Khó triển khai ký quỹ vì lãi suất

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang gấp rút hoàn thành dự thảo quy chế về nghiệp vụ ký quỹ để đưa ra lấy ý kiến đóng góp từ các thành viên thị trường. Quy chế này được kỳ vọng sẽ triển khai đồng bộ với quy định cho phép mở nhiều tài khoản và mua - bán cùng phiên từ ngày 1/8 tới.

70% là thận trọng

Sau vài ngày chờ đợi, tỉ lệ ký quỹ trong dự thảo Quy chế hướng dẫn giao dịch chứng khoán đã được ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đưa ra là 70%. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư phải có ít nhất 7 đồng thì mới được vay công ty chứng khoán (CTCK) 3 đồng. Quy định tỉ lệ 70% này nhận được nhiều phản hồi từ các thành viên thị trường. Theo nhiều ý kiến, nghiệp vụ ký quỹ trước đây đã được các CTCK triển khai. Nhưng do chưa có quy định pháp lý nên các CTCK thực hiện theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Tỷ lệ ký quỹ thông thường được các CTCK thực hiện ở mức 60:40 hoặc 50:50 hoặc 40:60.

Tuy nhiên, trong quá trình cạnh tranh cung cấp đòn bẩy tài chính cho nhà đầu tư trong cuộc đua tăng thị phần môi giới, các CTCK đã đẩy mạnh tỉ lệ này lên mức 30:70 thậm chí 20:80. Tức là chỉ cần có 20 đồng, nhà đầu tư đã có thể vay được 80 đồng để mua - bán chứng khoán. Chính vì thế, trong cơn lũ giảm giá chứng khoán thời gian này, rất nhiều con mắt đã nhìn vào hoạt động đòn bẩy tài chính của các CTCK với tỉ lệ ký quỹ quá rủi ro dẫn tới buộc phải giải chấp khi giá các cổ phiếu giảm sâu.

Với tỷ lệ kí quỹ 70:30 như dự thảo quy chế đưa ra, nhiều kiến nghị cho rằng, quy định “chốt” như thế là hơi chặt và hơi “cứng”. Tuy nhiên, theo quan điểm của cơ quan soạn thảo và quản lý thị trường, một vị quan chức của UBCKNN cho biết, quan điểm của UBCK là thận trọng trong thời gian đầu thực hiện nghiệp vụ này. Vì trong thời gian qua có nhiều CTCK rơi vào tình trạng “nguy hiểm” khi thị trường có diễn biến xấu, bởi trong phần vốn của CTCK cho vay có một phần vốn của ngân hàng.

Tỷ lệ ký quỹ trong dự thảo được coi là hơi chặt (ảnh: Internet)

Khi triển khai sẽ "lỗ"

Tỉ lệ ký quỹ có vẻ hơi chặt nhưng dư nợ cho vay lại có vẻ "thoáng hơn” khi dự thảo Quy chế cho phép CTCK được cho vay tới 200% vốn chủ sở hữu (thay vì tỷ lệ 100% như dự thảo trước). Hạn mức cho vay của CTCK với một khách hàng cũng tăng từ 1% lên 3% vốn chủ sở hữu. Quy định hạn mức thoáng nhưng quy định lãi suất theo một số ý kiến có vẻ hơi “vô lý”.

Theo dự thảo quy chế, lãi suất cho vay giao dịch ký quỹ được xác định trên cơ sở thỏa thuận giữa CTCK và khách hàng, nhưng không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố. Chiếu theo mức lãi suất cơ bản hiện nay là 9% thì lãi suất cao nhất mà CTCK được phép thu của khách hàng là 13,5%.

Nếu thực hiện đúng theo quy định này thì sẽ nảy sinh một số vấn đề. Thứ nhất, mức này hiện thấp hơn lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại (14%), và càng thấp hơn lãi suất cho vay của các ngân hàng hiện từ 21-24%. Nếu CTCK đi vay vốn ngân hàng để cho khách hàng vay với mức lãi suất như trên là chắc chắn lỗ. Thứ hai là, hiện các CTCK đang triển khai cho vay khách hàng với lãi suất lên tới 25-27% và nếu quy định trên được áp dụng từ 1/8, những hợp đồng vẫn còn hiệu lực sẽ được xử lý như thế nào? “Chính vì vậy, UBCKNN cần có hướng dẫn cụ thể hơn nữa về vấn đề này để các CTCK thực hiện”, giám đốc một CTCK kiến nghị./.