Quản trị ngân hàng: Làm chuồng rồi mới mua bò
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, trường Đại học Ngân hàng TPHCM bình luận về việc hợp nhất 3 ngân hàng thương mại
Tâm điểm dư luận những ngày này là câu chuyện 3 ngân hàng: Ngân hàng Sài Gòn, Ngân hàng Đệ Nhất và Ngân hàng Việt Nam Tín Nghĩa tự nguyện hợp nhất với sự tham gia chính thức và toàn diện của Ngân hàng Phát triển Việt Nam vào quá trình hợp nhất của 3 ngân hàng này. Đã không có những xáo trộn trên thị trường tài chính, không có sự hoảng hốt về tâm lý của những người đã gửi tiền ở 3 ngân hàng này.
Đây là “vụ” hợp nhất bước đầu thành công dưới sự “đạo diễn” của Ngân hàng Nhà nước. Và có thể xem đây là tín hiệu mừng trong việc khởi động cho việc thực hiện chủ trương lớn đó là: tái cấu trúc toàn hệ thống ngân hàng, nhưng nhất quyết không ảnh hưởng đến quyền lợi của người gửi tiền như cam kết của Chính phủ.
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương, Trưởng khoa Quản trị kinh doanh, trường Đại học Ngân hàng TPHCM bình luận, đây là giải pháp tối ưu.
Hợp nhất là giải pháp tối ưu
** Ông bình luận thế nào quanh câu chuyện hợp nhất 3 ngân hàng? Liệu đây có phải là tín hiệu tốt cho sự khởi đầu của việc tái cấu trúc toàn hệ thống?
Tiến sĩ lê Thẩm Dương: Xét về mặt quản trị khủng hoảng đây là động tác rất tốt và đúng thời điểm. Nếu để chậm một chút nữa, quá trình này vẫn được nhưng sẽ không hay.
Trong khủng hoảng, động tác phải quyết liệt và làm nhanh. Có rất nhiều cách. Phá sản cũng được. Hợp nhất cũng được. Nhưng cách làm của Ngân hàng Nhà nước trong trường hợp này là biện pháp tối ưu.
Tác dụng của việc hợp nhất đem lại tại thời điểm này là rất tốt, làm yên tâm lý người dân. Trong suốt 2 ngày qua, tiền gửi rất ổn định trong các ngân hàng này.
Tuy nhiên vẫn phải rút kinh nghiệm, vì sao để đến bây giờ, khi mất thanh khoản rồi mới làm động tác này. Và trong trường hợp này, dù hợp nhất tự nguyện, nhưng tự nguyện trên cơ sở vẫn phải có một ngân hàng nhà nước phải đứng làm trụ cột.
Hợp nhất đương nhiên phải tốt hơn
** Một câu hỏi đặt ra là liệu sau khi hợp nhất, ngân hàng mới có tốt hơn không?
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương: Giả sử, không hợp nhất, hậu quả rất lớn.
Sau khi hợp nhất, BIDV sẽ quản trị toàn diện các hoạt động này và tiếp tục cổ phần hóa, tái cấu trúc luôn. Không có lý gì mà hợp nhất lại không tốt hơn được.
** Nhưng vấn đề ở chỗ là chúng ta xử lý nợ xấu của 3 ngân hàng này như thế nào. Liệu nợ xấu có chuyển hướng theo hướng tích cực hay không?
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương: Các ngân hàng mất thanh khoản ở chỗ lấy ngắn cho vay dài. Nhưng cái đáng quan tâm là nợ dài của các ngân hàng đó là nợ trong những lĩnh vực nào và cái nợ dài đó ở trạng thái tạm thời làm cho mất thanh khoản hay là cái nợ đó sẽ xấu.
Nếu ở tình trạng nợ dài đó không xấu thì không sao còn nếu ngược lại thì nó sẽ trở nên khá nặng nề cho ngân hàng sau khi hợp nhất. Ngân hàng mới phải ôm lại các khoản nợ xấu.
Nhưng tôi tin Ngân hàng Nhà nước chọn một ngân hàng làm trụ như BIDV thì rõ ràng hợp nhất tốt hơn để nguyên.
Quản trị ở thế làm chuồng rồi mới mua bò
** Vâng, thưa ông rõ ràng sau hợp nhất có nhiều vấn đề cần giải quyết. Theo ông làm gì để tránh tình trạng “bình mới rượu cũ”?
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương: Hợp nhất làm cho quá trình tốt lên, triệt tiêu được sự đổ bể một số ngân hàng nhỏ. Nhưng sau khi hợp nhất không có nghĩa là chúng ta dừng lại. Nó đặt ra hàng loạt vấn đề cho ngân hàng sau hợp nhất.
Ví dụ như xác định chi phí của quá trình hợp nhất này là bao nhiêu?. Và bản thân ngân hàng mới này phải tái cấu trúc rất quyết liệt cho chính mình. Nếu giả sử vẫn những con người đó, vẫn dư nợ đó, thậm chí dư nợ xấu tăng lên một chút thì quá trình đó chỉ triệt tiêu được bước một là tránh đổ bể thôi chứ còn chất lượng sau đó sẽ không tốt lên nếu không làm động tác gì.
Lộ trình tái cấu trúc đang được NHNN trình Chính phủ. Việc đó làm từ nhân sự cho đến quy trình, chế độ sở hữu, công nghệ…. nếu dừng lại thì không giải quyết được.
Đầu tiên vẫn là tái cấu trúc sở hữu và tái cấu trúc quản trị. Mà trong quản trị thì quan trọng nhất là quản trị rủi ro chủ động chứ không phải quản trị rủi ro bị động. Tức là quản trị ở thế là làm chuồng rồi mới mua bò chứ không phải là mất bò mới lo làm chuồng.
** Theo lộ trình thì hợp nhất không xảy ra đầu tiên trong đề án tái cấu trúc ngân hàng, nhưng tại sao việc hợp nhất 3 ngân hàng lại xảy ra ở thời điểm này?
Tiến sĩ Lê Thẩm Dương: Trong đề án này, Ngân hàng Nhà nước có động tác nhóm một nhóm ngân hàng lớn làm trụ. Một nhóm ngân hàng đóng xứ mạng ở thị trường vừa.
Tất nhiên, các ngân hàng nhỏ sẽ được xử lý. Trong lộ trình này thì đầu tiên chúng ta xác định và xử lý 8 ngân hàng nhỏ trước. Trong xử lý 8 ngân hàng nhỏ này bằng cách nào? Có thể là tự họ hợp nhất hoặc có sự trợ giúp từ Nhà nước....
Làm động tác hợp nhất khi 3 ngân hàng trong trạng thái mất thanh khoản là hơi bị động nhưng kịp thời.
** Xin cảm ơn ông!