Thương hiệu Quốc gia Việt Nam: Tăng nhanh về lượng, chưa thực sự mạnh về chất
VOV.VN - Giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam chưa đủ mạnh khi vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu giá trị thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thiên về gia công, trong khi năng lực thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng còn hạn chế.
Trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, xây dựng Thương hiệu Quốc gia (THQG) không chỉ là nâng cao hình ảnh sản phẩm “Made in Vietnam”, còn là quá trình kiến tạo uy tín quốc gia, gia tăng sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.
Giá trị THQG Việt Nam đạt 519,6 tỷ USD
Tại Diễn đàn Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026 diễn ra ngày 16/4, ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) - Phó Trưởng ban Ban Thư ký Chương trình THQG Việt Nam cho biết, nếu như năm 2003, Chương trình THQG mới chỉ có 30 DN tham gia, đến năm 2026 đã có 190 doanh nghiệp (DN) được công nhận. Đây là bước tiến rất lớn, phản ánh sự trưởng thành của cộng đồng DN Việt Nam.
Không chỉ dừng ở số lượng DN, giá trị THQG Việt Nam cũng tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2025, giá trị này đạt 519,6 tỷ USD, xếp thứ 32 trong tổng số 193 nền kinh tế, tăng hơn 200 tỷ USD so với năm 2020. Cùng với đó, sức mạnh mềm quốc gia và trụ cột kinh doanh - thương mại đều có sự cải thiện đáng kể về thứ hạng.
Tuy nhiên, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cũng thẳng thắn chỉ ra một nghịch lý đáng suy ngẫm, khi các sản phẩm THQG đang tăng nhanh về lượng, nhưng chưa thực sự mạnh về chất. Tổng giá trị của 100 thương hiệu DN hàng đầu Việt Nam năm 2025 chỉ đạt khoảng 38,4 tỷ USD, thậm chí giảm 14% so với trước đó. Điều này cho thấy, Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu giá trị thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thiên về gia công (OEM), trong khi năng lực thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) còn hạn chế.
Nhận thấy sản phẩm và văn hóa Việt Nam đã xuất hiện ngày càng phổ biến trong đời sống tiêu dùng tại nhiều quốc gia; những nhận thức về Việt Nam trên thị trường quốc tế đang có sự cải thiện rõ rệt, TS. Santiago Velasquez, Quyền Chủ nhiệm cấp cao các chương trình MBA và MIB - Trường Đại học RMIT Việt Nam cho rằng, THQG Việt Nam từ “được biết đến” đến “được tin tưởng” vẫn còn là 1 khoảng cách lớn, đòi hỏi cách tiếp cận bài bản và nhất quán hơn trong xây dựng THQG thời gian tới.
“Câu chuyện THQG không nằm ở cách Việt Nam đang được nhìn nhận ở thời điểm hiện tại, cần được đặt ở những tiêu chuẩn Việt Nam lựa chọn và duy trì trong dài hạn. Điều quan trọng không phải là hình ảnh nhất thời, cần sự nhất quán trong chất lượng, năng lực và cách Việt Nam thể hiện với thế giới, bởi chính sự nhất quán này mới tạo dựng được niềm tin bền vững”, TS. Santiago Velasquez đề cập.
Thương hiệu phải là tài sản chiến lược
Từ thực tiễn những năm vừa qua, năm 2026 Chương trình THQG được nhìn nhận lại với một tầm vóc mới, không còn dừng ở hoạt động quảng bá hay xúc tiến thương mại đơn thuần. Ông Hoàng Minh Chiến cho biết, trong Chiến lược THQG Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn 2045 sẽ được xây dựng theo giai đoạn rõ ràng.
Giai đoạn 2026-2030 được xác định là giai đoạn “đặt nền tảng - chuyển đổi căn bản”. Trọng tâm hoàn thiện hệ thống tiêu chí Thương hiệu Quốc gia theo hướng thực chất hơn, hướng tới 1.000 sản phẩm đạt THQG. Giai đoạn 2030-2035 sẽ tập trung hình thành đội ngũ doanh nghiệp có thương hiệu mạnh ở cấp khu vực và quốc tế. Mục tiêu là có từ 5-10 thương hiệu doanh nghiệp Việt lọt Top 500 thế giới, đồng thời nâng giá trị THQG Việt Nam lên Top 25 toàn cầu.
“Đến năm 2045, THQG Việt Nam cần phản ánh rõ hình ảnh một nền kinh tế hiện đại, sáng tạo và có trách nhiệm. Sản phẩm Việt Nam không chỉ xuất khẩu về mặt thương mại, còn xuất khẩu giá trị, tư duy thiết kế và chuẩn mực phát triển bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu này, lộ trình triển khai sẽ được chia thành các giai đoạn cụ thể, bắt đầu từ năm 2026 với việc hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, đổi mới phương thức triển khai Chương trình THQG và hoàn thiện bộ nhận diện THQG”, ông Chiến cho hay.
Khẳng định THQG Việt Nam không còn chỉ là câu chuyện quảng bá hình ảnh hay xúc tiến thương mại truyền thống, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân yêu cầu THQG Việt Nam phải được xác định là tài sản chiến lược, phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, việc xây dựng Thương hiệu Quốc gia không chỉ là nâng cao hình ảnh sản phẩm “Made in Vietnam”, còn là quá trình kiến tạo uy tín quốc gia, gia tăng sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.
“THQG trong giai đoạn tới cần được xây dựng trên nền tảng chất lượng, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các DN cần chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào quản trị và sản xuất, xây dựng chiến lược phát triển thị trường quốc tế theo hướng bài bản, dài hạn, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, gắn với bảo vệ tài sản trí tuệ và phát huy giá trị văn hóa nội sinh được xác định là những trụ cột quan trọng để nâng tầm thương hiệu Việt”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân chỉ rõ.
Nhiều chuyên gia cho rằng, việc xây dựng Chiến lược phát triển thị trường quốc tế theo hướng bài bản, dài hạn, tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do, gắn với bảo vệ tài sản trí tuệ và phát huy giá trị văn hóa nội sinh được xác định là những trụ cột quan trọng để nâng tầm THQG Việt Nam, góp phần hoàn thiện Chiến lược THQG Việt Nam giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến 2045.
Tuần lễ THQG Việt Nam năm 2026 diễn ra từ ngày 16 - 23/4/2026 trên phạm vi toàn quốc, hướng tới kỷ niệm 18 năm Ngày Thương hiệu Việt Nam (20/4/2008 - 20/4/2026). Không chỉ là chuỗi hoạt động truyền thông, Tuần lễ THQG năm nay được thiết kế như điểm hội tụ giữa chính sách, DN và thị trường với nhiều hoạt động trọng tâm, như lễ khai mạc, Diễn đàn THQG, các hội thảo chuyên đề, triển lãm thành tựu Chương trình THQG và các hoạt động kết nối DN.