Hơn 60 tỷ USD – chỉ số niềm tin

Tính đến thời điểm này cả nước thu hút hơn 60 tỷ USD đầu tư nước ngoài – cao gấp gần 3 lần so với năm 2007. Với số vốn hơn 60 tỷ USD, FDI cũng là một trong những điểm sáng kinh tế lớn nhất của nền kinh tế nước ta năm nay.

Cái nhìn lạc quan từ các nhà đầu tư

Năm 2008, ước tính vốn đăng ký là hơn 61 tỷ USD. Điều này cho thấy, mặc dù cuộc khủng hoảng tài chính đã lan rộng toàn cầu nhưng các tập đoàn xuyên quốc gia vẫn chọn Việt Nam là điểm đến an toàn. Ấn tượng của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư không chỉ là một đất nước ổn định, vị trí địa lý thuận lợi, mà còn là tính trách nhiệm cao của Chính phủ, các ngành trong việc giải quyết các vướng mắc của nhà đầu tư, không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trong thời gian qua. Thời gian đăng ký kinh doanh, xét duyệt dự án đã được rút ngắn nhiều so với trước đây; việc phân cấp quản lý đầu tư cũng đã tạo cho nhà đầu tư dễ dàng, thuận tiện hơn trong việc nhận cấp phép đầu tư.

Điểm mới trong thu hút FDI năm nay là số dự án lớn và tính đồng đều của vốn FDI trong các vùng miền cao hơn so với các năm. Nhìn vào cơ cấu vốn đầu tư trong năm 2008 cho thấy, các dự án quy mô lớn, lên tới vài tỷ USD ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Bên cạnh đó, thay vì đầu tư chủ yếu vào các tỉnh, thành phố lớn, có lợi thế về địa lý, hạ tầng, FDI năm nay đã được lan tỏa rộng hơn, dàn đều hơn trong các vùng, miền. Theo thống kê của Cục đầu tư nước ngoài, năm nay, Ninh Thuận là địa phương dẫn đầu với 9,8 tỷ USD, chiếm 16,6% tổng vốn đăng ký của cả nước; tiếp đến là Bà Rịa-Vũng Tàu 9,3 tỷ USD; Hà Tĩnh và Thanh Hóa – hai tỉnh nghèo của cả nước nhưng cũng lần lượt đứng vị trí thứ 4 và thứ 5 trong thu hút FDI...

Nhận định về triển vọng đầu tư tại Việt Nam, ông Peter Ryder, Tổng giám đốc Indochina Capital, cho biết: “Sau khi nghiên cứu về môi trường đầu tư của Việt Nam chúng tôi đã quyết định đầu tư. Chúng tôi hiểu rằng hiện thị trường thế giới có nhiều khó khăn về tài chính, bất động sản nhưng chúng tôi tin rằng châu Á sẽ là khu vực đầu tiên phục hồi và trong đó Việt Nam sẽ là nước đầu tiên trong khu vực có sự khôi phục kinh tế mạnh mẽ và nhanh nhất. Đó là vì sao chúng tôi vẫn quyết định đầu tư vào thời điểm này”.

Các dự án FDI đi vào hoạt động đang ngày càng đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của nước ta. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu của khối doanh nghiệp này hơn 23 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh khó khăn chung hiện nay, Chính phủ đang có nhiều giải pháp tích cực hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, cũng cần quan tâm khối doanh nghiệp này. Việc làm này cho thấy, môi trường đầu tư nhất quán với các thành phần kinh tế và sự cởi mở của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư.

Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Khoan cho rằng: “FDI chiếm tỷ trọng rất cao trong đầu tư cũng như xuất khẩu của chúng ta. Nếu chúng ta giúp đỡ các nhà đầu tư tốt thì họ sẽ đóng góp cho chủ trương kích cầu, tiêu thụ nội địa của chúng ta rất lớn. Qua tiếp xúc với họ thì cái họ quan tâm nhiều nhất vẫn là cơ chế chính sách, thủ tục hành chính còn bất cập, càng xuống dưới địa phương càng có nhiều vấn đề. Do vậy cần làm quyết liệt yếu tố này, nhất là những khu tập trung đông nhà đầu tư. Thứ hai là năng lượng điện bị cắt nhiều và thiếu. Thứ 3 là quan tâm đến ưu đãi về thuế, lãi suất trong bối cảnh khó khăn này”.

Như nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan đề cập, những vướng mắc, rào cản trong triển khai các dự án vẫn còn là một trong những nguyên nhân khiến tốc độ giải ngân vẫn thấp. Tính chung năm nay cả nước giải ngân hơn 11 tỷ USD. Mặc dù tăng tới hơn 40% so với năm ngoái, nhưng vẫn còn là một con số khiêm tốn so với số vốn đăng ký.

