Tìm kiếm cơ hội và giải pháp trong khủng hoảng

Đó là một trong những lời khuyên của Giáo sư Paul Krugman - nhà kinh tế học người Mỹ được nhận giải thưởng Nobel kinh tế năm 2008, tác giả của thuyết thương mại mới - trong cuộc hội thảo mang tên “Tìm kiếm cơ hội và giải pháp trong khó khăn và khủng hoảng” diễn ra tại TPHCM ngày 20/5.

Cuộc hội thảo do chủ nhân giải Nobel kinh tế 2008 chủ trì tập trung vào 3 nội dung chính đó là phân tích căn nguyên cuộc khủng hoảng tài chính, tình trạng suy thoái của nền kinh tế toàn cầu; từ đó, tìm kiếm và phát hiện ra các cơ hội sinh ra ngay từ trong khủng hoảng và cuối cùng là đưa ra một số góp ý đối với các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp của Việt Nam.

Theo Giáo sư Paul Krugman, nguyên nhân dễ thấy nhất của cuộc khủng hoảng tại Hoa Kỳ đang lan rộng khắp thế giới là do sự bùng nổ của thị trường bất động sản và tình trạng cho vay cầm cố dưới chuẩn. Tuy nhiên, ông cho rằng chính tâm lý tự mãn đã dẫn tới cuộc khủng hoảng. Chính do tự mãn, nền kinh tế hàng đầu thế giới là Mỹ và một số nước khác đã thả lỏng quản lý đối với thị trường tài chính tiền tệ và dẫn tới những rối loạn do sự tự do quá mức trong hoạt động của các ngân hàng. Đồng thời, cũng chính tâm lý tự mãn đã khiến các hộ gia đình ở Mỹ vay mượn nhiều quá khả năng trả nợ của họ, khiến tỷ lệ nợ gấp tới 50-100% Tổng sản phẩm quốc nội của nước Mỹ.

Hôm nay (21/5), tại Hà Nội, Giáo sư người Mỹ Paul Krugman đã có cuộc gặp và làm việc với Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Gia Khiêm và một số quan chức chính phủ. Đây là dịp quý giá để Việt Nam có thể lắng nghe các ý kiến đánh giá và khuyến nghị của nhân vật được xem là một trong những “bộ óc” vĩ đại của thế giới đối với nền kinh tế nước ta. Chuyến thăm Việt Nam của Giáo sư Paul Krugman tiếp nối sau sự hiện diện của hai “bộ óc” lớn của thế giới đã tới Việt Nam trước đó là giáo sư Philip Kotler - tác giả thuyết “marketing hiện đại” vào năm 2007 và Giáo sư Michael Porter - tác giả chiến lược cạnh tranh vào năm ngoái, đã góp phần xây dựng hình ảnh “Việt Nam như một điểm đến của tri thức thế giới” trong mắt bạn bè quốc tế.

Từ đó, nhà kinh tế học Paul Krugman cho rằng cuộc khủng hoảng đau đớn ít nhất đã cung cấp một liều thuốc cho căn bệnh “tự mãn” đó. Về các cơ hội khác sinh ra trong cuộc khủng hoảng hiện nay, ông Paul Krugman nói: “Cuộc khủng hoảng đến nay đã tác động đến hầu hết các nền kinh tế nhưng cũng tạo điều kiện cho các nước có cùng chung ý chí chính trị để vượt qua khó khăn, tạo điều kiện cho các nước quan tâm nhiều hơn đến các chương trình hạ tầng cơ sở, xã hội, đến thị trường nội địa bấy lâu nay có phần bị sao nhãng. Các nước đều đang tập trung tăng chi tiêu cho cơ sở hạ tầng, giảm thuế… để kích thích tiêu dùng. Cũng trong lúc khủng hoảng, người ta đang định hướng lại các mục tiêu đầu tư và đó là cơ hội tốt để tung ra các công nghệ mới, sáng tạo mới, khi đó, sẽ thu hút các khoản đầu tư lớn. Đặc biệt, những ý tưởng công nghệ xanh, sạch được đưa ra vào lúc này sẽ thành công lớn”.

