Sính ngoại... tệ

Theo quy định của luật pháp Việt Nam (tại Pháp lệnh Quản lý ngoại hối và Nghị định 160/2006 của Chính phủ hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh ngoại hối), thì tất cả các giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo ở trên lãnh thổ Việt Nam đều không được thực hiện bằng ngoại hối, trừ các giao dịch với tổ chức tín dụng và tổ chức khác được phép cung ứng dịch vụ ngoại hối. Có nghĩa là chỉ có một số tổ chức được Nhà nước cấp phép mới được thực hiện ngoại hối và cung cấp các dịch vụ ngoại hối.

Thế mà hiện nay chỉ cần vào bất cứ cửa hàng máy tính và thiết bị công nghệ thông tin nào - dù chỉ là cỡ nho nhỏ, cũng có thể thấy bảng giá hàng hoá đề toàn bằng USD. Ví dụ chuột quang 7 USD, quạt làm mát máy tính 13 USD, ổ cứng 120 USD đến 185 USD...

Vào các nhà hàng ăn uống cao cấp một chút là thấy thực đơn từ đồ uống cho đến món ăn đều được ghi giá bằng USD, rồi đặc biệt là các cửa hàng bán ôtô, xe máy cũng niêm yết giá bằng USD. Ngay cả giới truyền thông những ngày qua khi nói về các gói tài chính mà Chính phủ dành để kích cầu đầu tư và tiêu dùng cũng thường sử dụng đơn vị USD chứ không phải tiền đồng Việt Nam. Ví dụ tại trang web TuanVietNam - có bài trong đó viết : “Bảo lãnh cho DN vay vốn nước ngoài và tạm ứng từ Ngân hàng Nhà nước là một phần trong 8 tỷ USD kích cầu.” Trang báo mạng của Báo Người đại biểu nhân dân cũng viết “ Chính phủ đang tích cực triển khai các gói kích cầu với quy mô khoảng 6 tỷ USD bằng khoảng 6% GDP, với kỳ vọng tăng thêm 1% GDP” v.v.. Nhiều bản tin thị trường giá cả, tiền tệ chứng khoán cũng vẫn đưa tin giá USD ở thị trường chợ đen, hay giá USD ở thị trường tự do...

Có một thời gian dài nhiều người tiêu dùng Việt Nam quá quan tâm và sùng bái hàng hoá của nước ngoài nhập khẩu, đến mức hình thành quan niệm chỉ hàng ngoại mới là chất lượng cao, mới đáng giá đồng tiền, thậm chí mới là sành điệu, thời thượng. Cùng đó kéo theo việc sử dụng ngôn ngữ nói để chỉ giá tiền đô la Mỹ kiểu như “cái áo này giá trăm đô, chiếc quần kia 2 vé, hay đôi giày này 3 tờ”. Thế nhưng, sính hàng ngoại theo kiểu ấy chỉ là sự thể hiện ý thích, thói quen và quan niệm của mỗi người (chưa tính đến quan niệm, ý thích ấy là hay hoặc chưa hay). Hơn thế, giờ đây với sự phát triển của nền kinh tế và cùng đó là sự phát triển không ngừng của các doanh nghiệp trong nước, nhiều loại hàng sản xuất trong nước đã vươn lên, ngang tầm và vượt xa hơn so với nhiều loại hàng hoá nhập khẩu cùng loại. Vì thế thói quen sính hàng ngoại giờ đây đã và đang được thay đổi.

Tuy nhiên, sính ngoại theo kiểu chỉ thích sử dụng ngoại tệ trên đất nước Việt Nam, thì cần phải được chấn chỉnh ngay vì đó là vi phạm pháp luật.

Ôtô - mặt hàng được bán bằng giá USD phổ biến nhất

Nghe chuyện có nhà sản xuất ôtô giải thích rằng phải niêm yết giá bán xe ôtô bằng USD là vì niêm yết bằng tiền đồng Việt Nam “có nhiều bất tiện”. Lạ thật. Khi một doanh nhân đến đầu tư kinh doanh ở bất cứ một thị trường nào của một quốc gia, thì yêu cầu đầu tiên đối với nhà đầu tư ấy là phải tuân thủ luật pháp của quốc gia đó.

Quan trọng hơn thế, tiền đồng là đồng tiền của Việt Nam - đồng tiền của một quốc gia, được sử dụng trong mọi hoạt động thanh toán của nền kinh tế, của doanh nghiệp và của mọi người dân của một đất nước - làm sao lại có thể nói là sử dụng tiền đồng là bất tiện. Đó chỉ là sự nguỵ biện cho sự vi phạm pháp luật của Hãng ôtô ấy nhằm hưởng lợi. Bởi niêm yết giá bán bằng USD, người bán sẽ dễ dàng yêu cầu người mua thanh toán bằng USD hay tiền đồng theo cách có lợi cho người bán tuỳ theo sự lên xuống của tỷ giá giữa hai đồng tiền này.

Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận rằng, việc quản lý sử dụng và thanh toán bằng ngoại tệ - (hay nói cách khác là quản lý hoạt động ngoại hối) ở nước ta hiện nay còn thiếu chặt chẽ, nếu không nói là khá bị buông lỏng.

Có một điều đáng nói là chúng ta đã có khá nhiều văn bản quy định và hướng dẫn thực hiện quản lý ngoại hối, thực hiện việc niêm yết giá hàng hoá dịch vụ, có cả đề án thực hiện chương trình chống đô la hoá nền kinh tế và nhiều văn bản pháp luật khác nữa.

Vậy mà tình trạng quản lý ngoại hối vẫn bị buông lỏng. Vì thế mà tình trạng niêm yết giá bằng USD và thanh toán bằng USD mới có thể tràn lan như hiện nay. Và đây cũng chính là điều kiện để một số doanh nghiệp nước ngoài lợi dụng để vi phạm quy định về quản lý ngoại hối như hãng ôtô nọ.

Trước tình trạng này, tại cuộc họp kiểm điểm công tác chỉ đạo, điều hành và thực hiện quy chế làm việc của Ngân hàng Nhà nước trong quý I -2009, tổ chức vào ngày 22/4, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - ông Nguyễn Văn Giàu cho biết Ngân hàng Nhà nước sẽ tăng cường công tác thanh tra các hoạt động trong hệ thống ngân hàng, trong đó chú trọng đối với hoạt động ngoại hối và quản lý ngoại hối.

Và mới đây nhất, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản yêu cầu các phương tiện thông tin đại chúng không được đưa tin về tỷ giá “chợ đen”. Lẽ ra quy định này phải được hiểu ngay từ khi chưa có yêu cầu như thế, bởi vì một khi buôn bán ngoại tệ chui, là hoạt động phi pháp thì không thể nào được đưa tin trên các phương tiện thông tin đại chúng như vậy.

Những người sính ngoại tệ cần biết rằng Pháp lệnh ngoại hối của Việt Nam không cho phép niêm yết giá bằng ngoại tệ trên thị trường Việt Nam. Những trường hợp muốn niêm yết bằng ngoại tệ phải được Thủ tướng Chính phủ xem xét cho phép. Nếu không có tên trong danh mục đơn vị được phép thanh toán bằng ngoại tệ trên lãnh thổ Việt Nam mà vẫn sử dụng ngoại tệ thì đó là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý theo pháp luật./.