Quảng Ngãi giải “bài toán” thiếu vật liệu như thế nào?
VOV.VN - Tình trạng thiếu đất, đá, cát tại Quảng Ngãi không diễn ra trên diện rộng mà chủ yếu mang tính cục bộ, do nguồn cung phân bố chưa phù hợp, thủ tục cấp phép, nâng công suất mỏ còn chậm và bất cập trong vận chuyển vật liệu đến công trường.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu rà soát, bố trí lại nguồn mỏ theo nhu cầu thực tế, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, xem xét nâng công suất đối với các dự án cấp bách và kiểm soát chặt, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách.
Nguồn vật liệu phân bố chưa hợp lý
Dự án Nâng cấp, mở rộng hệ thống hạ tầng giao thông trên địa bàn Khu Kinh tế Dung Quất có tổng mức đầu tư 350 tỷ đồng, gồm 4 tuyến đường với tổng chiều dài 9,6 km, đang được triển khai tại các xã Bình Sơn, Vạn Tường và Thọ Phong, tỉnh Quảng Ngãi. Đến ngày 10/8, dự án đã bàn giao khoảng 80% mặt bằng, giá trị thi công lũy kế đạt hơn 50 tỷ đồng, tương đương 20% giá trị hợp đồng. Tuy nhiên, trên công trường tại thôn Trung An, xã Bình Sơn, việc thi công còn gặp khó do thiếu vật liệu.
Ông Võ Hải Đăng, Trưởng Ban điều hành dự án thuộc Công ty Cổ phần 456 cho biết, nhà thầu đang triển khai đồng loạt 3 nhánh tuyến, trong đó 2 nhánh tại khu vực hiện trường và một nhánh tại khu đô thị Vạn Tường, cách khoảng 17 km. Nhà thầu đang tập trung hoàn thiện nền đường trước mùa mưa nhưng nguồn vật liệu đang là điểm nghẽn lớn:
Ông Võ Hải Đăng cho biết thêm: “Đối với dự án này, khoảng 60.000 m³ đất đắp K95 và K98 đang còn thiếu; đồng thời còn thiếu hơn 50.000 m³ đá, bê tông và cát vàng. Nếu không xử lý được điểm nghẽn này thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thi công của nhà thầu, vì nhà thầu không đáp ứng được nguồn vật liệu để phục vụ thi công gói thầu”.
Hiện, toàn tỉnh Quảng Ngãi có 126 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường còn hiệu lực cấp phép. Tuy nhiên, một số dự án vẫn thiếu vật liệu, chủ yếu mang tính cục bộ.
Theo cơ quan chức năng, vấn đề không chỉ nằm ở tổng nguồn cung mà còn ở sự phân bố các mỏ và khả năng đưa vật liệu đến nơi có nhu cầu. Một lượng khoáng sản khai thác tại Quảng Ngãi đang được vận chuyển đến các địa phương khác như thành phố Đà Nẵng và thành phố Huế.
Qua rà soát, tỉnh Quảng Ngãi đang xem xét các mỏ ở khu vực phía Tây trước đây tạm dừng khai thác để mở lại những mỏ đủ điều kiện. Đến nay, 3 mỏ đã được mở để cung cấp vật liệu cho công trình trọng điểm nâng cấp Tỉnh lộ 676. Tỉnh Quảng Ngãi cũng xem xét nâng công suất đối với những mỏ đủ điều kiện, ưu tiên các công trình trọng điểm và dự án cấp thiết.
Ông Hồ Trọng Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho biết, ngành đang rà soát quy hoạch khoáng sản gắn với quy hoạch tỉnh, quy hoạch xây dựng và nhu cầu đầu tư để chủ động nguồn vật liệu:
“Tháng 8/2026, Sở Nông Nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi sẽ trình tiếp 58 mỏ để đấu giá. Nhưng mà chúng ta ràng buộc trong cái đấu giá làm sao để khi đấu giá xong thì nhà đầu tư, nhà thầu phải có trách nhiệm làm các thủ tục liên quan để chúng ta hoàn thiện các phép. Và nhu cầu thực tế của tỉnh thì chắc chắn là chúng ta sẽ có giải pháp mạnh hơn trong cấp phép khoáng sản cho các dự án, đặc biệt là các dự án trọng điểm”, ông Hồ Trọng Phương nói.
