Vận hành theo... doanh nghiệp!

• Nghịch lý giá sữa bột nhập ngoại ở Việt Nam

Đua nhau tăng giá

Ngày 8/3 tại Hà Nội, nhiều mặt hàng sữa nội như Vinamilk, Cô gái Hà Lan, Mộc Châu, Ba Vì đã tăng giá từ 13-15%… Sữa Abbott, một nhãn hiệu sữa ngoại quen thuộc với người tiêu dùng trong nước có mức tăng tới 15%. Có những dòng sữa tăng giá tới 18% như Ensure của hãng Mead Johnson.

Không chỉ tăng giá ở mặt hàng sữa bột, nhiều chủng loại sữa khác như sữa chua, sữa nước cũng tăng giá mạnh. Sữa chua Vinamilk đã tăng từ 3.600 đồng/hộp lên 4.200 đồng/hộp, sữa chua Ba Vì trước đây có mức giá thấp hơn mức giá của Vinamilk cũng “vọt” lên mức 4.200 đồng/hộp. Sữa Gain Plus IQ 900g giá 353.000 đồng/hộp, nay đã lên 397.000 đồng/hộp, tăng đến 44.000 đồng/hộp; Friso Gold 1 loại 400g là 175.000 đồng/hộp cũng lên 199.500 đồng/hộp.

Giá sữa đồng loạt tăng khiến cho không ít người tiêu dùng (NTD) bị sốc. Chị Thu Hà ở đường Nguyễn Khang, Hà Nội than: “Tôi đang nuôi hai con nhỏ, mỗi tháng phải chi gần 1,5 triệu đồng tiền sữa cho con, trong khi giá sữa liên tục tăng. Chưa bao giờ giá sữa lại tăng nhiều đến như vậy. Đứa nhỏ hơn 1 tuổi uống sữa Abbott, còn đứa lớn phải uống sữa Mộc Châu. Giá sữa ngoại tăng cao, tôi định chuyển sang dùng sữa nội nhưng các cửa hàng bán sữa cho biết nhiều loại sữa nội cũng tăng giá không kém sữa ngoại. Tôi thực sự lo và đang cân nhắc có nên cho cháu sử dụng sữa hay thay thế bằng loại thức ăn khác mà vẫn bảo đảm dinh dưỡng cho cháu”.

Không chỉ giá sữa tăng mà giá thuốc chữa bệnh cũng tăng chóng mặt. Trong vòng nửa tháng qua, hơn 240 loại thuốc đã tăng giá ở mức 3-30% trên thị trường Hà Nội. Chị Lan Anh ở Cầu Giấy kể, chị có con mới nằm viện 2 tuần mà đã phải tiêu hết số tiền dành dụm cả năm của hai vợ chồng. Mỗi ngày cháu phải tiêm gần 10 loại thuốc, trong đó chỉ một lọ nhằm tái tạo máu đã 5 triệu đồng. “Thuốc cứ âm thầm tăng giá. Hôm nay thuốc này tăng thì hôm sau đến thuốc khác tăng, ít thì một vài nghìn đồng nhiều thì 20.000 - 30.000 đồng. Hai vợ chồng đều là nhân viên Nhà nước với đồng lương còm cõi thì với số tiền như thế chỉ có thể vay mượn mới lo được cho con”, chị Lan Anh buồn bã nói.

Lý do mà các hãng thuốc và sữa đưa ra cho việc tăng giá vẫn là giá nguyên phụ liệu, tỷ giá ngoại tệ, giá vận chuyển, chi phí bán hàng... đều tăng. Tuy nhiên, một số chuyên gia trong các lĩnh vực này cho rằng, tác động của tỷ giá chỉ làm các hãng nhập khẩu mất thêm chi phí cho khâu vận chuyển, còn các yếu tố phí bảo quản, quản lý, marketing… hoàn toàn có thể kiểm soát được trong khi đây chính là một nguyên nhân khiến giá sữa và thuốc tăng cao. Biến động tỷ giá ở mức 9%, trong khi nhiều nhà phân phối hàng ngoại nhập tăng giá lên tới 15 - 20% là quá bất hợp lý. Chỉ cần tăng giá từ 3 - 5% là đủ để doanh nghiệp có lãi.

Tăng giá thêm 11 lần vẫn đúng luật?

Theo Sở Y tế Hà Nội, từ đầu năm đến nay, đã nhận được báo cáo điều chỉnh giá thuốc của hơn 20 công ty dược cho 240 loại thuốc với biên độ điều chỉnh 3-30% và có tới 70% thuốc tăng giá lần này mới ở mức 70% giá kê khai. Một số loại thuốc dù đã tăng giá nhưng giá bán mới chỉ bằng 30-40% giá kê khai như thuốc mỡ Tetracyclin, Calcipholinat…

Sữa, thuốc chữa bệnh là mặt hàng thuộc danh mục 14 mặt hàng thiết yếu do Nhà nước quản lý giá. Theo quy định, mỗi khi muốn tăng giá, các doanh nghiệp đều phải có đề xuất với Cục Quản lý giá và Cục Quản lý dược (Bộ Y tế). Tuy nhiên, trên thực tế, việc kinh doanh thuốc và sữa lại đang được vận hành theo cơ chế thị trường.

Đối với thị trường sữa từ trước tới nay, các DN chỉ cần đăng ký giá bán và Cục Quản lý giá căn cứ vào mức giá đăng ký để kiểm tra, khiến NTD khó kiểm soát được giá. Còn đối với giá thuốc, các hãng dược phải kê khai giá thuốc với Cục Quản lý dược. Tuy nhiên, việc kê khai này lại trở thành kẽ hở để doanh nghiệp dược lách luật.

Cụ thể, trong buổi kiểm tra giá thuốc ngày 3/3/2011 của thanh tra Sở Y tế Hà Nội tại Trung tâm thuốc Ngọc Khánh, thuốc Calcium folinate 0,1g, của Ebewe (Áo) tăng từ 177.450 đồng/hộp lên 183.750 đồng/hộp. Trong khi đó, giá kê khai thuốc này từ ngày 31/12/2007 báo cáo Sở Y tế Hà Nội đã lên tới 256.244 đồng. Như vậy, với mức tăng 6.300 đồng trong đợt điều chỉnh giá này thì hãng dược vẫn có thể tăng 11 lần nữa giá thuốc mới chạm mức giá đã kê khai. Hay thuốc điều trị ung thư Palitaxel 100mg, giá kê khai từ tháng 7/2008 đã là 5.355.000 đồng. Nhưng giá mới được điều chỉnh tăng lên cũng chỉ có 4.265.730 đồng (thấp hơn 1 triệu đồng so với giá kê khai). Vì thế, dù doanh nghiệp tăng giá thuốc nhưng vẫn đúng luật vì không tăng vượt quá mức giá kê khai tại Cục Quản lý dược.

Trước thực tế bất hợp lý này, mới đây, cơ quan quản lý Nhà nước đã yêu cầu kiểm tra, rà soát việc tăng giá thuốc, sữa của nhiều doanh nghiệp. Đồng thời, Bộ Y tế yêu cầu Cục Quản lý dược xem xét lại việc kê khai giá thuốc của các doanh nghiệp. Khi có sự điều chỉnh tăng giá thì doanh nghiệp phải gửi văn bản lên Cục để xem xét./.