Ổn định để phát triển bền vững

Với một đất nước, ổn định để phát triển luôn là yêu cầu hàng đầu. Hơn nữa, trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế có nhiều thuận lợi nhưng cũng nhiều thách thức và ẩn chứa nhiều rủi ro, vấn đề đặt ra là việc điều hành, cân đối tầm quốc gia sao cho nền kinh tế đạt được sự ổn định để phát triển.

Một góc thành phố Hà Nội

Khi chỉ còn khoảng 3 tuần là kết thúc năm 2010, lãi suất ngân hàng đột ngột tăng mạnh khiến nhiều doanh nghiệp và người dân lo lắng. Nhiều chuyên gia kinh tế và nhiều nhà quản lý cũng phải lắc đầu với bình luận “khó có thể lý giải” về sự tăng vô lý này. Trước đó ít ngày giá vàng, USD cũng liên tục tăng, cho dù trên thế giới giá hai mặt hàng quan trọng này không hề có mức tăng tương ứng, thậm chí giá USD còn giảm bởi những ảnh hưởng suy giảm của nền kinh tế Mỹ.

Ở thị trường nội địa, nhiều hàng hóa cũng tăng giá, mạnh nhất là lương thực, thực phẩm và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác. Chỉ số giá tiêu dùng của cả năm 2010 tăng 11,75% so với năm 2009 (tăng gần 5% so với chỉ tiêu Quốc hội đề ra hồi đầu năm).

Con cá tra Việt Nam lâu nay cung ứng đến 95% lượng tiêu thụ cho toàn thị trường thế giới bỗng dưng bị một tổ chức quốc tế khu vực châu Âu chưa hề đến Việt Nam đưa vào danh sách đỏ - danh sách thực phẩm được khuyến cáo không nên sử dụng, một cách vô lý và không hề có căn cứ khoa học.

Trước đó nữa, thời tiết khắc nghiệt với những đợt mưa lũ dồn dập đổ vào khu vực miền Trung cướp đi nhiều sinh mạng và tài sản, rồi những cơn áp thấp nhiệt đới bất thường, những đợt hạn hán cháy khô đồng ruộng, cạn kiệt dòng chảy các con sông lớn khiến sản xuất nông nghiệp đầy bất lợi, khó khăn và rủi ro.

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam và Hội nghị Nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (CG) họp đầu tháng 12/2010 tại Hà Nội, các đại biểu tham dự đều có nhận xét: Chính phủ Việt Nam đang dành ưu tiên cao cho ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát và đây là một bước chuyển quan trọng trong chính sách điều hành kinh tế. Khi kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiềm chế sẽ có điều kiện để phát triển và tăng trưởng, đảm bảo an sinh xã hội.

Đó chỉ là một chuỗi sự kiện và vấn đề trong hàng loạt những sự kiện, vấn đề nóng bỏng, sôi động, phức tạp và nhiều kịch tính của kinh tế Việt Nam năm 2010. Những số liệu về tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội, mức lạm phát, mức tăng chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng xuất khẩu, tăng trưởng tín dụng, tổng mức đầu tư toàn xã hội, mức thu hút vốn đầu tư nước ngoài… là những số liệu quan trọng nhất thể hiện sự chuyển động của nền kinh tế, cũng như phản ánh các vấn đề trực tiếp hoặc có liên quan đến đời sống của mỗi người dân, đến hoạt động đầu tư sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp. Những mục tiêu này đạt được một cách hài hòa, hợp lý sẽ tạo ra môi trường kinh tế, chính trị ổn định để phát triển. Và đó chính là kết quả áp dụng các chính sách, giải pháp đúng đắn kịp thời điều hành nền kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2010 là 6,5% so với năm 2009, kiềm chế mức tăng chỉ số giá tiêu dùng ở 7%, nhưng chỉ sau 3 tháng đã phải điều chỉnh lên 8%. Và giờ đây, kết quả cuối cùng của cả năm 2010 đã là lạm phát với con số có 2 chữ số.

Khách quan mà nói, tăng lạm phát hiện nay chính là một phần kết quả của việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng hồi đầu năm. Sau 9 tháng, mức tăng GDP đạt 6,52%, cả năm là 6,7%. Có thể thấy diễn biến của nền kinh tế nước ta năm 2010 có dáng dấp giống với tiến trình của năm 2009.

