Động đất và sự an toàn của những tòa nhà ở Hà Nội
Theo Chánh thanh tra Sở Xây dựng, chưa phát hiện trường hợp nào vi phạm những quy định về phòng tránh động đất
Khả năng kháng chấn của các công trình cao tầng ở Hà Nội là vấn đề mà dư luận quan tâm sau trận động đất mạnh 9 độ richter vừa xảy ra tại Nhật Bản. Vậy độ an toàn của những toà nhà cao tầng tại Thủ đô ở mức nào khi Viện Vật lý địa cầu dự báo, trong tương lai Hà Nội có thể xảy ra động đất với cường độ từ 6,1 đến 6,5 độ richter, tương đương cấp 7, cấp 8?
Năm 2006, Bộ Xây dựng ban hành tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam về thiết kế công trình chịu tác động của động đất; nhưng trước đó 6 năm, Sở Xây dựng Hà Nội đã có quy định các công trình cao tầng phải đảm bảo khả năng kháng chấn để đối phó với động đất từ cấp 7 trở lên. Ông Trần Chủng - nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, công trình xây dựng nói chung và nhà cao tầng ở Hà Nội nói riêng đều phải tuân theo yêu cầu khắt khe về khả năng chịu tác động của động đất với độ an toàn dư ra 1 cấp, có nghĩa là công trình chịu được động đất cấp 7 thì động đất lớn hơn cấp 7 tòa nhà vẫn an toàn. Do vậy, không có chuyện đổ, sập trừ trường hợp động đất trên cấp 8 và có thêm những biến cố hy hữu.
Còn theo ông Phan Văn Bảo, Chánh thanh tra Sở Xây dựng thì qua kiểm tra chưa phát hiện trường hợp nào vi phạm những quy định về phòng tránh động đất: “Nhà chung cư được triển khai xây dựng qua rất nhiều khâu, đầu tiên là tư vấn thiết kế theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, có những công trình được xây dựng bằng vốn ngân sách phải qua đơn vị thẩm định. Chúng tôi kiểm tra căn cứ vào những hồ sơ được duyệt. Thanh tra kết hợp kiểm tra về chất lượng công trình, hồ sơ thiết kế, chưa thấy phát hiện trường hợp nào sai phạm ”.
Theo 1 số chuyên gia đầu ngành của Viện Vật lý địa cầu thì đặc điểm địa chất và tần suất xảy ra dư chấn động đất ở Hà Nội vẫn cho phép xây dựng những tòa nhà cao tầng. Vấn đề là các đơn vị xây dựng phải bảo đảm về kỹ thuật và chất lượng, nếu để xảy ra tình trạng “rút ruột công trình” sẽ gây ảnh hưởng đến khả năng kháng chấn của tòa nhà.
Bên cạnh đó, ở Hà Nội hiện tồn tại nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật như cầu, cống, thông tin liên lạc trước đây chưa xét đến tác động của động đất và lo ngại hơn cả là thành phố còn khoảng 1 triệu mét vuông nhà chung cư cũ, xuống cấp, nếu xảy ra động đất sẽ gây thiệt hại lớn. Về vấn đề này, theo Tiến sỹ Nguyễn Sinh Minh, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ và kinh tế xây dựng Hà Nội: “Đối với những chung cư cũ, để phòng tránh, khắc phục hậu quả khi có động đất xảy ra, thành phố nên xây dựng kế hoạch ứng xử, cứu hộ, đồng thời rà soát thống kê những khu nhà xuống cấp không đảm bảo để có phương án xử lý kịp thời”.
Ngay khi thảm họa động đất và sóng thần xảy ra tại một số nước, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội ban hành kế hoạch phòng, tránh động đất. Trong đó, yêu cầu Sở Xây dựng giám sát việc thực hiện tiêu chuẩn công trình cao tầng; khuyến cáo người dân khi xây dựng công trình cần tính đến tác động của động đất; đồng thời yêu cầu thống kê các khu nhà yếu, từ đó, xây dựng kế hoạch cải tạo để đảm bảo bền vững, an toàn trước mức độ ảnh hưởng nhất định của động đất. Thực hiện kế hoạch của thành phố, nhiều sở, ngành, quận, huyện tăng cường các điều kiện nhằm giảm thiểu thiệt hại do động đất gây ra và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng, khắc phục tư tưởng chủ quan.
Động đất là một thảm họa khủng khiếp, diễn ra bất ngờ, chỉ trong vài giây cả một thành phố có thể sụp đổ hoàn toàn, cả một khu vực có thể sụt lún hàng mét. Minh chứng gần đây nhất là thảm họa động đất và sóng thần liên tiếp xảy ra tại Nhật Bản. Trong khi đó, các nhà khoa học vẫn chưa thể dự báo chính xác địa điểm, cường độ và thời điểm xảy ra động đất. Do vậy việc chuẩn bị các điều kiện; trong đó xây dựng những công trình chất lượng cao, kết cấu vững chắc sẽ góp phần giảm thiệt hại nếu động đất xảy ra.
Cách đây 4 năm, ngay sau khi Hà Nội có những dư chấn cấp ba của một trận động đất xảy ra từ vùng Bắc Lào, Chính phủ đã ban hành quy chế phòng tránh động đất và sóng thần. Thực hiện quy chế này là nhiệm vụ không chỉ riêng Hà Nội mà của tất cả các tỉnh, thành trong cả nước./.