tết: Do đâu?

Hai tháng đầu năm, các doanh nghiệp dệt may đón niềm vui với mức tăng trưởng kỷ lục, đơn hàng phong phú. Nhưng kề bên là hàng loạt nỗi lo khác đang đè nén.

Vui một, lo mười

Ông Lê Tiến Trường, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex) cho biết: “Hai tháng đầu năm 2011, giá trị xuất khẩu của ngành đạt 2,15 tỷ USD, tăng 54,2% so với cùng kỳ. Trong kết quả này có khoảng 20% do tăng giá, 32-34% tăng về lượng. Đây là mức tăng cao nhất trong 4 năm qua của ngành”.

Theo đánh giá của Bộ Công thương, với kết quả này, dệt may tiếp tục trở thành ngành có kim ngạch xuất khẩu cao nhất trong 24 nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam trong 2 tháng đầu năm nay.

Về lao động, theo ông Trường, năm 2011 khá đặc biệt so với chuỗi 3 năm gần đây. Sau Tết nguyên đán, lao động của ngành, của tập đoàn quay trở lại làm việc tương đối tốt, đặc biệt là khu vực miền Trung và Nam trung bộ (nhiều nơi chiếm tới 98% công nhân trong đơn vị quay trở lại làm việc). Nguyên nhân là, trong năm 2010, các doanh nghiệp có nhiều động thái cải thiện tiền lương, sinh hoạt cho người lao động. Hầu hết các công ty đều tổ chức đưa công nhân vùng xa về tận các trung tâm huyện lị. Kinh phí này được bao cấp hoàn toàn. Nhiều nhà máy, công nhân đi làm lại từ mùng 4 tết, tới mùng 6 thì làm đủ cả 3 ca.

Đây là một tín hiệu mừng cho tiến độ thực hiện các đơn hàng của ngành dệt may. Bởi đến thời điểm này, ông Trường cho hay, đơn hàng của các doanh nghiệp tương đối ổn định. Những đơn vị có thương hiệu tốt có đơn hàng đến hết quí III.

“Khả năng tăng trưởng lớn hơn trong giai đoạn tới là khó vì mở rộng sản xuất nhanh, kể cả ngành may trong năm 2011 là rất khó khăn. Việc đáp ứng các đơn hàng đang dồn về Việt Nam cũng đang là một bài toán. Hiện tại, tập đoàn đã rà soát theo chỉ đạo của Chính phủ, những dự án nào có lợi nhuận trên 20% thì mới tiếp tục duy trì” – ông Trường cho biết.

Ngoài ra, việc thực hiện các đơn hàng mùa hè của ngành lại vào đúng mùa khô – mùa phải tiết giảm điện. Dệt may hiện lại đang dịch chuyển nhiều về khu vực miền Trung, nông thôn, trong khi khu vực này lại chiếm tỷ lệ bị cắt điện rất lớn.

Bài toán xuất - nhập

Ngành dệt may, sợi đang đối mặt với một nghịch lý, trong khi các DN may mặc phải nhập khẩu vải thì các DN xơ sợi lại đang xuất khẩu một lượng lớn. Sợi sản xuất ra hiện nay 2/3 phải xuất khẩu. Trong khi ngành may lại phải nhập tới 5,3 tỷ USD tiền vải từ nước ngoài (khoảng 70%).

Giải thích nghịch lý này, ông Lê Tiến Trường cho rằng, suất đầu tư cho dệt rất lớn nên trong tình hình khó khăn hiện nay không thể tiếp tục đầu tư.

Ngoài ra, theo ông Nguyễn Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội bông sợi, “nút thắt cổ chai” này của ngành dệt may Việt Nam vẫn phải chịu dài dài. Bởi, công nghiệp dệt sợi, in, nhuộm trong nước hiện rất yếu.

Ông Trường cho biết, hiện tại giá nguyên liệu trên thế giới rất bất ổn. Lịch sử chưa bao giờ có chuyện giá bông lên tới 5,2 USD/kg, nếu so với mức bình thường nhất đã tăng gần 300% (chỉ khoảng 1,8-1,9 USD). Hiện tại đang là 4,8 USD/kg. “Nếu giá này có những biến động ngược chiều thì doanh nghiệp gặp nhiều rủi ro vì doanh nghiệp tồn ít nhất khoảng 3-4 tháng lượng bông”.

Ông Trường dẫn chứng: “Giá giảm 1,5 đến 2 USD/kg, quay trở lại mức hơn 3 USD như năm 2010 thì thiệt hại về nguyên liệu cho doanh nghiệp dệt may làm sợi, làm vải sẽ rất lớn. Trong khi giá đơn hàng đã ký với đối tác nước ngoài từ trước không thể đàm phán lại được, nếu muốn đàm phán giá mới, phải chờ đến 6 tháng nữa”.

Một lo ngại nữa được ông Trường và các doanh nghiệp dệt may luôn nhắc đến là vấn đề tỷ giá. Theo tính toán của ông Phan Văn Kiệt, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Cổ phần may Việt Tiến thì với những doanh nghiệp xuất khẩu 50% sản lượng, lượng ngoại tệ USD đem về sau khi bán đi, đủ trang trải các chi phí về lao động./.