Doanh nghiệp đứng trước sức ép phải cơ cấu lại hoạt động

Đó là thông tin về xu hướng mua bán - sáp nhập công ty (M&A) tại Việt Nam trong 5 đến 10 năm tới được đưa ra tại Hội thảo "M&A Việt Nam 2009: kinh nghiệm và cơ hội" do Báo Đầu tư, Vụ Pháp chế (Bộ Kế hoạch-Đầu tư) và Công ty Avalue Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 11/6 tại Hà Nội. Xu hướng này được đánh giá: Vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với hoạt động M&A tại Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Bích Đạt nhấn mạnh, bước sang năm 2009, tác động của suy thoái toàn cầu đã ảnh hưởng rõ nét hơn đến kinh tế Việt Nam; làm giảm tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu đồng thời xuất hiện nguy cơ một bộ phận lao động mất việc làm do một số doanh nghiệp (DN) thu hẹp qui mô sản xuất làm gia tăng áp lực với nền kinh tế xã hội.

Trong bối cảnh, sức ép phải cơ cấu lại hoạt động đầu tư và quản trị DN để tồn tại và phát triển ngày càng gia tăng thì hoạt động M&A ngày càng được đẩy mạnh và đa dạng về hình thức.

Mặc dù trong những năm qua hoạt động M&A đã diễn ra tại Việt Nam với giá trị lên tới hàng tỷ USD; tuy nhiên, hoạt động này vẫn là vấn đề mới mẻ ở Việt Nam, tiềm ẩn những nguy cơ về việc thâu tóm thị trường và cạnh tranh không lành mạnh. Xu hướng phát triển M&A càng tăng cả về quy mô, hình thức và tính chất đang đòi hỏi chính sách, pháp luật về M&A không ngừng phải hoàn thiện để có thể dẫn tới thành công mang lại lợi ích cho DN và cộng đồng.

Các số liệu công bố tại hội thảo cho thấy, năm 2007 tại Việt Nam có khoảng hơn 90 vụ sáp nhập và mua lại với giá trị giao dịch hơn 1,7 tỷ USD; năm 2008 có khoảng 40 vụ với giá trị gần 350 triệu USD. Tuy nhiên, theo ông Dominic Scriven (Công ty Dragon Capital), nhiều trường hợp trong số này không thật sự là M&A mà chỉ là đầu tư tài chính đơn thuần.

Ông Dominic Scriven cho biết: Số vụ M&A trên thế giới cũng như ở Việt Nam tăng cao trong những năm qua nhưng hiện đang chững lại do khủng hoảng kinh tế. Giá trị mang lại từ M&A đó là: Giải quyết tình trạng thừa công suất, thâm nhập thị trường đang bị chia cắt, mở rộng thị trường hoặc sản phẩm, nghiên cứu phát triển sản phẩm, thâm nhập vào một ngành mới. Tuy nhiên, tỷ lệ thành công của các vụ M&A hiện nay đang còn thấp và hơn một nửa các vụ M&A không tạo ra giá trị gia tăng. Nguyên nhân thất bại chủ yếu là do không định giá chính xác, các khoản nợ bị tăng đột biến, mâu thuẫn về quản trị, quy mô qua lớn, thiếu hòa nhập...

Ông Dominic Scriven cho rằng trở ngại của M&A tại Việt Nam là do pháp luật chưa đầy đủ và chưa khớp nhau; người Việt Nam chưa quen với M&A; thông tin tài chính thiếu minh bạch, chất lượng thấp; thông tin giao dịch giữa các bên liên quan cũng thiếu minh bạch, cấu trúc công ty không rõ ràng, thủ tục cấp phép và sửa giấy phép chậm và rườm rà. Sáu nguyên tắc để thành công M&A được đưa ra là: Chọn đúng đối tượng, thương lượng giá hợp lý, tìm hiểu kỹ về các thay đổi trong quy định pháp luật, quản lý hợp lý việc sáp nhập, quản lý hợp lý các thay đổi về tổ chức chuẩn bị ký trước khi M&A và tránh trì hoãn.

Với nhiều tham luận về M&A, hội thảo tập trung vào các vấn đề như kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam, một số vấn đề pháp lý trong giao dịch M&A, hoạt động rà soát trong giao dịch, kinh nghiệm giao dịch của một số doanh nghiệm, tổng quan M&A tại Việt Nam và xu hướng phát triển...

Các nhà tổ chức khẳng định: Bộ KHĐT sẽ tiếp tục phối hợp với chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh của nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, trong đó có hoạt động M&A. Hội thảo chuyên nghiệp đầu tiên về M&A này chính là cầu nối hữu ích giữa cơ quan nhà nước, các nhà tư vấn với các nhà đầu tư để hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo ra môi trường hoạt động hấp dẫn đối với đầu tư nói chung và M&A nói riêng; từ đó thúc đẩy các doanh nghiệp cơ cấu lại hoạt động sản xuất, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới./.