Dự thảo Quy hoạch điện VIII đang lặp lại bài học thất bại

VOV.VN - Quy hoạch điện trước đây đã không dự báo đúng sự phát triển của năng lượng tái tạo, dẫn tới sự bị động và không đồng bộ giữa chính sách với thị trường, quy hoạch nguồn và lưới gây ra những bất cập như hiện nay.

Mới đây, nhóm 10 liên minh, tổ chức đại diện hơn 200 nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng sạch, bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng, chống biến đổi khí hậu đã có văn bản góp ý một số nội dung trong bản Dự thảo Quy hoạch Điện VIII của Bộ Công Thương đưa ra hồi đầu tháng 9/2021. Trong đó, nhóm các tổ chức này lưu ý đặc biệt đến việc loại bỏ các dự án điện than chưa triển khai xây dựng khỏi Quy hoạch, đồng thời có giải pháp để phát triển năng lượng tái tạo (NLTT).

Thể hiện “những bước lùi” 

Nhóm các tổ chức này cho rằng, Dự thảo Quy hoạch điện VIII mới vẫn vạch ra lộ trình phát triển điện đi ngược xu thế của thế giới. Việc tiếp tục phát triển mạnh điện than mới trong 10 năm tới đặt Việt Nam vào nhóm số ít các quốc gia đi ngược với nỗ lực chung của toàn cầu trong cắt giảm nhiên liệu hóa thạch. Trong khi đó Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, phát triển năng lượng xanh và bền vững của Việt Nam là chủ trương của Đảng, nhà nước và cũng là khát vọng chung của toàn thể nhân dân. Điều này cần được phản ánh trong Quy hoạch điện Quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quy hoạch Điện VIII) hiện đang được Bộ Công Thương chỉnh sửa và chuẩn bị trình lên Chính phủ phê duyệt.

“Bản dự thảo Quy hoạch Điện VIII mới ngày 5/9/2021 thể hiện sự tụt hậu so với xu hướng phát triển năng lượng xanh, sạch của thế giới, khi vẫn tiếp tục định hình tương lai năng lượng của Việt Nam phụ thuộc lớn vào nhiên liệu hóa thạch đồng thời kìm hãm sự phát triển của NLTT. Thậm chí, bản thảo lần này thể hiện “những bước lùi” so với bản dự thảo tháng 3/2021 khi tăng thêm khoảng 3.000 MW điện than và giảm khoảng 8.000 MW điện tái tạo vào năm 2030. Như vậy, trong 10 năm tới, công suất điện than mới sẽ tăng thêm gần 20.000 MW, trong khi đó, điện mặt trời chỉ tăng thêm khoảng 2.000 MW và không phát triển điện gió ngoài khơi”, Nhóm các tổ chức chỉ rõ.

Ngoài ra, nhóm các tổ chức cũng khẳng định, việc hạn chế phát triển NLTT trong 10 năm tới sẽ khiến Việt Nam tụt hậu xa so với sự tiến bộ khoa học công nghệ năng lượng của thế giới. Trong khi nhiều quốc gia đang nắm bắt cơ hội và đẩy nhanh ứng dụng các giải pháp công nghệ để tối đa hóa lợi thế của NLTT như tích trữ năng lượng, lưới điện thông minh, năng lượng tái tạo phân tán và kết hợp với nông nghiệp, giao thông, sản xuất hydrogen... thì trong Quy hoạch Điện VIII lại chọn phương án kiềm chế NLTT và chưa có lộ trình thúc đẩy ứng dụng những tiến bộ này.

“Hiện nay, sự phát triển của công nghệ năng lượng đang diễn ra rất nhanh, rất cần một tầm nhìn chiến lược, khả năng dự báo và những bước đi đột phá về chính sách để đón bắt cơ hội mới. Tuy nhiên, dự thảo hiện tại không thể hiện được điều này và đang lặp lại bài học thất bại của các quy hoạch điện trước đây, khi cách đây 5 năm không dự báo đúng sự phát triển của NLTT, dẫn tới sự bị động và không đồng bộ giữa chính sách với thị trường, quy hoạch nguồn và lưới, gây ra những bất cập như hiện nay”, góp ý nêu rõ.

