Cập nhật nhu cầu vận tải, xác định thời điểm đầu tư phù hợp

Bộ Xây dựng vừa có văn bản yêu cầu Ban Quản lý dự án Thăng Long khẩn trương hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Trọng tâm là cập nhật lưu lượng phương tiện sau khi triển khai thu phí để lựa chọn phương án đầu tư phù hợp.

Theo Bộ Xây dựng, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông sau khi hoàn thành và đưa vào khai thác đã góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương và cả nước.

Tuy nhiên, với quy mô mặt cắt ngang cơ bản 4 làn xe hạn chế, thiếu dải dừng xe khẩn cấp liên tục, quá trình khai thác đã bộc lộ một số bất cập, đòi hỏi phải nghiên cứu phương án mở rộng trong thời gian tới.

Tiếp thu chỉ đạo của Thường trực Chính phủ tại Thông báo số 516 ngày 26/9/2025, Bộ Xây dựng yêu cầu đơn vị tư vấn cập nhật đầy đủ các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, đồng thời phân tích lưu lượng xe sau khi thu phí đường bộ cao tốc theo các nghị quyết của Quốc hội.

Việc dự báo nhu cầu vận tải cần được phân tích theo từng phương thức vận tải, tính đến các tuyến đường bộ song hành trong khu vực ảnh hưởng, qua đó xác định chính xác thời điểm cần đầu tư mở rộng từng đoạn tuyến.

Đánh giá kỹ hiệu quả tài chính, lựa chọn hình thức đầu tư

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu cập nhật các yếu tố liên quan đến lưu lượng phương tiện có thể điều tiết sang các tuyến đường khác sau khi triển khai thu phí, lãi suất vay vốn trong thời gian tới và khả năng thu hút nhà đầu tư.

Trên cơ sở đó, cần tính toán kỹ lưỡng để lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp, phương án phân chia các dự án thành phần cũng như cơ chế huy động nguồn vốn.

Đặc biệt, cơ quan quản lý nhấn mạnh việc đánh giá hiệu quả đầu tư không chỉ dựa trên các yếu tố định lượng mà còn phải xem xét các yếu tố định tính.

“Hành lang kinh tế Bắc - Nam là hành lang quan trọng bậc nhất của cả nước nên cần đánh giá kỹ tác động của việc thu phí hoàn vốn theo phương thức PPP đối với chi phí logistics, vận tải hàng hóa theo các kịch bản khác nhau”, văn bản của Bộ Xây dựng nêu rõ.

Các kịch bản được đặt ra bao gồm: không thu phí, Nhà nước thu phí hoặc nhà đầu tư thu phí, nhằm bảo đảm cân đối lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Cân nhắc nhiều phương án mở rộng để tối ưu nguồn lực

Trước đó, trong báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ vào tháng 8/2025, Bộ Xây dựng đã đề xuất nghiên cứu mở rộng 18 đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông với tổng chiều dài khoảng 1.144km.

Trong đó, có 3 đoạn tuyến đang khai thác theo hình thức BOT và 15 đoạn tuyến đã, đang được đầu tư bằng nguồn vốn đầu tư công.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các đoạn tuyến khu vực phía Bắc như Mai Sơn - Quốc lộ 45 - Nghi Sơn - Diễn Châu và khu vực phía Nam như Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây có hiệu quả tài chính cao. Trong khi đó, nhiều đoạn qua khu vực miền Trung có hiệu quả tài chính thấp, cần sự hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước.

Đối với 3 đoạn tuyến BOT gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo (tổng chiều dài 178km), các nhà đầu tư cho rằng việc mở rộng cần có sự hỗ trợ vốn từ Nhà nước do mức độ hấp dẫn tài chính chưa cao.

Theo quy định của Luật Đường bộ, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục làm việc với các nhà đầu tư hiện hữu. Trong trường hợp cần thiết, có thể nghiên cứu ghép các đoạn tuyến này với các đoạn khác để tăng tính hấp dẫn của phương án tài chính.

Đối với 15 đoạn tuyến đầu tư công (dài 966km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 126.758 tỷ đồng), Bộ Xây dựng đã nghiên cứu nhiều phương án phân chia dự án.

Phương án chia thành 2 dự án lớn gồm:

Khu vực phía Bắc: 8 đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ, dài khoảng 415km;

Khu vực phía Nam: 7 đoạn tuyến từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, dài khoảng 551km.

Phương án này có ưu điểm là quy mô đủ lớn để các đoạn có hiệu quả tài chính cao hỗ trợ các đoạn có hiệu quả thấp, qua đó giảm tối đa nhu cầu vốn ngân sách. Đồng thời, giúp tối ưu chi phí đầu tư, quản lý, vận hành và tránh tình trạng “lệch pha” giữa các đoạn tuyến 4 làn và 6 làn xe.

Tuy nhiên, nhược điểm là quy mô dự án lớn, có thể gây khó khăn trong việc thu hút nhà đầu tư.

Trong khi đó, phương án chia thành 5-6 dự án có ưu điểm là dễ thu hút nhà đầu tư hơn do tổng mức đầu tư từng dự án thấp hơn. Song, phương án này tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối khi các dự án gần Hà Nội, TP.HCM dễ thu hút đầu tư, còn các đoạn qua miền Trung kém hấp dẫn hơn, buộc phải sử dụng nhiều vốn Nhà nước.

Ngoài ra, nếu không lựa chọn được nhà đầu tư theo kế hoạch, việc triển khai có thể thiếu đồng bộ, dẫn đến tình trạng xen kẽ giữa các đoạn 4 làn hạn chế và 6 làn hoàn chỉnh, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác toàn tuyến.

Đề xuất mở rộng cao tốc Bắc - Nam lên 6 làn xe

VOV.VN - Bộ Xây dựng vừa báo cáo Chính phủ phương án đầu tư mở rộng 18 đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông lên 6 làn xe theo hình thức PPP, sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 152.000 tỷ đồng. 18 đoạn tuyến phân chia thành 2 dự án lớn khu vực Bắc - Nam để giảm vốn ngân sách hỗ trợ, bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả khai thác.