Đòi hỏi tất yếu để phát triển
Việc cơ cấu lại ngân hàng là một đòi hỏi cấp bách. Cần loại bỏ một số ngân hàng yếu kém về năng lực tài chính và quản lý.
- Bảo đảm thanh khoản cho từng tổ chức tín dụng
- Tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng
Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3, khoá XI và trong báo cáo về tình hình kinh tế xã hội của Chính phủ trình bày trước Quốc hội, vấn đề cơ cấu lại nền kinh tế, trong đó có tái cấu trúc hệ thống tài chính, ngân hàng được coi là bước đột phá để phát triển đất nước trong những năm tới. Quyết định này dựa trên thực tế yếu kém của hệ thống ngân hàng ở nước ta hiện nay và những tác động do cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính vừa qua trên thế giới.
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến cuối năm 2010, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã có: 1 ngân hàng phát triển, 1 ngân hàng chính sách xã hội, 5 ngân hàng thương mại Nhà nước, 37 ngân hàng thương mại cổ phần, 50 chi nhánh ngân hàng nước ngoài, 5 ngân hàng 100% vốn nước ngoài, 5 ngân hàng liên doanh, 18 công ty tài chính, 12 công ty cho thuê tài chính, 1 quỹ tín dụng nhân dân Trung ương, hơn 1.000 quỹ tín dụng nhân dân cơ sở, 1 tổ chức tài chính vi mô.
Theo ông Quách Mạnh Hào, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần chứng khoán Thăng Long, trong một thời gian quá dài, Việt Nam đã phát triển ngành ngân hàng theo nghĩa mở rộng về chiều ngang mà không có sự tập trung cải tiến, nâng cao chất lượng liên quan tới chất lượng dịch vụ ngân hàng cũng như vấn đề quản trị rủi ro.
“Việc có quá nhiều ngân hàng nhỏ, trong khi các ngân hàng một thời gian dài lại tập trung trên thị trường 2 (tức là không phải thị trường ra dân cư và nền kinh tế). Đó không phải là hoạt động của các ngân hàng, nói cách khác, chúng ta đã để một giai đoạn khá dài các ngân hàng không phục vụ cho nền kinh tế. Đây là thời điểm chúng ta cần cương quyết để loại bỏ những ngân hàng không thực sự là ngân hàng theo đúng nghĩa này”, ông Hào phân tích.
Theo đánh giá của NHNN, hệ thống ngân hàng Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Đó là sự thiếu tính ổn định, tiềm ẩn nhiều rủi ro gây mất an toàn, dễ bị tổn thương mỗi khi môi trường kinh doanh biến động bất lợi. Những hạn chế này xuất phát từ điểm yếu trong cạnh tranh, năng lực tài chính, quản trị công nghệ, nhân lực.
“Rủi ro thanh khoản” là cụm từ mà nhiều chuyên gia trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng thường nhắc đến trong thời gian gần đây. Việc NHNN áp dụng chặt chẽ các quy định trong việc huy động và cho vay đã khiến không ít ngân hàng nhỏ buộc phải vay vốn qua thị trường mở hay các định chế tài chính khác để hoạt động, dẫn đến việc phát triển tổng tài sản không ổn định. Vì vậy, đối với hệ thống ngân hàng, cải tổ là một vấn đề cấp thiết.
Bà Vũ Thị Hải Phượng, Phó Tổng Giám đốc NHTMCP Quân đội cho rằng: “Bản thân các Ngân hàng nhỏ không yếu. Tuy nhiên, trong điều kiện mới, đòi hỏi các ngân hàng phải có tiềm lực lớn hơn, cũng như mạng lưới rộng hơn, nên xu hướng sáp nhập và mua bán không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà còn diễn ra ở trên thế giới. Tôi nghĩ, hệ thống ngân hàng sáp nhập cũng là hợp với xu hướng”.
Vấn đề tái cơ cấu ngân hàng được nhiều chuyên gia nói tới gần đây, đặc biệt từ sau cuộc khủng hoảng tài chính thế giới và suy thoái kinh tế toàn cầu khiến nhiều ngân hàng quy mô lớn của thế giới sụp đổ. Tiến sĩ Vũ Viết Ngoạn - Chủ tịch Ủy ban giám sát tài chính quốc gia khẳng định: Cơ cấu lại hệ thống tài chính, ngân hàng là một xu hướng tất yếu và nó mang tính quy luật sau một quá trình phát triển.
“Một số ngân hàng yếu kém về năng lực tài chính và quản lý không nên duy trì. Thay đổi điều này có nhiều cách, trong đó có việc các ngân hàng có thể hợp nhất với nhau”, ông Vũ Viết Ngoạn nói.
Trong những năm sắp tới, chính sách tiền tệ vẫn sẽ được Chính phủ điều hành thắt chặt. Mục tiêu hàng đầu được nhấn mạnh giai đoạn này là ổn định giá trị sức mua của tiền đồng Việt Nam, tăng trưởng tín dụng không quá 3 lần tốc độ tăng GDP hàng năm, kiểm soát tăng tổng phương tiện thanh toán tương thích với tốc độ tăng trưởng kinh tế theo hướng giữ ở mức thấp để kiềm chế tăng chỉ số giá tiêu dùng CPI. Do đó, việc cơ cấu lại ngân hàng là một đòi hỏi cấp bách. Tuy nhiên, tái cơ cấu cần phải thực hiện như thế nào để các ngân hàng thương mại phát triển mạnh mẽ, bền vững là vấn đề cần nghiên cứu kỹ lưỡng./.