Mất cơ hội thu hút vốn đầu tư

Đề cập đến lộ trình phát triển nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII, Nhóm các tổ chức chỉ rõ, việc các dự án điện than được tiếp tục là sự lựa chọn đắt đỏ, gây ra các hệ lụy cho nền kinh tế nói chung và không khả thi để triển khai. Hầu hết các dự án điện than mới sẽ sử dụng nguồn than nhập khẩu, trong khi đó giá than đang tăng phi mã.

Thực tế giá than 6 tháng đầu năm 2020 đã là 98,8 USD/tấn, đến năm nay đã tăng lên 159,7 USD/tấn có nghĩa là tăng 150%. Trong khi đó giá than được dự báo trong dự thảo vào năm 2030 chỉ ở mức 75 USD/tấn. Như vậy giá sản xuất điện than đưa ra trong dự thảo đang thấp hơn so với thực tế. Nếu tính cả chi phí ngoại biên (chi phí môi trường sức khỏe) giá sản xuất điện than có thể tăng thêm 5 UScent/kWh nữa, tương đương 15-16 UScent/kWh, đắt hơn tất cả các loại hình NLTT.

Đáng lưu ý, với tỷ trọng điện hóa thạch cao, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sẽ phải đối mặt với thuế carbon của các nước phát triển và mất đi ưu thế cạnh tranh. Đồng thời, Việt Nam sẽ đánh mất cơ hội thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài từ các doanh nghiệp FDI có nhu cầu sử dụng điện sạch và theo đuổi mục tiêu trung hòa carbon mà họ cam kết.

Trên thực tế, bài học từ Quy hoạch điện VII điều chỉnh đã cho thấy hàng loạt dự án điện than chậm tiến độ do khó tiếp cận tài chính. Khó khăn này sẽ ngày càng gia tăng khi nhiều quốc gia đã cam kết loại bỏ nhiệt điện than, phong trào thoái vốn khỏi nhiên liệu hóa thạch ngày càng mạnh mẽ và những quốc gia còn lại cuối cùng trong nhóm hỗ trợ phát triển điện than cũng đã tuyên bố dừng cấp tài chính hoặc chuyển hướng đầu tư sang năng lượng sạch.

“Bộ Công Thương cần đưa ra khỏi quy hoạch các dự án điện than chưa triển khai xây dựng; đồng thời ưu tiên các giải pháp chính sách để tháo gỡ khó khăn trước mắt và đẩy mạnh phát triển NLTT bền vững trong tương lai. Chúng tôi cam kết sẵn sàng huy động trí tuệ và kiến thức chuyên môn, đóng góp tự nguyện và đồng hành cùng với Bộ Công Thương và các cơ quan hữu quan trong việc chỉnh sửa và hoàn thiện Dự thảo Quy hoạch điện VIII nhằm đạt các yêu cầu đề ra để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt”, Nhóm các tổ chức kiến nghị./.

Tin liên quan

Quy hoạch điện VIII cần cơ chế thu hút vốn đầu tư
Quy hoạch điện VIII cần cơ chế thu hút vốn đầu tư

VOV.VN - Với mức đầu tư lớn nên để thực hiện quy hoạch cần cơ chế để huy động được sự tham gia của các thành phần kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân.

Quy hoạch điện VIII cần cơ chế thu hút vốn đầu tư

Quy hoạch điện VIII cần cơ chế thu hút vốn đầu tư

VOV.VN - Với mức đầu tư lớn nên để thực hiện quy hoạch cần cơ chế để huy động được sự tham gia của các thành phần kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân.

