Không phải rũ rối làm lại

• Sáng tác kịch bản cải lương về đề tài nông thôn mới 

Xây dựng nông thôn mới (NTM) đã được đưa vào chương trình nghị sự của Đại hội Đảng ở các cấp. Nhiều nội dung xây dựng NTM đã thành chỉ tiêu phấn đấu của các Đảng bộ xã, huyện, tỉnh nhiệm kỳ 2011-2015.

Tại buổi họp báo giới thiệu nội dung, kế hoạch tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010 – 2020, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hồ Xuân Hùng – Phó trưởng ban chỉ đạo Trung ương, đã trả lời các câu hỏi liên quan đến nội dung này.

Các mục tiêu đã đặt ra nhất định đạt được dù sẽ rất khó khăn - Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng

PV: Sau gần 1 năm triển khai xây dựng NTM, chúng ta gặp phải những khó khăn gì, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: Khó khăn lớn nhất hiện nay là việc xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại ở nông thôn. Đến năm 2020, Việt Nam là nước công nghiệp thì nông thôn cũng phải được xây dựng hiện đại. Để đạt được mục tiêu này đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn.

Thứ hai là việc chuyển đổi cơ cấu lao động trong nông nghiệp. Từ năm 1982 đến nay, chúng ta mới giảm được 21% lao động nông nghiệp, trong 10 năm tới chúng ta phải giảm tiếp 20%. Đây là tiêu chí rất khó đạt được.

Thứ nữa, chương trình phải tạo lập mô hình tổ chức sản xuất lớn cho nông dân. Chỉ có hội nghề nghiệp mới giúp được nông dân làm giàu. Ví dụ, việc dồn điền đổi thửa chúng ta tiến hành bao nhiêu năm nay nhưng bình quân ruộng đất chỉ khoảng 1,6ha/hộ, khu vực đồng bằng sông Hồng là 0,35ha/hộ. Như vậy, chúng ta có dồn điền kiểu gì cũng không thể sản xuất lớn được… Đây là khó khăn lớn khi đưa nông dân lên sản xuất có qui mô. Khoảng cách thu nhập của nông dân, khu vực nông thôn so với thành thị (600 USD so với 1.100 USD so với bình quân chung) cũng là một thách thức, khó khăn.

PV: Chương trình xây dựng NTM có đặt ra yêu cầu gì cho việc xây dựng cách thức chăn nuôi theo hướng tập trung, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: Đây là vấn đề rất lớn trong xây dựng NTM. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng chương trình mang tính qui chuẩn và bắt buộc về qui trình sản xuất, chăn nuôi. Bên cạnh đó, chương trình còn có những chính sách khuyến khích chăn nuôi tập trung. Nếu để nông dân bỏ chăn nuôi trong gia đình thì phải có việc làm khác thay thế và phải có chính sách rất cụ thể để qui hoạch chăn nuôi. Chăn nuôi tuy là nghề phụ nhưng với thu nhập của người nông dân lại là chính.

Nếu muốn nông dân thoát nghèo thì phải tổ chức lại sản xuất. Nhưng thực tế, rủi ro trong nông nghiệp rất lớn mà hiệu quả lại thấp nên rất ít doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này. Cả nước mới có khoảng 9% doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, tổng vốn chỉ chiếm 1%.

Ngành nông nghiệp sẽ đi theo hướng phát triển công nghệ cao. Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn đang triển khai Nghị định 48 về giảm bớt tổn thất sau thu hoạch, theo đó phải giảm tổn thất từ khâu giống đến khâu cuối cùng. Giải quyết được bài toán này tức là đã giải quyết được nhiều nhất hàm lượng công nghiệp trong nông nghiệp.

PV: Như ông đã đề cập, có rất ít doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp. Vậy với chương trình xây dựng nông thôn mới, chúng ta có chính sách gì để khuyến khích doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào khu vực này?

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: Nếu doanh nghiệp không tham gia được vào chương trình này thì chương trình chắc chắn sẽ không thành công. Bởi thực tế, đầu vào và đầu ra các sản phẩm của người nông dân hoàn toàn lệ thuộc vào doanh nghiệp. Nông dân không thể tự lo đầu vào và đầu ra cho sản xuất hàng hoá.