Hiện tượng đầu tư “lệch” vào nhiều lĩnh vực như sân golf, bất động sản bên cạnh những lĩnh vực ít thu hút đầu tư như giáo dục, y tế, nông nghiệp, nông thôn... cũng là vấn đề “nóng” được xã hội quan tâm trong thời gian vừa qua. Thực tế việc phân cấp đã tạo sự thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nhưng cũng bộc lộ những hạn chế, các địa phương cạnh tranh trong thu hút FDI dẫn tới nguy cơ phá vỡ quy hoạch tổng thể vùng, miền. Rất may mắn là những tháng gần đây, nhiều địa phương đã nhìn nhận và chủ động cân đối lại cơ cấu vốn FDI như: nhiều tỉnh phía Nam đã tạm dừng thu hút FDI vào sân golf, nói không với các dự án có nguy cơ ô nhiễm môi trường cao. Đây là những quyết định mạnh dạn và được đông đảo người dân đồng tình ủng hộ.

Tuy nhiên, để tránh việc cạnh tranh không đáng có trong thu hút, rất cần nhìn nhận lại vấn đề phân cấp như thế nào cho hợp lý. Trao đổi với chúng tôi, đại diện nhiều địa phương cho rằng, để phân cấp tốt thì thực hiện 3 việc: một là hoàn thiện hệ thống quy hoạch ngành, vùng lĩnh vực trên cơ sở đó để địa phương xem xét cấp phép đầu tư. Thứ hai là hoàn thiện các hệ thống luật pháp, chính sách, hướng dẫn đầy đủ. Luật có, nghị định có nhưng thông tư hướng dẫn nhiều khi chậm. Và thứ 3 là chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu. Một vấn đề lưu tâm khác nữa là: tính liên kết của các địa phương, nhất là các tỉnh, thành phố liền kề trong xúc tiến thu hút đầu tư. Làm sao để tránh nhiều địa phương cùng kêu gọi, xúc tiến thu hút 1 nhà đầu tư lớn; tránh sự chồng chéo, có thông tin đầy đủ của mỗi địa phương khi xúc tiến để phân tích, tư vấn cho nhà đầu tư nắm rõ không những lợi thế, ưu điểm của tỉnh dự định đầu tư mà các thông tin chi tiết về các tỉnh lân cận cũng được thông tin một cách đầy đủ cũng là vấn đề cần được tính đến.

Gải ngân là nhiệm vụ trọng tâm năm 2009

Mới đây, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã xây dựng ba kịch bản thu hút FDI cho năm 2009 với cách nhìn khá thực tế. Theo đó, kịch bản cao nhất là vốn cam kết FDI sẽ tiếp tục duy trì ở mức tăng trưởng cao như hiện nay (60 tỷ USD). Dự báo này được xác định dựa trên việc hợp tác giữa Việt Nam và các đối tác mới, những đối tác ít chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng. Đó là những nhà đầu tư thuộc vùng Trung Đông. Kịch bản thứ hai là mức tăng trưởng FDI bằng 50% của năm 2008 (xấp xỉ 30 tỷ USD), căn cứ trên danh mục dự án tiềm năng đã được Chính phủ chấp thuận về nguyên tắc. Hiện có trên 50 dự án tiềm năng đang đàm phán với tổng vốn đăng ký trên 100 tỷ USD. Và kịch bản thứ ba đưa ra mức thu hút FDI khiêm tốn nhất: chỉ trên 10 tỷ USD, song, xét trong tương quan tình hình hiện tại thì đây lại được xem là phương án khả thi nhất. Điều quan trọng là tiếp tục tháo gỡ những rào cản, đẩy mạnh giải ngân nguồn vốn trong năm 2009.

Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Phan Hữu Thắng, cho biết: “Trước hết, chúng ta phải rà soát lại tình hình triển khai các dự án trên địa bàn để phân loại. Dự án nào bị đình trệ do thủ tục hành chính, phê duyệt quy hoạch thì chúng ta phải sớm khắc phục”.

Việc Việt Nam khó có thể duy trì được tốc độ thu hút FDI năm 2009 cao như năm 2007 và 2008 không có nghĩa là môi trường đầu tư và kinh doanh của Việt Nam kém hơn các năm trước mà do tác động chung của nền kinh tế toàn cầu đang có dấu hiệu xấu đi. Hơn nữa, đối với khả năng tiếp nhận của kinh tế hiện nay, theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, mỗi năm Việt Nam tiếp nhận một lượng vốn FDI từ 15-20 tỷ USD/năm để gối đầu cho các năm sau và giải ngân tiếp số vốn đăng ký còn lại sẽ tạo được sự phát triển hài hòa, không quá nóng trong thu hút đầu tư nước ngoài. Với quyết tâm của Chính phủ, các bộ ngành bằng những hành động cụ thể, sát sườn nhà đầu tư, chúng ta có thể hy vọng những bước tiến mới trong tiến độ giải ngân nguồn vốn này trong năm tới, góp phần thúc đẩy tăng trưởng chung của nền kinh tế./.