Hạn chế “sách nhiễu" cho doanh nghiệp

Sau 1 năm thực hiện thủ tục thông quan điện tử tại các cửa khẩu của tỉnh Lạng Sơn, ông Nguyễn Công Trưởng, Cục trưởng Hải quan Lạng Sơn cho rằng, đây thực sự là một sự cải cách hành chính trong toàn ngành hải quan, đưa Hải quan Lạng Sơn nói riêng và Việt Nam nói chung tiến một bước dài để hội nhập với kinh tế thế giới. Phóng viên VOVNews đã có cuộc phỏng vấn ông Nguyễn Công Trưởng về vấn đề này.

PV: Thưa ông, Lạng Sơn là một trong những nơi tiên phong thực hiện thủ tục hải quan điện tử. Xin ông cho biết đánh giá của mình sau một năm chính thức thực hiện thủ tục này tại các cửa khẩu của Lạng Sơn?

Ông Nguyễn Công Trưởng: Tháng 12/2009, Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn đã chính thức triển khai thủ tục Hải quan điện tử tại  3 đơn vị hải quan gồm: Cửa khẩu công nghiệp Bắc Giang, Cửa khẩu Hữu Nghị và Ga Đường sắt quốc tế Đồng Đăng. Đến tháng 1/2010, chúng tôi triển khai tiếp 3 đơn vị còn lại là Chi cục Hải quan Chi Ma, Cốc Nam và Tân Thanh. Đến nay, 100% các đơn vị thuộc Cục Hải quan Lạng Sơn đã thực hiện tốt việc thông quan điện tử.

Hiện chúng tôi đang quản lý hơn 2.000 doanh nghiệp xuất nhập khẩu, trong đó có khoảng 475 doanh nghiệp đăng ký tham gia thực hiện thủ tục thông quan điện tử. Tính đến 12/12/2010, toàn Cục nộp ngân sách Nhà nước hơn 2.011 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ năm 2009 và vượt 140% kế hoạch được giao. Đến nay, kim ngạch thực hiện thông quan điện tử ở Lạng Sơn đạt gần 70% và lượng tờ khai cũng đạt khoảng 70%, vượt chỉ tiêu 50% của ngành và Bộ giao phó.

Kết quả sau 1 năm chính thức thực hiện thông quan điện tử đã giúp Cục Hải quan Lạng Sơn hoàn thành nhiệm vụ chính trị của đơn vị và góp phần vào việc triển khai các nhóm giải pháp ngăn chặn suy giảm kinh tế. Thành công của việc triển khai thủ tục hải quan điện tử có tác dụng lan tỏa, tác động đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, đến sự ghi nhận của toàn xã hội, từ đó cộng hưởng sự tham gia của toàn xã hội.

Theo tôi, thắng lợi lớn nhất trong thực hiện thủ tục hải quan điện tử là cải cách hành chính trong lĩnh vực hải quan. Thời gian thông quan nhanh hơn, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp đỡ được bức xúc, phiền hà và được khai báo ở bất cứ nơi đâu. Lực lượng hải quan ít tiếp xúc với doanh nghiệp thì ít gây phiền hà dẫn đến tiêu cực. Đây là những việc mà chúng tôi được các doanh nghiệp đồng tình ủng hộ cao.

Một điểm nữa là thông quan điện tử đã cải cách một bước về con người, trang thiết bị, cơ sở hạ tầng để hội nhập phát triển.

Ông Nguyễn Công Trưởng

PV

: Việc chuyển từ thủ tục hải quan truyền thống sang thủ tục hải quan điện tử mới chỉ thực hiện trong khoảng thời gian chưa dài, Hải quan Lạng Sơn đã gặp phải những khó khăn như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Công Trưởng: Đúng là trong thực hiện thủ tục hải quan điện tử, chúng tôi đã “được” rất nhiều nhưng khó khăn cũng không ít. Cũng từ việc hiện chúng tôi đang quản lý hơn 2.000 doanh nghiệp qua cửa khẩu Lạng Sơn và không phải tất cả các doanh nghiệp này nằm trên địa bàn tỉnh nên việc phổ biến, tuyên truyền, cài đặt phần mềm khai báo thủ tục thông quan điện tử cho các doanh nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn.

Thứ hai, thông quan điện tử còn là một vấn đề hết sức mới mẻ, chuyển từ thói quen làm việc theo phương pháp thủ công sang sử dụng phần mềm điện tử hiện đại nên việc thay đổi nhận thức, tư tưởng trong đội ngũ những người làm công tác này cũng là một thách thức.

Thứ ba là nếu riêng ngành Hải quan thực hiện cải cách hành chính thì chưa đủ mà phải có sự phối hợp của các cấp, các ngành, nhất là các lực lượng cửa khẩu. Ví dụ: khi một tờ khai hải quan được tiếp nhận và thông quan ngay trong 3-5 phút nhưng doanh nghiệp có khi cả ngày vẫn chưa thực hiện xong các khâu bốc xếp, vận chuyển… Lý do là nhiều yếu tố liên quan đến bến bãi, các chức năng quản lý cửa khẩu chưa được cải cách.

Một khó khăn nữa là vấn đề công nghệ thông tin và hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò nòng cốt trong việc thông quan đôi khi vẫn chưa được kiện toàn. Hệ thống phần mềm, hệ thống vận hành đôi khi vẫn chưa được thông suốt, phát sinh một số lỗi kỹ thuật. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đối tác quan trọng của cơ quan chưa quan tâm đầu tư cơ sở vật chất phục vụ việc khai báo thủ tục thông quan điện tử như: đường truyền còn thấp, cấu hình máy tình chưa đảm bảo… cũng gây những khó khăn nhất định.

PV: Vậy theo ông, trong năm 2011, ngành Hải quan cần có giải pháp gì để việc thông quan điện tử ngày càng đạt hiệu quả thiết thực?

Ông Nguyễn Công Trưởng: Theo tôi, đầu tiên là phải giải quyết các vấn đề về cơ chế chính sách liên quan đến công tác quản lý thực hiện thủ tục hải quan điện tử. Hiện nay, thông tin mới chỉ được kết nối trong nội bộ ngành Hải quan thì chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách của Nhà nước về Hải quan. Để tiến tới việc cải cách thông quan điện tử tự động hóa thì phải có hệ thống dữ liệu đồng bộ. Đó là việc phải có phần mềm cài đặt từ Tổng cục Hải quan nối với các địa phương, với các Bộ, ban, ngành thì mới quản lý được các thông tin từ doanh nghiệp.

Vì thế cải cách này mới chỉ là bước đầu và chúng tôi cho rằng cần chú trọng cả việc cải cách hành chính trong cán bộ hải quan và doanh nghiệp. Có như vậy thì thủ tục sẽ nhanh hơn, đơn giản và gọn nhẹ hơn, tạo điều kiện tốt hơn cho doanh nghiệp cũng như mang lại nhiều lợi ích hơn cho cơ quan quản lý.

Nhưng tôi vẫn cho rằng, điều cốt yếu để việc triển khai có thành công hay không thì quan trọng nhất vẫn là yếu tố con người. Chính vì vậy, chúng tôi xác định công tác triển khai phải nhất quán từ trên xuống dưới. Cán bộ thực thi nhiệm vụ phải được bồi dưỡng đào tạo, tập huấn, đặc biệt trong suy nghĩ và hành động phải có có trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ của mình.

PV: Xin cảm ơn ông./.