Về thực trạng kinh tế thế giới hiện nay, ông Paul Krugman cho rằng đã có một số cải thiện, không còn tình trạng kinh tế rơi tự do, không còn lo lắng nhiều về nguy cơ “chạm đáy” suy thoái, điều đó có nghĩa là các nước đã có biện pháp để nâng đỡ nền kinh tế và các biện pháp đó đã phần nào có tác dụng. Song dĩ nhiên, nền kinh tế thế giới sẽ không thể tự động phục hồi nếu không có nhiều nỗ lực hơn nữa. Dù đã có những dự đoán có phần lạc quan về tình hình kinh tế thế giới nhưng theo ông Paul Krugman, những dự đoán đó chủ yếu chỉ dựa trên các số liệu ngắn hạn nên không thể kỳ vọng nhiều. Giáo sư Paul Krugman cũng cho rằng đưa ra các gói giải cứu kinh tế vẫn là giải pháp quan trọng nhất, có thể giúp phục hồi nhanh nhất nhưng ông cho rằng các nước cần có gói giải cứu với quy mô lớn hơn nữa, kể cả nước Mỹ, ít nhất phải gấp rưỡi so với quy mô hiện nay.

Việt Nam là một ví dụ điển hình của một nước có xuất phát điểm thấp nhưng lại tăng trưởng tốt

Về tình hình Việt Nam, ông Paul Krugman khẳng định, Việt Nam là một ví dụ điển hình của một nước có xuất phát điểm thấp nhưng lại tăng trưởng tốt và là một trong số ít quốc gia ở châu Á thu hút sự chú ý của thế giới. Một dấu hiệu đáng mừng là Việt Nam vẫn có thể tăng trưởng trong khi nền kinh tế thế giới nói chung đạt tăng trưởng âm. Ông Paul Krugman nói: “Sự phát triển của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam trong những năm qua chủ yếu dựa vào mở cửa, xuất khẩu ra bên ngoài, nhờ tận dụng tốt quá trình toàn cầu hóa. Tôi cho rằng xuất khẩu vẫn là con đường tốt nhất để thoát khỏi suy thoái nhanh nhất. Nhưng cuộc khủng hoảng đã khiến các bạn phải có chính sách cân bằng hơn giữa xuất khẩu với việc phục vụ thị trường nội địa tốt hơn và tôi thấy rằng Việt Nam đang đi theo hướng này. Tuy nhiên, các bạn cũng nên giảm bớt dựa vào các ngành sử dụng nhiều lao động một cách thủ công. Về lâu dài, Việt Nam phải tìm cách chuyển hướng sang các ngành công nghệ cao, sử dụng nhân công hiệu quả hơn”.

Có thể thấy rằng, kiến nghị của nhà kinh tế học được giải Nobel kinh tế 2008 đối với Việt Nam có phần tương tự như lời khuyên của Giáo sư Michael Porter, cha đẻ của thuyết cạnh tranh trong chuyến thăm nước ta vào năm 2008, cho rằng Việt Nam cần phát triển một nền kinh tế “thông minh”.

Khó có thể gói gọn kiến thức của một nhà tư tưởng lớn như Paul Krugman chỉ trong một cuộc hội thảo kéo dài 1 ngày. Không ít doanh nghiệp còn cảm thấy chưa hiểu hết những nhận định “thượng tầng” của ông. Tuy nhiên, được lắng nghe và trò chuyện với nhân vật này đã giúp các doanh nghiệp có cái nhìn sáng tỏ và khoa học hơn về cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay và họ sẽ phải tự suy ngẫm về tình hình kinh tế đất nước và hoạt động của chính doanh nghiệp của họ. Một số doanh nghiệp Việt Nam mong đợi ông Krugman đề cập nhiều hơn đến các tác động trực tiếp của kinh tế thế giới đối với Việt Nam. Nhưng bản thân ông Krugman cũng thừa nhận chuyến thăm Việt Nam lần đầu tiên trong thời gian ngắn khiến ông chưa thể đưa ra một dự đoán hay kiến nghị cụ thể nào về chính sách đối với nền kinh tế của Việt Nam./.