Bộ Công Thương phản hồi các góp ý Dự thảo Quy hoạch điện VIII
Bộ Công Thương phản hồi các góp ý Dự thảo Quy hoạch điện VIII

VOV.VN - Bộ Công Thương vừa có những phản hồi giải trình các ý kiến góp ý của các Bộ, ngành, doanh nghiệp và địa phương về Dự thảo Quy hoạch điện VIII.

Bộ Công Thương phản hồi các góp ý Dự thảo Quy hoạch điện VIII

Bộ Công Thương phản hồi các góp ý Dự thảo Quy hoạch điện VIII

VOV.VN - Bộ Công Thương vừa có những phản hồi giải trình các ý kiến góp ý của các Bộ, ngành, doanh nghiệp và địa phương về Dự thảo Quy hoạch điện VIII.

Quy hoạch điện VIII: Phương án huy động vốn còn nhiều băn khoăn
Quy hoạch điện VIII: Phương án huy động vốn còn nhiều băn khoăn

VOV.VN - Việc huy động nguồn vốn lớn cho đầu tư điện lực các giai đoạn từ nay đến năm 2045 là vấn đề đặt ra nhiều băn khoăn, lo ngại về tính hợp lý, khả thi.

Quy hoạch điện VIII: Phương án huy động vốn còn nhiều băn khoăn

Quy hoạch điện VIII: Phương án huy động vốn còn nhiều băn khoăn

VOV.VN - Việc huy động nguồn vốn lớn cho đầu tư điện lực các giai đoạn từ nay đến năm 2045 là vấn đề đặt ra nhiều băn khoăn, lo ngại về tính hợp lý, khả thi.

Quy hoạch điện VIII vẫn quá chú trọng nhiệt điện than
Quy hoạch điện VIII vẫn quá chú trọng nhiệt điện than

VOV.VN - Cơ cấu nhiệt điện than vẫn được duy trì cho tới năm 2050 trong khi nhiều lợi thế về nguồn năng lượng tái tạo chưa được tận dụng, khai thác đúng mức.

Quy hoạch điện VIII vẫn quá chú trọng nhiệt điện than

Quy hoạch điện VIII vẫn quá chú trọng nhiệt điện than

VOV.VN - Cơ cấu nhiệt điện than vẫn được duy trì cho tới năm 2050 trong khi nhiều lợi thế về nguồn năng lượng tái tạo chưa được tận dụng, khai thác đúng mức.

Lo ngại giá điện tăng khi chi phí sản xuất điện theo Quy hoạch điện VIII tăng?
Lo ngại giá điện tăng khi chi phí sản xuất điện theo Quy hoạch điện VIII tăng?

VOV.VN - Khi chi phí cho nguồn và lưới điện tăng lên dẫn đến chi phí sản xuất điện sẽ tăng theo, điều này có thể tác động lớn đến giá điện thời gian tới.

Lo ngại giá điện tăng khi chi phí sản xuất điện theo Quy hoạch điện VIII tăng?

Lo ngại giá điện tăng khi chi phí sản xuất điện theo Quy hoạch điện VIII tăng?

VOV.VN - Khi chi phí cho nguồn và lưới điện tăng lên dẫn đến chi phí sản xuất điện sẽ tăng theo, điều này có thể tác động lớn đến giá điện thời gian tới.

Quy hoạch điện VIII: Truyền tải điện sẽ có nhiều thay đổi
Quy hoạch điện VIII: Truyền tải điện sẽ có nhiều thay đổi

VOV.VN - Thay vì truyền tải điện từ miền Bắc vào miền Nam như những năm qua, chiều truyền tải có xu hướng thay đổi dần theo chiều ngược lại.

Quy hoạch điện VIII: Truyền tải điện sẽ có nhiều thay đổi

Quy hoạch điện VIII: Truyền tải điện sẽ có nhiều thay đổi

VOV.VN - Thay vì truyền tải điện từ miền Bắc vào miền Nam như những năm qua, chiều truyền tải có xu hướng thay đổi dần theo chiều ngược lại.