Giảm đầu tư công gắn với giải pháp thúc đẩy sản xuất

Thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đã đề ra một loạt những biện pháp, trong đó, tập trung vào 2 nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt, cắt giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách Nhà nước và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, khuyến khích xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu.

Phóng viên VOV phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Hồ Nghĩa Dũng về việc triển khai các nhiệm vụ trên.

PV: Thưa Bộ trưởng, về chính sách tài khóa thắt chặt, cắt giảm đầu tư công, Bộ sẽ chỉ đạo như thế nào trong những tháng còn lại của năm 2011, Bộ dự kiến sẽ cắt giảm bao nhiêu % chi tiêu thường xuyên?

Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng: Thực hiện Nghị quyết 11, chúng tôi đã xây dựng một chương trình hành động và triển khai trong toàn ngành. Có nhiều nội dung, nhưng đối với Bộ GTVT, nội dung quan trọng nhất là cắt giảm đầu tư công, bên cạnh đó là các giải pháp thúc đẩy sản xuất.

Để thực hiện, Bộ GTVT tập trung vào việc bố trí, triển khai kế hoạch xây dựng cơ bản theo hướng phải giảm so với những năm trước. Thực chất, khi chưa có Nghị quyết 11, Quốc hội cũng như Chính phủ đã bố trí chương trình, kế hoạch xây dựng cơ bản của ngành GTVT giảm rất nhiều so với trước đây theo tinh thần giảm đầu tư công. Vì thế, chúng tôi phải bố trí hợp lý để thực hiện các dự án theo Chương trình 171 của trái phiếu Chính phủ.

Trước mắt, Bộ tập trung dành ưu tiên thứ nhất đối với những dự án có thể hoàn thành trong năm 2011. Ưu tiên thứ 2 là những dự án đang xây dựng và có khả năng thuận tiện trong việc đầu tư và giải ngân. Còn lại, công việc quyết định đầu tư, khởi công các dự án mới đều phải dừng lại.

Chúng tôi bắt đầu triển khai chương trình này từ tháng 2, kế hoạch cụ thể đã được triển khai xuống tất cả các Ban Quản lý dự án, các nhà thầu thực hiện. Bên cạnh đó, công việc thúc đẩy sản xuất kinh doanh cũng được coi trọng. Tất cả các nguồn lực được bố trí đều tập trung ưu tiên cho công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị đầu tư thật kỹ, để khi có điều kiện thực hiện thì có thể triển khai dự án một cách nhanh nhất, nâng cao chất lượng của dự án.

Ngay từ đầu năm, chúng tôi đã lên kế hoạch cắt giảm 7 tỷ đồng chi phí chung. Trên tinh thần Nghị quyết 11, chúng tôi tiếp tục cắt giảm thêm 4 tỷ (tổng cộng khoảng 11 tỷ), khoảng 11% chi phí chung. Sắp tới Bộ sẽ đi kiểm tra việc thực hiện cụ thể tại các cơ sở.

PV: Việc cắt giảm đầu tư công, giảm chi tiêu thường xuyên như vậy liệu có ảnh hưởng hoặc mâu thuẫn với các mục tiêu sản xuất kinh doanh của ngành không, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng: Việc cắt giảm này thật sự cũng có ảnh hưởng và mâu thuẫn với đầu tư phát triển. Nếu trên quan điểm đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông như một khâu đột phá thì rõ ràng đây là một mâu thuẫn. Do vậy, trong quá trình thực hiện, chúng tôi phải đề ra các giải pháp để giảm tối đa những cản trở cho sự phát triển này.

Trên thực tế, việc cắt giảm đầu tư chủ yếu tập trung vào nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, do vậy phải tìm các nguồn khác để thúc đẩy và bù vào. Vốn ODA hàng năm chúng tôi tiếp nhận theo kế hoạch của Quốc hội giao khoảng 3.500 tỷ. Năm 2011, chúng tôi phấn đấu giải ngân vốn ODA cao gấp 2 - 3 lần (xấp xỉ 8.000 - 9.000 tỷ đồng).  Để giải ngân nguồn vốn ODA này, cần phải có vốn ngân sách đối ứng đủ.

Thứ 2 phải tiếp tục thực hiện các chương trình xã hội hóa về đầu tư phát triển, về kết cấu hạ tầng giao thông bên cạnh vốn ngân sách, vốn ODA, vốn trái phiếu Chính phủ… để thu hút của các nhà đầu tư theo hình thức BOT, BT, PPP, hợp tác công tư… Chúng tôi dự kiến năm nay phải đạt trên 10.000 tỷ vốn BOT, chiếm khoảng 30% tổng vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng giao thông toàn ngành. Đồng thời, đưa  hình thức đầu tư PPP, PB vào những dự án quy mô tương đối lớn như một số dự án đường cao tốc. Dự án cầu Cổ Chiên vừa qua cũng được triển khai theo hình thức Nhà nước và các doanh nghiệp cùng làm. Tới đây dự án đường cao tốc Phan Thiết -  TP HCM, hầm Đèo Cả… cũng được tập trung theo mô hình này. Làm sao để bên cạnh việc tiết giảm đầu tư công từ ngân sách Nhà nước thì các nguồn vốn xã hội hóa phải tăng mạnh để bù vào. 

