Khó kiểm soát nhập siêu ở mức 16%

•  Siết chặt nhập khẩu các mặt hàng điện thoại, rượu, mỹ phẩm
• Ôtô nhập khẩu có giá tính thuế mới từ 1/6

Kim ngạch nhập khẩu tháng 5 ước đạt 9,2 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ năm 2010. Trong khi đó, nhập siêu 5 tháng qua đã lên đến mức báo động với 6,5 tỷ USD, vượt quá con số 16% mà Chính phủ đề ra.

Để chặn đà tăng nhập siêu, từ 1/6, việc nhập khẩu các mặt hàng xa xỉ chiếm tỷ trọng lớn như ôtô, điện thoại, mỹ phẩm, rượu ngoại… sẽ được kiểm soát chặt chẽ.

Báo động nhập siêu

Theo Bộ Công thương, kim ngạch nhập khẩu đang có dấu hiệu tăng, mức nhập siêu tháng 5 đạt tới 1,7 tỷ USD là mức cao nhất trong vòng 17 tháng qua. Đáng chú ý, nhập khẩu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng cao hơn so với nhập khẩu của doanh nghiệp trong nước.

Cụ thể, nhập khẩu của khối nước ngoài tăng 32,5%, khối trong nước chỉ tăng 27,4%. Nếu không kể dầu thô, nhập siêu của doanh nghiệp nước ngoài 5 tháng ước 1,6 tỷ USD, chiếm 25% tổng nhập siêu cả nước. Ngoài ra, riêng nhập ô tô nguyên chiếc 9 chỗ trở xuống đã tăng 54% về lượng, 76% về giá trị, trong khi nhập linh kiện ô tô và phụ tùng giảm 48,3%. Đây là hiện tượng trái thông lệ bởi khối này vẫn xuất siêu là chủ yếu. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, nếu tình hình nhập siêu không được khống chế trong những tháng còn lại của năm sẽ bất lợi cho khả năng thanh toán năm 2011.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên cho biết: “Tuy tăng nhập khẩu vẫn thấp hơn tăng trưởng xuất khẩu, nhưng xu hướng chênh lệch giữa nhập khẩu và xuất khẩu ngày càng bị thu hẹp. Theo nghị quyết của Chính phủ, năm 2011 phải giữ nhập siêu dưới 16% giá trị xuất khẩu, vì thế từ nay đến cuối năm phải làm mọi cách để kiềm chế nhập siêu. Giải bài toán nhập siêu cũng khó như bài toán lạm phát. Nếu không quyết liệt, tốc độ tăng giữa nhập siêu và xuất khẩu sẽ ngang bằng là điều rất nguy hiểm”. Ông Quốc Anh, chuyên viên của Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận định, giá hàng nhập khẩu hiện tăng cao, nên việc kiểm soát nhập siêu ở mức 16% cả năm là khó khả thi.

Theo các chuyên gia kinh tế, nguyên nhân của nhập siêu tăng là do các biện pháp hạn chế nhập siêu chưa đi đúng hướng. Các biện pháp hạn chế chủ yếu tập trung vào nhóm hàng hóa cần hạn chế và kiểm soát nhập khẩu, trong khi tỷ trọng của hai nhóm này chỉ chiếm 16,9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Đối với nhóm hàng cần nhập khẩu chiếm tỷ trọng cao, chiếm khoảng 83,1%, thì các biện pháp quản lý nhập khẩu lại chưa thật sự phát huy tác dụng.

Siết chặt nhập hàng xa xỉ

Để đối phó với những diễn biến phức tạp trên, Bộ Công thương cho biết, sẽ làm rõ nguyên nhân vì sao DN có vốn nước ngoài gia tăng nhập khẩu thay vì chú trọng vào sản xuất như thời gian trước nhằm từng bước làm lành mạnh hóa quan hệ xuất - nhập khẩu. Bên cạnh đó, từ 1/6, các mặt hàng điện thoại di động, mỹ phẩm và rượu ngoại chỉ được phép nhập khẩu về 3 cảng biển lớn là Hải Phòng, Đà Nẵng và TP HCM thay vì qua cả đường hàng không và đường bộ như hiện tại.

Bộ Công thương yêu cầu các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Các doanh nghiệp khi làm thủ tục nhập khẩu đối với 3 nhóm mặt hàng này sẽ phải xuất trình thêm giấy chỉ định, hoặc ủy quyền của nhà phân phối, hãng sản xuất... Các loại giấy tờ này phải được cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước ngoài hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định của pháp luật. Cũng từ 1/6, nhiều loại xe mới nguyên chiếc và đã qua sử dụng nhập khẩu sẽ có giá tính thuế mới, tăng phổ biến từ vài trăm đến vài nghìn USD.

Theo các nhà nhập khẩu, hiện nay các mặt hàng trên chủ yếu được đưa về Việt Nam bằng đường hàng không. Các thủ tục nhập khẩu tương đối dễ dàng và hàng về cũng nhanh hơn so với việc đi bằng đường biển. Do vậy, quy định của Bộ Công thương sẽ là một trong những rào cản để hạn chế sự có mặt của những dòng sản phẩm trên tại thị trường Việt Nam./.