Thủy sản cần “lột xác” để nâng cạnh tranh trên đường dài xuất khẩu
VOV.VN - Ngành thủy sản Việt Nam đang có cơ hội bứt phá khi xuất khẩu tăng mạnh đầu năm 2026. Tuy nhiên, áp lực từ “thẻ vàng” IUU, chi phí và biến đổi khí hậu buộc ngành phải chuyển đổi nhanh. Ứng dụng AI, dữ liệu lớn được xem là giải pháp then chốt giúp nâng sức cạnh tranh và phát triển bền vững.
Phát biểu tại lễ khai mạc Triển lãm Quốc tế ngành thủy sản năm 2026, được tổ chức sáng 18/3, ông Lê Viết Bình, Phó Chánh Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành đòn bẩy quan trọng để ngành thủy sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Theo ông Bình, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của kinh tế nông nghiệp khi năm 2025 đạt sản lượng gần 10 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu 11,3 tỷ USD, tăng hơn 12% so với năm trước. Đà tăng trưởng duy trì tích cực trong năm 2026, với hai tháng đầu năm đạt 1,28 triệu tấn sản lượng và 1,76 tỷ USD xuất khẩu, tăng 23% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không chỉ đến từ chi phí đầu vào hay biến đổi khí hậu, còn là các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững. Đặc biệt, việc sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU của Liên minh châu Âu tiếp tục là nhiệm vụ cấp bách, khi Bộ và các địa phương đang tích cực làm việc với đoàn thanh tra trong tháng 3/2026.
Trong bối cảnh đó, ông Bình cho rằng ngành buộc phải chuyển đổi mạnh mẽ, từ mô hình sản xuất đến quản trị. Trọng tâm là tái cơ cấu theo hướng sinh thái, tuần hoàn, đồng thời đẩy nhanh ứng dụng công nghệ cao.
Cùng với đó, việc phát triển vùng nuôi bền vững, nâng cao chất lượng giống, kiểm soát môi trường và thúc đẩy chuyển đổi số toàn chuỗi giá trị sẽ là nền tảng để thủy sản Việt Nam tiếp tục mở rộng thị trường, khẳng định vị thế trên bản đồ thế giới trong giai đoạn tới.
"Khi chúng ta ứng dụng AI, dữ liệu lớn, cảm biến và tự động hóa giúp theo dõi môi trường nuôi theo thời gian thực, dự báo dịch bệnh sớm và tối ưu quy trình. Nhờ vậy, vừa tăng năng suất, giảm chi phí, vừa minh bạch, truy xuất được nguồn gốc, tạo nền tảng để thủy sản Việt Nam nâng sức cạnh tranh" - ông Bình nói.