Doanh nghiệp cần được tiếp sức

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính chung trong quý I năm nay, cả nước có hơn 57.400 doanh nghiệp thành lập mới, nhưng ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là gần 63.500 doanh nghiệp, tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước; hơn 16.600 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng 44,9%; hơn 11.700 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 98,8%. Bình quân 1 tháng có 30.600 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Các chuyên gia nhận định, điều này cho thấy sức chống chịu của các doanh nghiệp đang yếu dần và rất cần được “tiếp sức” từ các chính sách của Nhà nước, bên cạnh đó cũng cho thấy môi trường kinh doanh chưa thực sự đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Đơn cử, một số doanh nghiệp vận tải liên tỉnh (xin được giấu tên) ở bến xe Giáp Bát, Hà Nội cho biết, gần đây giá xăng, dầu tăng, doanh nghiệp đã phải cắt giảm bớt một số chuyến, ví thí dụ như phải dồn chuyến từ 7h30 lên 8h vì không có khách đi lại. Nếu không có khách, xe vẫn xuất bến thì doanh nghiệp sẽ không đủ chi phí để bù vào tiền xăng dầu, cầu đường và tiền lương cho lái xe. Nếu dừng hoạt động, doanh nghiệp sẽ rơi vào phá sản, vì vậy nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn đang phải “gồng mình để tồn tại”.

Theo GS.TS Ngô Thắng Lợi, Đại học Kinh tế Quốc dân, khu vực kinh tế tư nhân đang có những dấu hiệu “chững lại”. Hiện tượng doanh nghiệp không muốn lớn hay thậm chí “mini hóa” có xu hướng ngày càng gia tăng trong những năm gần đây, quy mô bình quân của doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân ngày càng nhỏ hơn nhiều so với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI cả về vốn, lao động và doanh thu.

"Số doanh nghiệp tư nhân ngừng hoạt động hoặc tuyên bố phá sản cũng có xu hướng tăng trong những năm gần đây, thậm chí còn cao hơn số doanh nghiệp thành lập mới, tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân “không có lần sinh nhật thứ 2” lên tới 50%. Hiệu quả kinh doanh (bao gồm cả hiệu quả sử dụng nguồn lực và hiệu quả tài chính) của khu vực tư nhân nhìn chung là thấp. Số doanh nghiệp thua lỗ hàng năm chiếm gần 50% tổng số doanh nghiệp, cao hơn nhiều so với khu vực kinh tế nhà nước và khu vực FDI”, GS Ngô Thắng Lợi nói.

Có thể thấy, việc có bao nhiêu doanh nghiệp đăng ký thành lập trong 1 tháng hay 1 năm không phải là thước đo để đánh giá sự phát triển, điều quan trọng chính là có bao nhiêu doanh nghiệp có thể tồn tại, phát triển và đi được đường dài trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng, tiếp cận nguồn vốn khó, cạnh tranh trên thị trường gay gắt... Tất cả những điều này này đang bủa vây và bào mòn sức chịu đựng của doanh nghiệp.

Cần một chính sách “mở lối”

Tại quyết định số 463/QĐ-TTg ngày 22/3/2026 về việc ban hành kế hoạch triển khai phong trào thi đua phát triển mạnh doanh nghiệp tư nhân, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước, Chính phủ đặt mục tiêu đến 2030 có gần 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/1.000 dân, có ít 20 doanh nhất nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10 - 12%/năm, đóng góp khoảng 55 - 58% GDP, khoảng 35 - 40% tổng thu ngân sách.

Theo ông Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước), chúng ta đã có Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành từ 4/5/2025 – tức là sắp được gần một năm, với các nhiệm vụ, giải pháp rất cụ thể nhằm “mở lối” cho doanh nghiệp tư nhân phát triển.

“Điều quan trọng bây giờ là cần có chính sách để thúc đẩy các nhiệm vụ giải pháp đó giúp cho doanh nghiệp phát triển. Tôi cho rằng, để thực hiện Nghị quyết thì không có con đường nào khác là phải hiện thực hóa nó bằng các Luật, Nghị định của chính phủ hết sức chi tiết, cụ thể và dễ thực hiện. Một điều nữa tôi muốn nói đó là khâu tổ chức thực thi Nghị quyết, nhìn vào Nghị quyết thì đều thấy rằng hành lang pháp lý, chủ trương rất đầy đủ nhưng nhiều khi việc tổ chức thực hiện lại rất chậm trễ, trong quá khứ đã có những bài học kinh nghiệm mà chúng ta nói rất nhiều đó là “trên thì trải thảm dưới thì trải đinh” – doanh nghiệp vẫn kêu ca về sự phiền hà khi thực hiện các thủ tục. Một điểm nữa, Chính phủ cùng các Bộ ban ngành cần lắng nghe ý kiến phản biện của doanh nghiệp để có những điều chỉnh phù hợp; tạo môi trường kinh doanh thông thoáng thuận lợi, chuyển từ quản lý hành chính sang phục vụ doanh nghiệp và người dân”, ông Hòe nhấn mạnh.

Còn theo PGS.TS. Lê Xuân Bá, cần mạnh dạn thực hiện các giải pháp thực sự đột phá để phát triển các doanh nghiệp tư nhân nói riêng và kinh tế tư nhân nói chung.

“Đột phá không phải chỉ là thực hiện những việc đã từng làm một cách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn, nhanh hơn, quy mô lớn hơn..., mà quan trọng hơn là phải dám làm những việc trước đây chưa từng làm một cách mạnh mẽ, có hiệu quả... Đặc biệt, mạnh dạn và kiên quyết xóa bỏ tư duy, nhận thức sợ kinh tế tư nhân, trong đó có doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh. Phá bỏ được rào cản này thì mọi nguồn lực cho phát triển sẽ được khơi thông”, ông Bá nêu quan điểm.

PGS Bá cũng cho biết thêm, việc tạo lòng tin cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung, trong đó có doanh nghiệp tư nhân bằng lời nói đi đôi với việc làm cũng là điều rất quan trọng. Trước đây chúng ta cũng nói nhiều đến câu chuyện này, ví dụ như không phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế..., nhưng hành động, việc làm thực tế lại chưa tương xứng với lời nói và chính việc này đã làm giảm lòng tin của cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân.

“Nhiều doanh nghiệp tư nhân thời gian qua không chịu lớn, có một phần quan trọng xuất phát từ lý do này. Nhà nước cần phải bảo đảm cho nền kinh tế thực sự vận hành thông suốt theo nguyên tắc thị trường, xóa bỏ cơ chế xin – cho, bảo đảm bình đẳng trên thực tế giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tư nhân có cơ hội bình đẳng để phát triển. Đây là vấn đề hết sức quan trọng (có thể nói là quan trọng nhất) mà hầu như mọi doanh nghiệp tư nhân đều mong muốn có được”, ông Bá nhấn mạnh.

Nhận diện rào cản phát triển kinh tế tư nhân

VOV.VN - Trong kỷ nguyên mới của dân tộc với khát vọng vươn xa và phát triển bền vững, không thể thiếu vai trò đắc lực của kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, để kinh tế tư nhân bứt phá, cần nhận diện các rào cản đang kìm hãm khu vực này.