Thị trường dược còn nhiều bất ổn

Đây là những vấn đề đã được Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu đặt ra tại hội nghị trực tuyến về công tác dược toàn quốc, tổ chức ngày 23/6.

Công tác quản lý còn bất cập…

Theo ông Nguyễn Quốc Triệu, ngành dược trong những năm qua thu được những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trong công tác quản lý Nhà nước và bình ổn thị trường dược phẩm vẫn còn những yếu kém, bất cập, nhiều thách thức, khó khăn cần giải quyết.

Số liệu báo cáo cho thấy, năm 2008, thuốc sản xuất trong nước đạt hơn 715,435 triệu USD, chiếm 50% giá trị tiền thuốc sử dụng và tăng 19% so với năm 2007, đã góp phần tăng tiền thuốc bình quân đầu người lên 16,45 USD/năm. Thuốc sản xuất trong nước đang hướng tới những nhóm thuốc có tỷ lệ sử dụng cao, thuốc chuyên khoa như: tim mạch, tiểu đường, thần kinh, nội tiết...

So với những năm trước đây, thuốc sản xuất trong nước đã xuất hiện nhóm thuốc tim mạch, tâm thần, chống ung thư, thuốc hormone, thuốc tê, thuốc mê, thuốc tác dụng đến máu... là một chuyển hướng rất cần khuyến khích. Tuy nhiên, thuốc kháng sinh, hạ nhiệt giảm đau và vitamin vẫn chiếm tỷ lệ rất cao so với số lượng ít ỏi của thuốc chuyên khoa.

“Việc nghiên cứu và phát triển các nhóm thuốc đáp ứng mô hình bệnh tật ở Việt Nam trong những năm tới đây cần được các nhà sản xuất tập trung đầu tư nhiều hơn nữa. Bộ Y tế sẽ xem xét đề nghị của các doanh nghiệp trình Chính phủ và các Bộ, ngành những ưu đãi thiết thực, hỗ trợ cho những dự án mang tính chiến lược, làm giảm sự lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ nước ngoài” - TS. Cao Minh Quang, Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng định.

Thực tế, do ngành dược Việt Nam chủ yếu sản xuất thuốc generic nên vẫn còn nhiều loại thuốc chuyên khoa đặc trị, thuốc mới vẫn phải nhập khẩu, đặc biệt là thuốc hiếm được nhập khẩu cho nhu cầu điều trị tại bệnh viện. Năm 2008, chúng ta đã phải nhập khẩu 923,288 triệu USD, tăng 13,8% so với năm 2007, trong đó nguyên liệu là 163,536 triệu USD, thành phẩm: 759,752 triệu USD. Những thuốc mà nhà nhập khẩu xây dựng giá không hợp lý, Cục Quản lý dược (QLD) cho nhập khẩu song song để đảm bảo cạnh tranh về giá thuốc, hạn chế tình trạng độc quyền tăng giá. Trong khi đó, việc xuất khẩu của hầu hết các doanh nghiệp đều gặp khó khăn do ảnh hưởng kinh tế thế giới. Năm 2008, trị giá tiền thuốc xuất khẩu đạt 33,32 triệu USD (nguồn Tổng cục Hải quan), thấp hơn 17,1% so với kế hoạch năm 2008 (39 triệu USD).

Thuốc giả, lậu ngày càng phức tạp

Hiện nay, hệ thống kiểm nghiệm thuốc ngày càng được tăng cường và hiện đại nhằm kiểm tra chất lượng theo qui chế, kiểm nghiệm sàng lọc để ngăn ngừa thuốc giả, thuốc kém chất lượng, thuốc quá hạn sử dụng, thuốc bất hợp pháp lưu hành trên thị trường. Theo Cục Quản lý Dược, tỷ lệ mẫu thuốc không đạt chất lượng năm 2008 chiếm tỷ lệ 2,94% (tổng số mẫu lấy để kiểm tra chất lượng là 25.320 thì có 744 số mẫu không đạt chất lượng) so với số lượng mẫu lấy kiểm tra chất lượng trên toàn quốc, thấp hơn so với năm 2007 (3,30% với 839 mẫu không đạt chất lượng). Trong đó kháng sinh chiếm tỷ lệ khá cao 26,9% (25/93 mẫu); tỷ lệ thuốc đông dược và dược liệu 26,7% (22/93 mẫu) với các vi phạm về chất lượng ở chỉ tiêu độ ẩm và độ nhiễm khuẩn… Thuốc đông dược phần lớn được sản xuất ở các doanh nghiệp chưa đạt GMP, phòng kiểm tra chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu nên tỷ lệ thuốc đông dược không đạt chất lượng chiếm tỷ lệ cao: 22/49 mẫu thuốc sản xuất trong nước phải thu hồi.

Cũng theo thống kê của Cục Quản lý Dược, thuốc không đạt chất lượng phải thu hồi tăng theo từng năm, năm 2001 là 55 lô, năm 2002 là 70 lô, 2007 là 83 lô. Năm 2008, Cục Quản lý Dược đã đình chỉ lưu hành và thu hồi 93 lô thuốc trong đó 49 lô thuốc sản xuất trong nước và 44 lô thuốc nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam. Cục Quản lý Dược cho biết, thuốc nhập lậu và thuốc không rõ nguồn gốc tuy chiếm số lượng rất nhỏ nhưng lại gắn liền với nguy cơ thuốc giả, thuốc kém chất lượng. Quản lý thuốc giả, thuốc nhập lậu và thuốc không rõ nguồn gốc lại càng phức tạp và khó khăn.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu cho rằng: Cần tăng cường và duy trì sự phối hợp giữa Bộ Y tế, với các bộ, ban ngành có liên quan để làm tốt hơn nữa công tác quản lý Nhà nước về dược; giám sát việc thực thi pháp luật về dược nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nhà sản xuất về chất lượng thuốc… Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm đột xuất để đảm bảo chất lượng thuốc từ khâu sản xuất đến lưu thông trên thị trường; Thực hiện tốt cơ chế tiền kiểm và hậu kiểm đối với chất lượng thuốc, chủ động phối hợp với các cơ quan hữu quan trong phòng chống thuốc giả, thuốc nhập lậu không rõ nguồn gốc; Cải tiến quy trình thu hồi thuốc không đạt chất lượng trên thị trường/.