Xuất khẩu Việt Nam có nguy cơ “đuối sức” cuối năm

• 9 tháng, kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt 70 tỷ USD
• Việt Nam vẫn chưa có chiến lược với xuất khẩu gạo

Theo báo cáo của liên bộ Công thương, Tài chính, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 9 ước đạt 8,3 tỷ USD, giảm 10,2% so với tháng trước và tăng 33,6% so với cùng kỳ năm 2010. Tổng kim ngạch xuất khẩu 9 tháng năm 2011 ước đạt 70 tỷ USD, tăng 35,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, bước sang quý IV và đầu năm 2012, tình hình sẽ bất ổn hơn khi doanh nghiệp bị “đuối sức” trong cuộc chạy đua.

Dệt may vẫn là nguồn xuất khẩu chủ lực của Việt Nam

Thiếu đủ bề

Mặc dù kim ngạch xuất khẩu có dấu hiệu tăng, nhưng đến thời điểm hiện nay, doanh nghiệp xuất khẩu đang phải đối diện trước nhiều vấn đề khó khăn như thiếu đơn hàng, thiếu vốn trong khi lãi suất tiền vay còn cao, chưa chấm dứt được tình trạng rút ruột container…

Dệt may vẫn là nguồn xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng ước đạt 10,5 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ. Tuy nhiên gần đây, kim ngạch xuất khẩu của mặt hàng này đang có dấu hiệu sụt giảm. Nếu như kim ngạch xuất khẩu trong tháng 8 đạt hơn 1,5 tỷ USD, thì kim ngạch xuất khẩu tháng 9 dự kiến giảm 100 triệu USD.

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu cả năm khoảng 13,5 tỷ USD, trong 3 tháng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may sẽ phải đạt trung bình 1,1 tỷ USD/tháng. Với mức này, ngành Dệt may có thể thực hiện được, nhưng hiện nay, hầu hết các thụ trường chủ lực vẫn đang gặp phải khó khăn về tài chính, tiền tệ… ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động xuất khẩu dệt may của nước ta.

Theo báo cáo của Hiệp hội Dệt may, hàng năm vào quý III, số lượng đơn hàng các doanh nghiệp ký được rất lớn. Nhưng hiện nay, chỉ có những doanh nghiệp lớn có thương hiệu, uy tín trên thị trường mới có được đơn hàng sản xuất đến hết năm 2011. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đang rơi vào tình trạng thiếu đơn hàng để sản xuất.

Đại diện nhiều doanh nghiệp dệt may cho biết, hiện nay lượng đơn hàng nhiều doanh nghiệp dệt may ký được trong những tháng cuối năm đã giảm 15 - 20% so với cùng kỳ năm trước. Đơn hàng giảm, trong khi đơn giá không thể tăng. Năm 2012, ngành dệt may Việt Nam sẽ còn tiếp tục phải đối mặt với khó khăn do các nước nhập khẩu chính của ngành là Mỹ và EU đang gặp khó khăn về tài chính, dẫn tới người dân cũng phải cắt giảm chi tiêu… Vì vậy doanh nghiệp có thể thiếu đơn hàng đến đầu năm 2012.

Bên cạnh đó, thiếu thốn về nguồn vốn cũng là vấn đề hết sức quan trọng với các doanh nghiệp Việt Nam. Đại diện Công ty Cổ phần Cà phê Việt Nam phân trần: Chính phủ kêu gọi đẩy mạnh xuất khẩu nhưng lại thắt chặt tín dụng. Điều này vô hình trung đã đẩy doanh nghiệp vào thế bị động, thiếu vốn đầu tư cho sản xuất. Do vậy, Chính phủ nên có biện pháp dài hơi cho doanh nghiệp để doanh nghiệp an tâm sản xuất. Đặc biệt, nên giải ngân và đáp ứng kịp thời nguồn về vốn để doanh nghiệp kịp thu mua mặt hàng nông sản mỗi khi vào mùa vụ.

Nhận định về nguồn vốn đầu tư, ông Đặng Hoàng Giang, Tổng Thư ký Hiệp hội Điều Việt Nam cho rằng: Khủng hoảng kinh tế, doanh nghiệp vừa và nhỏ bị tác động mạnh nhất, trong khi nguồn vốn luôn luôn bị phụ thuộc. Chính áp lực từ phía ngân hàng nên không ít doanh nghiệp phải bán thốc, bán tháo sản phẩm với giá thấp để trả nợ ngân hàng. Hậu quả của việc bán giá rẻ làm cho cả thị trường đi xuống, sản phẩm kém chất lượng làm mất uy tín và sản xuất kinh doanh gặp khó khăn.

Trộm cắp hàng xuất khẩu vẫn hoành hành

Hàng hóa bị “rút ruột” nhiều nhất vẫn là ngành điều, cao su... Không chỉ khó khăn về vốn, mà ngành này còn bị “rút ruột” nặng nề. Hiệp hội Điều thống kê, từ đầu năm đến nay mất trên 5.000 thùng hàng với khoảng trên 13 tấn, tương đương 2 triệu USD.

Cũng trong tình trạng này, doanh nghiệp cao su cũng bị “rút ruột” container. Trong tháng 9 vừa qua, hai doanh nghiệp xuất khẩu sang Nga đã bị “rút ruột” tới gần 40 tấn cao su, trị giá khoảng 4 tỷ đồng. Trước đó có 3 doanh nghiệp bị mất hàng kiểu này.

Hiệp hội Cao su Việt Nam cho biết, nhiều doanh nghiệp cao su đã thuê giám định độc lập kiểm định ở hai đầu cảng, đồng thời mua bảo hiểm hai chiều xuất và nhập. Thậm chí, doanh nghiệp còn thuê người áp tải hàng từ nhà máy ra đến cảng, giám sát trong quá trình đóng hàng. Tuy nhiên, nạn trộm cắp vẫn tiếp tục hoành hành.

Trước bức xúc của doanh nghiệp về tình trạng mất hàng, ông Nguyễn Thành Biên, Thứ trưởng Bộ Công thương yêu cầu: Các doanh nghiệp phải giám sát chặt khi đưa hàng hóa từ kho ra cảng. Doanh nghiệp sản xuất chưa xem trọng hợp đồng vận tải, nếu xảy ra mất hang, doanh nghiệp phải yêu cầu phía công ty vận tải bồi thường. Bên cạnh đó, các Hiệp hội ngành hàng cũng cần phải có tường trình rõ ràng để cơ quan hữu quan tìm hướng giải pháp cho phù hợp, tránh bị thiệt hại như thời gian qua./.