Lợi thuộc về người gửi VND

•  Tỷ giá liên ngân hàng bất ngờ lập đỉnh 20.723 đồng/USD
• Lãi suất huy động vốn tối đa bằng USD không quá 3,0%/năm

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành 2 quyết định cùng lúc đối với thị trường ngoại tệ: tăng dự trữ bắt buộc ngoại tệ thêm 2%, lên mức 6% trên tổng số dư tiền gửi và áp trần lãi suất huy động USD cá nhân ở mức 3%/năm. Quyết định này sẽ được thực hiện từ 13/4.

Lãi suất USD sẽ giảm

Tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc thêm 2% so với mức hiện nay có nghĩa là các NH thương mại sẽ phải tính toán hoặc là tăng lãi suất cho vay, hoặc là giảm tiếp lãi suất huy động hay điều chỉnh cả hai yếu tố này để bù cho phần vốn huy động phải dự trữ bắt buộc và đảm bảo được lợi nhuận biên. Việc tăng lãi suất cho vay sẽ khiến các doanh nghiệp phải tính toán lại việc vay vốn giữa ngoại tệ hay vay VND để mua ngoại tệ. Điều này cũng góp phần thúc đẩy quan hệ mua - bán ngoại tệ thay vì quan hệ vay - trả hiện nay được định hướng khuyến khích trong Thông tư 07 vừa được NHNN ban hành.

Hiện các NH thương mại đang áp dụng lãi suất huy động USD ở mức khoảng 5%/năm. Như vậy, mức trần lãi suất huy động USD bắt đầu áp dụng từ ngày 13/4 ở mức 3%/năm là thấp hơn rất nhiều. Điều này sẽ làm giảm sự hấp dẫn của việc nắm giữ và gửi ngoại tệ tại các NH thương mại trong ngắn hạn. Nhiều người theo đó sẽ bán ngoại tệ để chuyển đổi sang VND gửi tiết kiệm với mức lãi suất cao hơn USD rất nhiều (14%/năm hiện nay theo quy định của NHNN). Xét ở khía cạnh này thì nguồn tiền gửi ngoại tệ của khách hàng tại các NH thương mại sẽ giảm. Nhưng thay vào đó, các NH sẽ mua được nhiều ngoại tệ để kinh doanh hơn. Điều này có nghĩa là sẽ có một lượng khá lớn ngoại tệ tiền gửi tại các NH được chuyển thành ngoại tệ kinh doanh để các NH đáp ứng nhu cầu thị trường.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Uỷ ban Giám sát Tài chính Quốc gia, khi lãi suất huy động ngoại tệ giảm, người dân sẽ chuyển sang gửi VND và các doanh nghiệp cũng giảm vay ngoại tệ do lãi vay tăng lên, từ đó giảm tình trạng găm giữ USD, tăng nguồn cung ngoại tệ ra thị trường. Điều này sẽ góp phần làm giảm tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế.

Bà Dương Thu Hương, Tổng thư ký Hiệp hội NH cũng đồng tình rằng lãi suất đầu vào ngoại tệ sẽ giảm thấp hơn nhiều so với trần huy động 3% do đầu ra bị hạn chế. Trong trường hợp này cái lợi thuộc về người gửi tiền VND.

Cân nhắc chuyện thanh khoản

Tuy nhiên, các chuyên gia lo ngại rằng việc giảm lãi suất huy động USD đồng nghĩa với việc làm cho đồng USD trong nước sẽ yếu đi so với VND khi lãi suất VND đang cao hơn rất nhiều. Việc bán ngoại tệ của người dân, doanh nghiệp và ngay cả các NH có thể khiến tăng dự trữ ngoại hối quốc gia nhưng sự chênh lệch lãi suất USD trong và ngoài nước đang hẹp lại có thể khiến cho lượng ngoại tệ đổ vào Việt Nam giảm.

TS. Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TƯ chỉ ra rằng, lãi suất đồng USD tại Việt Nam hiện nay cao hơn so với các nước trong khu vực. Do đó, một lượng tiền lớn bằng USD của kiều bào gửi về nước đã được người thân gửi vào trong hệ thống NH để hưởng lãi suất cao. Nếu hạ lãi suất xuống thấp thì phải tính toán khả năng có một luồng vốn sẽ không chảy vào trong hệ thống NH nữa. Thêm vào đó, nếu lượng tiền rút ra khỏi NH lớn có thể dẫn tới tình trạng mất cân đối giữa luồng vốn ra - vào NH, ảnh hưởng tới vấn đề thanh khoản.

Bên cạnh đó, việc vay vốn đồng USD trên thị trường quốc tế để tài trợ cho nhu cầu trong nước có thể cũng bị ảnh hưởng bởi khi đó, các NH khi vay vốn nước ngoài sẽ phải so sánh lãi suất chênh lệch giữa hai thị trường để tính chi phí và lợi ích. Nếu lãi suất USD trên cả hai thị trường được điều chỉnh cùng nhịp tăng/giảm với mức độ tương ứng thì hoạt động này sẽ ít bị ảnh hưởng. Nhưng với trần huy động USD 3% thì dường như cánh cửa đang dần khép lại./.