“Thanh lọc” mã số thuế: Có ngăn chặn được nạn trục lợi, trốn thuế?

Dưới đây là cuộc trao đổi của phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) với Luật Sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám Đốc, Công Ty Luật TNHH TGS về vấn đề này.

PV: Hà Nội đang triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế trên địa bàn. Theo ông, vì sao chiến dịch này được triển khai vào thời điểm hiện nay và có ý nghĩa gì đối với môi trường kinh doanh?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Việc triển khai chiến dịch trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ giữa cơ quan thuế với các cơ quan quản lý khác.

Thực tế cho thấy vẫn còn tình trạng doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa giải thể, hộ kinh doanh không còn hoạt động nhưng vẫn tồn tại mã số thuế, hoặc thông tin đăng ký không còn chính xác. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện các hành vi gian lận như mua bán hóa đơn, lập doanh nghiệp “ma” hay chiếm đoạt tiền hoàn thuế.

Ý nghĩa lớn nhất của chiến dịch không chỉ là làm sạch dữ liệu, mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công khai, minh bạch và bình đẳng. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cơ quan quản lý có thể nhận diện rủi ro tốt hơn, giảm kiểm tra dàn trải và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật.

PV: Thực tế đã xuất hiện nhiều trường hợp cho mượn hoặc bị lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp. Theo ông, những hành vi này tiềm ẩn rủi ro gì?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Đây là vấn đề rất đáng lo ngại. Nhiều người vì chủ quan hoặc vì lợi ích trước mắt đã cho mượn căn cước công dân, chữ ký số hoặc tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, theo quy định, người đứng tên vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý, dù không trực tiếp điều hành.

Nếu doanh nghiệp phát sinh hành vi vi phạm như trốn thuế, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, người đứng tên có thể bị xử phạt hành chính, cưỡng chế nghĩa vụ thuế, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, việc để người khác sử dụng tài khoản và chữ ký số còn có thể khiến cá nhân liên quan đến các hành vi như rửa tiền hoặc lừa đảo.

Không chỉ rủi ro pháp lý, người đứng tên còn bị ảnh hưởng đến uy tín, lịch sử tín dụng và khả năng tham gia các hoạt động kinh tế sau này. Vì vậy, mỗi cá nhân cần coi thông tin định danh và tài khoản của mình là “tài sản pháp lý” và tuyệt đối không cho mượn khi không kiểm soát được mục đích sử dụng.

PV: Người dân và doanh nghiệp cần lưu ý gì để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong bối cảnh chiến dịch đang triển khai, thưa ông?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Chiến dịch không chỉ là hoạt động của cơ quan quản lý mà còn là cơ hội để mỗi cá nhân, doanh nghiệp tự rà soát lại tình trạng pháp lý của mình.

Đối với doanh nghiệp, cần kiểm tra thông tin đăng ký thuế, mã số thuế, địa chỉ, ngành nghề, người đại diện theo pháp luật để bảo đảm chính xác. Khi có thay đổi, phải cập nhật kịp thời theo quy định. Đồng thời, cần rà soát việc kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử để phát hiện và khắc phục sai sót nếu có.

Đối với cá nhân, nên thường xuyên kiểm tra tình trạng mã số thuế và tuyệt đối không cho mượn thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hay đứng tên doanh nghiệp khi không trực tiếp quản lý. Đây là biện pháp quan trọng để tránh bị lợi dụng vào các hành vi vi phạm pháp luật.

PV: Theo ông, việc công khai danh sách nợ thuế, tạm hoãn xuất cảnh và xử lý nghiêm vi phạm sẽ tác động ra sao đến ý thức tuân thủ pháp luật?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Những biện pháp này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao tính tuân thủ. Không chỉ đảm bảo thu đúng, thu đủ ngân sách, mà còn tạo lập sự công bằng trong môi trường kinh doanh.

Nếu vi phạm không bị xử lý nghiêm, sẽ tạo ra bất bình đẳng giữa doanh nghiệp tuân thủ và doanh nghiệp cố tình “lách luật”. Vì vậy, việc công khai thông tin và áp dụng các biện pháp cưỡng chế vừa có tác dụng răn đe, vừa khuyến khích người nộp thuế thực hiện đúng nghĩa vụ.

Tuy nhiên, việc triển khai cần đảm bảo đúng quy định, đúng đối tượng, minh bạch và chính xác để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

PV: Vậy, để việc làm sạch mã số thuế không chỉ là chiến dịch ngắn hạn mà trở thành nền tảng lâu dài, cần thêm giải pháp gì, thưa ông?

Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Điều quan trọng là phải coi đây là quá trình thường xuyên, không phải hoạt động mang tính thời điểm.

Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện và đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Công tác thanh tra, kiểm tra cũng cần dựa trên quản lý rủi ro để tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, cần nâng cao văn hóa tuân thủ, coi việc thực hiện nghĩa vụ thuế là yếu tố tạo uy tín và năng lực cạnh tranh.

Đối với người dân, cần nâng cao nhận thức về bảo vệ thông tin cá nhân và chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế của mình.

Khi dữ liệu được chuẩn hóa, quản lý được số hóa và ý thức tuân thủ được nâng cao, môi trường kinh doanh sẽ trở nên minh bạch, lành mạnh và bền vững hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!

Sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế cần lưu ý gì?

VOV.VN - Cục Thuế vừa có hướng dẫn một số nội dung cơ bản cho người nộp thuế khi sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế.