Xác lập nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm đặc trưng

Nhãn hiệu đã có từ rất xa xưa, trước cả khi con người có sự trao đổi hàng hóa với nhau trên thị trường. Người Ấn Độ với chữ ký được chạm khảm trên đồ kim hoàn mỹ nghệ, người Trung Quốc với những nét bút tinh tế trên đồ gồm, sứ để xuất khẩu, người Nhật Bản với những con dấu trên giấy viết.

Đến nay, nhãn hiệu hàng hóa bắt đầu đóng vai trò rất quan trọng đối với đời sống hiện đại, đặc biệt trong nền kinh tế thị trường. Hàng hóa ngày càng đa dạng hơn dẫn đến người tiêu dùng cần được chỉ dẫn để có thể lựa chọn chính xác, nhanh chóng sản phẩm hàng hóa cần lựa chọn, và việc đặt tên cho sản phẩm, dịch vụ là điệu kiện tất yếu.

Những sản phẩm đặc trưng Hội An

Đối với Hội An, từ khi được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 12/1999, dịch vụ du lịch phát triển khá mạnh, nhiều sản phẩm đặc trưng của Hội An như đèn lồng, sản phẩm mộc, sản phẩm gốm… cũng có cơ hội được phục hồi và phát triển.

Sản phẩm ở Hội An cũng có những đặc trưng riêng của một vùng đất "hội nhân, hội thủy, hội văn hóa".

Vào đầu thế kỷ XX trở về trước, Nam Diêu - Thanh Hà ở cận nơi có trữ lượng đất sét là ấp An Bang, Thanh Chiếm (Thanh Hà-Hội An), Thanh Chiêm (Điện Bàn). Mặc khác Nam Diêu là cồn - đảo, phía Bắc, Tây, Nam giáp sông Lai Nghi, Thu Bồn và nằm cận tỉnh lộ 607, không xa quốc lộ 1A nên rất thuận tiện cho việc tiếp nhận nguyên liệu, trao đổi hàng hóa bằng đường bộ, đường thủy. Sách Đại Nam nhất thống chí - Quốc sử quán triều Nguyễn xuất bản cũng đã ghi danh nghề gốm Thanh Hà trong phần thổ sản Quảng Nam.

Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, các vị tổ của nghề mộc Kim Bồng gốc là người ở các vùng Thanh Hóa, Nghệ An vào lập nghiệp tại Quảng Nam vào khoảng thế kỷ XVI, XVII. Vùng đất Kim Bồng ba mặt giáp sông, có thể ngược lên thượng nguồn, có thể xuôi ra Cửa Đại, lại gần thương cảng quốc tế sầm uất nên rất thuận lợi cho việc phát triển nghề nghiệp. Trải qua nhiều năm tháng, bàn tay tài hoa của người thợ Kim Bồng đã tạo những nét kiến trúc đẹp không chỉ ở đô thị cổ Hội An mà còn ở cả trên đất kinh đô Huế.

Rau Trà quế

Rau Trà Quế - Hội An, từ xưa đến nay, đã nổi tiếng với trên 20 chủng loại rau ăn lá và rau gia vị, đặc biệt có nhiều loại rau không nơi nào thơm ngon bằng như húng, é, tía tô... Khi trộn lẫn các loại rau vào nhau sẽ hội đủ 5 vị cay, chua, ngọt, đắng, chát. Theo những người trồng rau, sở dĩ rau Trà Quế thơm như vậy là do đất trồng nơi đây và đặc biệt phân bón cho rau là một loại rong mọc ngay trong đầm Trà Quế.

Nghệ nhân Huỳnh Văn Ba - người đầu tiên cải tiến thành công kiểu lồng đèn xếp được như hiện nay - trăn trở, hiện nay ở thành phố Hồ Chí Minh, Đà Lạt cũng có đèn lồng mang thương hiệu Hội An, nhưng vấn đề chất lượng thì rất khó xác định. Một khi chất lượng kém, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến thương hiệu đèn lồng Hội An. Ở Hội An, việc tranh chấp nhãn hiệu hàng hóa cũng đã từng xảy ra, như vụ tranh chấp nhãn hiệu "Phố Hội" khiến nhiều ngành chức năng phải vào cuộc. 

Đèn lồng

Nhãn hiệu hàng hóa góp phần quảng bá thương hiệu sản phẩm

Đô thị cổ Hội An hàng năm thu hút 1 triệu lượt khách du lịch. Đây chính là cơ hội cho các ngành nghề sản xuất, dịch vụ phát triển, tạo công ăn việc làm cho người dân. Với tính chất như vậy, việc xác lập nhãn hiệu đối với các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ ở Hội An không còn đơn thuần là bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mà còn là xây dựng, quảng bá một "thương hiệu Hội An" đối với du khách và bạn bè quốc tế.

Xác định được tầm quan trọng của nhãn hiệu hàng hóa, những năm qua, thành phố đã rất chú trọng đến việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng của Hội An. Thành phố đã tổ chức vận động, hướng dẫn và hỗ trợ cho các cơ sở sản xuất lập thủ tục đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Các cơ sở cũng đã xây dựng quy chế sử dụng nhãn hiệu hàng hóa được các thành viên thống nhất. Nhờ đó các sản phẩm như yến sào, đèn lồng Hội An đã được đăng ký nhãn hiệu hàng hóa và mới đây là mộc Kim Bồng, rau Trà Quế Hội An, gốm Thanh Hà. Tuy vậy, số lượng nhãn hiệu hàng hóa được đăng ký còn chưa nhiều, đặc biệt chủ yếu vẫn là nhãn hiệu hàng hóa tập thể, còn nhãn hiệu cá biệt thì hầu như chưa có. Bên cạnh đó, thời gian xét cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cũng còn quá dài; một số cơ sở sản xuất chưa thấy lợi ích thiết thực từ việc đăng ký và sử dụng nhãn hiệu tập thể; việc sử dụng nhãn hiệu tập thể in, đính, dán trên các sản phẩm chưa được các thành viên sử dụng nhãn hiệu khai thác hiệu quả.

Đề tài KH&CN cấp tỉnh “Xây dựng lộ trình đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp cho các sản phẩm nổi tiếng của Quảng Nam” đang được triển khai thực hiện sẽ xây dựng những luận cứ khoa học cho việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm truyền thống của tỉnh. Vừa qua, UBND tỉnh Quảng Nam cũng đã ban hành Quy định về hỗ trợ xác lập quyền sở hữu công nghiệp và áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Theo đó, doanh nghiệp khi đăng ký xây dựng nhãn hiệu hàng hóa, dịch vụ sẽ được nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí. Đồng thời các cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ cũng sẽ tư vấn, hướng dẫn cho các doanh nghiệp lập các thủ tục để đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam.

Hy vọng rằng, bằng những tác động cụ thể của các ngành chức năng và sự năng động của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất; các sản phẩm đặc trưng, mang đậm bản sắc văn hóa của đô thị cổ Hội An sẽ không ngừng vươn xa hơn nữa, góp phần quảng bá hình ảnh một Hội An - di sản văn hóa của nhân loại./.