PV: Nghị quyết 11 cũng nêu rõ, các Bộ, cơ quan, địa phương chưa tiến hành khởi công các công trình, dự án mới sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, trái phiếu Chính phủ. Nguồn vốn đó để đẩy nhanh tiến độ, tập trung hoàn thành các công trình quan trọng đã khởi công. Bộ sẽ triển khai công việc này như thế nào tại các công trình, dự án của mình để đạt hiệu quả cao nhất theo đúng tin thần chỉ đạo?

Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng: Như tôi đã nói, việc ảnh hưởng đến mục tiêu và tiến độ các dự án là có. Tuy nhiên, ảnh hưởng đó sẽ trực tiếp trong năm 2011. Về dài hạn, nếu chúng ta có cách làm tốt thì ảnh hưởng sẽ không lớn lắm, bởi một dự án, một chương trình của Bộ GTVT thường kéo dài từ 3 - 5 năm. Năm nay khó khăn thì chúng ta tiết giảm, cắt giảm năm nay.

Các dự án, công trình trong khi cắt giảm, chưa khởi công, chưa đầu tư mạnh thì phải tiếp tục thực hiện công việc chuẩn bị thật kỹ để nếu tình hình có chuyển biến tốt, lúc đó chúng ta tập trung đầu tư mạnh thì hoàn toàn có thể bù đáp khoảng thời gian bị chậm do năm nay chúng ta chưa thực hiện.

Vấn đề còn phụ thuộc vào diễn biến tình hình chung, tuy nhiên, về cơ bản vẫn phải chuẩn bị kỹ ngay từ bây giờ. Tôi khẳng định là có ảnh hưởng, nhưng chúng tôi sẽ tìm những giải pháp để giảm thiểu ảnh hưởng này. Tôi nghĩ rằng, nếu tình hình trong nước và thế giới có những chuyển biến tốt thì kế hoạch 3 năm, 5 năm của chúng ta sẽ không bị ảnh hưởng nhiều.

PV: Thưa Bộ trưởng, hiện nhiều dự án có vốn ODA được đầu tư một cách dàn trải, chi phí cho tư vấn giám sát nước ngoài quá cao (gấp 18 - 20 lần chi phí cho tư vấn giám sát trong nước), nhưng không hiệu quả, do bị áp đặt giá của nhà tài trợ. Bộ đã có kế hoạch tham mưu cho Chính phủ xem xét vấn đề này khi đàm phán với đối tác như thế nào?

Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng: Thực ra trong quá trình đàm phán với các nhà tài trợ, các nguồn vốn ODA kể cả song phương và đa phương từ ODA đến WB, ADB… câu chuyện này vẫn thường xảy ra. Có một vài điều kiện như chúng ta phải tiêu thụ nguyên, nhiên, vật liệu ở nước ngoài, hoặc chúng ta phải nhập theo các tư vấn nước ngoài. Trên thực tế lâu nay, việc này cũng cần thiết. Thứ nhất là một số nguyên, nhiên, vật liệu chúng ta chưa sản xuất được ở trong nước thì chúng ta phải chấp nhận nhập khẩu. Thứ 2 là trình độ về kỹ thuật, công nghệ chúng ta chưa đáp ứng được thì việc chúng ta phải sử dụng của nước ngoài là điều vẫn thường xảy ra.

Tuy nhiên, trong quá trình ngày càng trưởng thành, chúng tôi đã chú ý đến điều này và cũng đã tham mưu cho Chính phủ để cố gắng hơn trong việc đàm phán với các nhà tài trợ nước ngoài. Thứ nhất, các nguyên, nhiên, vật liệu trong nước sản xuất được phải được ưu tiên sử dụng. Việc này nhiều tổ chức tài trợ cũng thấy có lý và chấp nhận ở những mức độ khác nhau, tất nhiên chưa phải hoàn toàn, do bản thân họ cũng có cơ sở liên doanh sản xuất ở trong nước (như xi măng, kết cấu thép…) và họ ưu tiên sử dụng, chúng ta đã dung hòa được.

Thứ 2 về tư vấn, chúng ta đồng ý họ làm tư vấn giám sát, tư vấn thiết kế - đó là vai trò chủ trì, còn chúng ta tăng cường vai trò tham gia của chúng ta (nghĩa là anh chủ trì nhưng thuê hợp đồng với nhà tư vấn trong nước). Tất nhiên, trên thực tế, nhiều tư vấn đáp ứng được yêu cầu, nhưng cũng có tư vấn không đáp ứng được yêu cầu về chất lượng của nhà tài trợ. Chúng tôi đã đặt vấn đề cương quyết với các nhà tài trợ khi  sử dụng tư vấn phải sử dụng những tư vấn có tổ chức, hợp pháp theo quản lý của Bộ. Hạn chế tối đa và không được sử dụng tư vấn tự do để có sự quản lý đạt yêu cầu về giá cả và chất lượng. Những vấn đề này, chúng tôi đang cố gắng thực hiện ngày càng tốt hơn.

Xin cảm ơn Bộ trưởng!./.