Kỷ niệm 72 năm ngày Truyền thống công nhân mỏ 12/11:
Giấc mơ về một đỉnh cao

Nếu như 10 năm trước, mục tiêu phấn đấu đưa ngành Than thành một tập đoàn kinh tế đa ngành chỉ thầm được xem như một giấc mơ thì giờ đây, sau gần một thập niên đi qua, dự cảm kia đã hoàn toàn là hiện thực. Hơn cả giấc mơ, lộ trình phát triển của Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) là lộ trình về một đỉnh cao.

 Chỉ số nhích dần

Năm 2008, sản lượng than khai thác của TKV sẽ đạt 45 triệu tấn. Bóc đất đá 252 triệu m3. Đào lò chuẩn bị 252.000m. Doanh thu từ than khoảng 30.000 tỷ đồng, chiếm 67% tổng nguồn thu toàn tập đoàn. Phần còn lại là doanh thu của các ngành công nghiệp trực thuộc, bao gồm: khoáng sản, sản xuất cơ khí, vật liệu nổ, điện lực, thương mại - du lịch và cảng biển. Nhìn toàn cục, các chỉ số kinh tế cơ bản của TKV đều nhích dần một cách ổn định và rõ rệt. Riêng về  than, năm 2008, sản lượng khai thác  tăng 2 triệu tấn so với năm 2007. Các ngành công nghiệp khác đều có những bước đột phá mạnh mẽ. Hiện tại 2 nhà máy nhiệt điện của TKV mỗi năm đã sản xuất 1,350 tỷ kWh điện hòa vào lưới quốc gia. Năm 2009, sẽ có thêm 5 nhà máy nhiệt điện với tổng công suất 1300MW đồng loạt khởi công. Ngành cơ khí mỏ cũng đạt được những tiến bộ chưa từng có. Đó là chế tạo, lắp ráp một năm trên 500 xe vận tải trung xa cung cấp cho thị trường trong nước; các loại máy xúc có dung tích gầu lớn; các loại dàn chống thủy lực dùng cho khai thác hầm lò. Cũng ở thời điểm này, ngành công nhiệp đóng tàu của TKV mỗi năm đã đóng lắp trên 20 con tàu trọng tải trung bình 8.700DWT và đã đủ năng lực thi công loại tàu 15.000DWT. Cũng trên nền tảng phát triển của than, TKV đang mở rộng cương vực sang một số ngành khoáng sản mới như sản xuất kẽm (Thái Nguyên), thiếc (Cao Bằng), sắt (Hà Tĩnh), boxit (Đắc Nông - Lâm Đồng), ti tan (miền Trung). Năm 2008 cũng là năm  cơ sở sản xuất tinh quặng đồng của TKV cho ra đời mẻ đồng thỏi đầu tiên với chất lượng cao và hứa hẹn mỗi năm sẽ cung cấp cho thị trường công nghiệp chế tạo trong nước 10.000 tấn đồng thỏi, khoảng 40.000 tấn tinh quặng.

Ông Bùi Văn Khích, Phó TGĐ TKV nhận định: "TKV cũng đang phải chịu sức ép rất lớn từ khủng hoảng tài chính toàn cầu. Giá than XK giảm từ 10 -15% và số hộ tiêu thụ trên thị trường quốc tế tháng 11/2008 giảm gần 50%, mặc dù vậy, mũi tên tăng trưởng của tập đoàn vẫn tiếp tục hướng lên. Bởi vì tầm vóc của TKV không phải là ngày hôm qua nữa. Tiềm lực của TKV hôm nay là tiềm lực của chính ngành Than được chuẩn bị một cách kỹ lưỡng từ 10 năm trước".

Nền móng của tương lai

Vào cuối thập niên này, lực lượng thợ mỏ của TKV đã lên tới 12 vạn người và lộ trình phát triển đã rất rõ ràng. Với tập đoàn này, công nghiệp than vẫn giữ vai trò số 1. Dự kiến vào năm 2010, sản lượng than khai thác toàn ngành sẽ đạt từ 48 - 50 triệu tấn. Đây là bước đệm quan trọng cho chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy các ngành công nghiệp trong nước phát triển vào thập niên tiếp theo. Tất nhiên không có con đường đi lên nào không có chông gai. Nhiều năm qua và ngay cả bây giờ, TKV vẫn liên tục phải đối mặt với hàng loạt khó khăn nội tại, khách quan về công nghệ, tài chính, môi trường... Những khó khăn trên buộc TKV phải vận động, bứt phá, tăng trưởng để tồn tại. Vì vậy, cơ chế quản lý, điều hành, tổ chức sản xuất - kinh doanh trên phạm vi toàn hệ thống không ngừng đổi mới, điều chỉnh phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Thực tế có thể nhìn thấy là hệ thống các mỏ nhỏ sau 10 năm được xóa bỏ gần như tuyệt đối. Cùng với các mô hình Cty mẹ, Cty con chủ động hoàn toàn trong hạch toán kinh tế độc lập và SX - KD - TKV đã mở rộng cửa cho các doanh nghiệp cơ sở xúc tiến đầu tư, đổi mới công nghệ một cách toàn diện tạo nên những bước tăng trưởng đột phá về hiệu quả kinh tế, tạo ra những cơ hội phát triển chưa từng có. Cũng có thể xem 10 năm đầu tiên của thế kỷ mới cũng chính là 10 năm TKV tập trung mọi nguồn lực cho công cuộc hiện đại hóa nhằm theo kịp tiến trình hội nhập. Đặc biệt những năm gần đây, trung bình mỗi năm, tập đoàn đã đầu tư vào hạ tầng và công nghệ không dưới 20.000 tỷ đồng. Vượt lên sự chao đảo của khủng hoảng tài chính quốc tế, uy tín của thương hiệu TKV dường như không thay đổi. Năm 2008, 2000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp do tập đoàn  phát hành cho mục đích đầu tư vẫn được mua hết. Lợi nhuận sau thuế của năm tài chính sóng gió này vẫn cầm chắc ở mức trên 800 tỷ đồng.

Trong cuộc đổi mới toàn diện hiện nay, TKV đang thu hẹp dần khu vực sản xuất than lộ thiên, chuyển sang khai thác hầm lò với quy mô từ 3 - 5 triệu tấn than/năm. Sau năm 2010, ít nhất sẽ có cùng lúc 8 mỏ hầm lò khai thác ở độ sâu từ -250 đến - 300m. Và để cải thiện môi trường, hiện tại TKV đã bắt đầu thiết lập xong cơ bản mạng giao thông chuyên dùng liên mỏ; và đang gấp rút xây dựng các cầu vượt cùng hệ thống băng tải ống vận chuyển than chuẩn bị thay thế hoàn toàn phương tiện ô tô. Một thông tin rất đáng lạc quan, là tại thời điểm hiện nay, tỷ suất lợi nhuận tính trên vốn chủ sở hữu của TKV vẫn luôn ở mức tăng trưởng 30%/năm. Nếu tính từ năm 2005 trở lại đây, mỗi năm nguồn vốn sở hữu của tập đoàn đều tăng từ 2 - 2,5 lần với số tuyệt đối từ 5.500 lên trên 13.000 tỷ đồng. Và chỉ số này, chính là câu chuyện về một giấc mơ đỉnh cao đang trở thành hiện thực đối với một tập đoàn năng lượng số 1 đất nước.