Tính nguồn vật liệu ngay từ khi đấu thầu
Theo Công an tỉnh Quảng Ngãi, thiếu vật liệu không xảy ra trên diện rộng mà tập trung tại một số dự án như nâng cấp, mở rộng Tỉnh lộ 676, Khu đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi và một số công trình khác. Nguyên nhân do các mỏ chỉ định chưa phù hợp với địa điểm sử dụng; một số mỏ thương mại có chất lượng, sản lượng chưa đáp ứng nhu cầu; giá vật liệu tăng khiến một số chủ mỏ có biểu hiện dừng cung cấp để chờ tăng giá.
Đáng chú ý, trong tổng số 45 mỏ cát, khu vực phía Đông tỉnh Quảng Ngãi chỉ có 12 mỏ, trong khi đây là nơi tập trung nhiều dự án, nhu cầu sử dụng vật liệu lớn.
Thiếu tướng Hồ Song Ân, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, tiến độ cấp phép, nâng công suất khai thác mỏ còn chậm, trong khi nhu cầu vật liệu ngày càng tăng. Bên cạnh đó, việc bố trí mỏ phải gắn với phương án vận chuyển. Có trường hợp mỏ đã được bố trí nhưng không có tuyến đường thuận lợi để đưa vật liệu đến công trường:
“Chúng ta có số lượng mỏ đất là 46, mỏ đá 46, mỏ cát 45. Nhưng có một bất hợp lý thế này để các đồng chí ngành nông nghiệp nghiên cứu: Mỏ cát thì ở phía Đông tỉnh Quảng Ngãi chúng ta chỉ có 12 mỏ trong tổng số 45 mỏ, trong khi các dự án ở phía đó ít hơn, nhưng quy hoạch và bố trí lại như thế. Các đồng chí nghiên cứu trong tháng 8, khi tiếp tục đấu thầu, phải tính toán. Số lượng, trữ lượng ở dưới này, dự án nhiều hơn mà cuối cùng số lượng mỏ lại ít hơn. Đó là một vấn đề mà chúng ta phải xem xét”, Thiếu tướng Hồ Song Ân cho biết.
Trước thực trạng vừa nêu, lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các chủ đầu tư phải tính toán chính xác nhu cầu và phương án cung ứng vật liệu ngay từ khâu chuẩn bị, đấu thầu dự án; không để đến khi trúng thầu lại phát sinh tình trạng thiếu vật liệu.
Ông Nguyễn Đức Tâm, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết, trong trường hợp mỏ vật liệu được nhà thầu dự kiến nhưng đã khai thác hết công suất được cấp trong năm, có thể xem xét nâng công suất. Ông Nguyễn Đức Tâm nêu rõ, việc này phải được kiểm soát chặt và chỉ được áp dụng đối với dự án đầu tư công, nhất là dự án cấp bách.
Ông Nguyễn Đức Tâm cho biết thêm: “Có một vấn đề thực tiễn là cái mỏ mà người ta đã dự kiến ấy, tôi nói là nếu có thể khách quan nhé, là người ta đã khai thác hết công suất mà năm đấy được cấp rồi thì nếu là dự án đầu tư công và phục vụ dự án đầu tư công, dự án mà phục vụ khẩn cấp thì các đồng chí nâng công suất đấy lên. Nhưng mà chúng ta đừng để cái việc này biến tướng thành việc các ông chủ mỏ này lợi dụng việc đó để nâng công suất lên, làm những việc khác. Tôi đề nghị nếu có hiện tượng như thế thì chúng ta phải xử lý rất nghiêm”.
Việc rà soát, mở thêm mỏ vật liệu, đẩy nhanh cấp phép và nâng công suất hy vọng sẽ giúp tỉnh Quảng Ngãi giải quyết tình trạng thiếu vật liệu cục bộ. Đồng thời, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các chủ đầu tư chủ động nguồn vật liệu ngay từ đầu, gắn quy hoạch mỏ với nhu cầu từng khu vực và phương án vận chuyển, qua đó hạn chế nguy cơ vật liệu có nguồn nhưng không đến được công trường. Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân vốn đầu tư công vào những tháng cuối năm nay.