Mục tiêu của chúng ta không phải là lấy tiền của doanh nghiệp để xây dựng công trình A hay công trình B. Cái chính là doanh nghiệp phải thực hiện nhiệm vụ tiêu thụ sản phẩm của nông dân; hướng dẫn cho nông dân nên làm gì, giúp nông dân tăng thu nhập bền vững… Và chúng ta cũng đã có chính sách khuyến khích doanh nghiệp về nông thôn.

Thực tế, chúng ta đã huy động doanh nghiệp tham gia nhiều hoạt động mang lại phúc lợi xã hội. Ví dụ, Chương trình 137 xoá nhà tạm đã huy động được từ doanh nghiệp 12.000 tỷ đồng để lo những đầu việc cơ bản; hay các doanh nghiệp đỡ đầu, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho một số người có hoàn cảnh khó khăn.

Đẩy nhanh tiến độ đưa công nghiệp vào nông nghiệp (ảnh KT)

PV: Thứ trưởng nhận định thế nào về mục tiêu từ nay đến 2015 sẽ có 20% số xã đạt được tất cả các tiêu chí NTM?

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: Chúng tôi cũng đã tính đến các yếu tố này. Ví dụ về nghèo đói, phải phấn đấu với tiêu chuẩn chung của thế giới.

Với tiêu chuẩn mới, chúng ta đã có khoảng 85 xã đạt 100% tiêu chí; khoảng 12% số xã đạt 12-15 tiêu chí và 50-70% số xã đạt được một số tiêu chí cơ bản (phần cứng) cộng với một số địa phương có thể làm được với những chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước.

Các mục tiêu đã đặt ra nhất định đạt được dù sẽ rất khó khăn.

PV: Trong chương trình, vấn đề đào tạo lao động, giữ chân người tài ở khu vực nông thôn sẽ được thực hiện như thế nào, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: Không phải chỉ nông thôn Việt Nam mà các nước trên thế giới cũng vướng vào khó khăn trong việc giữ chân người tài. Chương trình xây dựng NTM sẽ tập trung đào tạo 4 nội dung: cán bộ cơ sở xã; đào tạo phi nông nghiệp chuyển ngành; đào tạo cư dân nông thôn, nông dân để làm nông nghiệp; đào tạo con em nông dân.

Và một mục tiêu quan trọng nữa là chương trình phải thu hút được nhiều hơn nữa doanh nghiệp về với nông thôn. Các doanh nghiệp mới là đối tượng thu hút được con em nông dân làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình. Khi doanh nghiệp đóng chân được ở nông thôn sẽ thu hút được người tài ở khu vực này.

Thứ nữa là hệ thống chính sách cho công chức xã - phải hướng tới sao cho họ thấy làm việc ở đấy cũng như ở trung ương, tỉnh, không chỉ về lương mà cả danh dự của họ.

PV: Rõ ràng đây là một chương trình rất quan trọng. Vậy, tại sao đến giờ chúng ta mới bắt tay vào việc tuyên truyền xây dựng NTM, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Hồ Xuân Hùng: Chúng ta đã tổ chức tuyên truyền về nông thôn, nhưng việc tập trung định hướng tuyên truyền chưa thống nhất.

Trong đợt tuyên truyền này, chúng ta sẽ tập trung làm rõ các nội dung: Ai là người xây dựng NTM? Nguồn lực từ đâu? Đặc biệt, công tác tuyên truyền phải nhấn mạnh được vai trò chủ thể của người nông dân, xây dựng NTM là cho chính họ và không ai làm thay được cho họ.

Ngay khi Quyết định 800/QĐ-TTg ra đời, các nhà đầu tư nước ngoài cũng đưa ra những góp ý, khuyến cáo rất chân tình. Hội nghị CG hàng năm, Bộ Nông nghiệp – PTNT cũng đưa ra ý kiến của mình về nông thôn mới, nhưng hiện vẫn mắc một điều, một số nhà đầu tư vẫn chưa hiểu hết về chương trình xây dựng NTM. Chúng tôi đã có kế hoạch mời các tổ chức quốc tế tại Việt Nam quan tâm đến vấn đề này để trao đổi.

PV: Xin cảm ơn thứ trưởng!/.