Còn nhớ giữa năm 2009 mục tiêu tăng trưởng được đặt ra hàng đầu với việc triển khai đồng loạt và nối tiếp các gói kinh tế kích thích đầu tư và tiêu dùng, giải quyết việc làm. Song chỉ ngay quý sau đó, lạm phát bắt đầu tăng cao và tiếp tục tăng theo đà. Sang năm 2010, quý I cũng bắt đầu ổn định được nền kinh tế. Và trong những tháng giữa năm, mục tiêu ưu tiên vẫn tập trung vào việc đẩy mạnh tăng trưởng, và rốt cuộc là trong 6 tháng đầu năm đặc biệt là trong 3 tháng cuối của năm thì lạm phát tăng mạnh trở lại.

Trước tình hình này, hàng loạt chính sách, giải pháp nhằm vào mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế giá cả để kiềm chế lạm phát được các bộ ngành và địa phương triển khai ráo riết. Lãi suất tiết kiệm mới đột ngột tăng đã ngay lập tức được Ngân hàng Nhà nước chấn chỉnh, yêu cầu đồng loạt thực hiện thống nhất lãi suất trần. Các đoàn kiểm tra liên bộ, liên ngành, các đoàn kiểm tra của Trung ương và địa phương trong lĩnh vực quản lý giá cả và hàng hóa được thành lập và hoạt động ngay. Cùng đó là các chính sách kiểm soát chi tiêu, đầu tư công, hạn chế nhập khẩu hàng hóa không khuyến khích nhập khẩu và chưa cần nhập khẩu. Tuy nhiên, các giải pháp đưa vào thực tế bao giờ cũng có độ trễ nhất định, và theo đánh giá của các nhà kinh tế, đến lúc này các giải pháp đã không kịp tham gia vào thị trường để kéo mức lạm phát của cả năm đã ở mức cao, mà sẽ phát huy hiệu quả sau đó.

Thế nhưng, thắt chặt chính sách tiền tệ sẽ ảnh hưởng đến hoạt động vay vốn để đầu tư sản xuất của nền kinh tế. Khi thắt chặt tín dụng thì lãi suất cho vay bắt buộc tăng kéo theo chi phí sản xuất tăng, giá thành tăng, giá bán hàng tăng và lại quay lại làm gia tăng lạm phát. Vì thế cần có sự điều hành hợp lý. Hợp lý ở đây là chỉ thắt chặt chính sách tiền tệ trong một thời gian ngắn nhằm tạo cơ hội cho đầu tư sản xuất để phát triển nền kinh tế.

Tại kỳ họp cuối năm vừa rồi, Quốc hội đã chỉ rõ năm 2010 nền kinh tế nước ta vẫn còn những hạn chế, yếu kém chậm được khắc phục. Kinh tế tăng trưởng nhưng thiếu tính bền vững; cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm; cơ sở hạ tầng còn yếu kém; hiệu quả đầu tư thấp; nhập siêu còn lớn; bội chi ngân sách cao, tiềm ẩn nguy cơ lạm phát cao trở lại; một số vấn đề xã hội bức xúc chậm được giải quyết; tình trạng ô nhiễm môi trường còn nghiêm trọng. Đời sống một bộ phận nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn....

Những ngày cuối năm 2010 và bước sang năm 2011 vẫn còn đó những bộn bề. Ngay trước mắt là vụ sản xuất đông xuân đang thiếu nước, bởi khô hạn vẫn đang diễn ra, điện cho sản xuất và sinh hoạt vẫn trong tình trạng thiếu hụt lớn. Nhiều loại nguyên nhiên vật liệu cho sản xuất như xăng, dầu, than, điện, hóa chất, xi măng… đang nhăm nhe phải tăng giá, rồi giá lương thực phẩm cùng bao lo toan khác của đời sống hàng ngày, nhất là dịp Tết Nguyên đán đang cận kề. Đó là chưa kể làm sao để ngăn chặn được các hiện tượng các doanh nghiệp như Vedan hay Tung Kuang gây ô nhiễm trên diện rộng và nhiều vấn đề khác.

Năm 2011, Nghị quyết của Quốc hội đặt ưu tiên số một là ổn định kinh tế vĩ mô và chống lạm phát. Ta có thể thấy ngay điều này khi nhìn vào mục tiêu tăng trưởng GDP là từ 7-7,5% nhưng chỉ số giá tiêu dùng được ấn định là dưới 7%. Đây chính là sự thể hiện ưu tiên mục tiêu ổn định kinh tế, kiềm chế lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội. Có ổn định thì mới có thể phát triển và phát triển bền vững./.